مغز استخوان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مغز استخوان
Gray72-en.svg
تصویر ساده شده‌ای از سلول ها در مغز استخوان
لاتین Medulla ossium
در سرعنوان‌های موضوعی پزشکی Bone+Marrow
کد Invalid TA code.
مغز استخوان ران

استخوان متراکم دارای یک حفره مرکزی به نام مغز استخوان است که با آندوستئوم پوشیده شده‌است. در پیرامون استخوان، پرده ضریع قرار دارد که کل استخوان را حفاظت می‌کند. استخوانهای اسفنجی دارای حفره‌های کوچک و بزرگ و سیستمهای هاورس ناقص هستند.

مغز استخوان بافت نرم و پررگی است که داربست آن را بافت رتیکولر پایه ریزی می‌کند و بر روی آن سلول‌های گوناگون خونی، خونساز و چربی قرار دارد. مغز استخوان حفره میانی استخوان‌های دراز و فضاهای میان ترابکولی استخوان‌های اسفنجی را پر می‌کند. مغز استخوان به دو صورت مغز قرمز و مغز زرد دیده می‌شود که یکمی بیشتر از سلول‌های خونساز پایه ریزی شده و بافت میلوئید نیز خوانده می‌شود و دومی بیشتر در بر گیرنده سلول‌های چربی است.

در مرحله جنینی و پس از زایش تا مرحله بلوغ همه استخوان‌ها در بر گیرنده مغز قرمز می‌باشند ولی در بزرگسالان مغز قرمز محدود به مهره‌ها، استخوان‌های جناغ، دنده‌ها و استخوان‌های جمجمه می‌باشد و در بقیه جاها با مغز زرد جایگزین می‌شود.

مغز استخوان

عملکرد مغز استخوان[ویرایش]

اصولاً تمام مغز استخوان‌های بدن تا دوران بلوغ خونسازی می‌کنند ولی مغز استخوان دراز پس از سن بیست سالگی به بافت چربی تبدیل شده و دیگر عمل خونسازی را انجام نمی‌دهد. از این پس تنها مغز استخوان‌هایی همانند مهره‌ها، جناغ سینه، دنده‌ها عمل خونسازی را انجام می‌دهند. کم کم که سن بسیار می‌شود قدرت سازندگی مغز استخوان نیز کاهش می‌یابد و در سنین پیری کم خونی کوتاهی نمایان می‌گردد. مغز استخوان به راستی جزء دستگاههای خون ساز بدن محسوب می‌شود.

در بزرگسالان اندام خونساز مغز استخوان است ولی در جنین جگر نیز به این کار اشتغال دارد. در چند هفته نخست زندگی جنین گلبول‌های سرخ در کیسه زرده ساخته می‌شوند و در میانه‌های آبستنی اندام اصلی سازنده گویچه سرخ جگر است. در همان سان شمار قابل ملاحظه‌ای گلبول قرمز نیز بدست طحال و غدد لنفاوی ساخته می‌شود. در ماه‌های پایانی آبستنی و پس از زایش گلبول‌های قرمز اساساً بدست مغز استخوان ساخته می‌شود.

سلول‌های مغز استخوان[ویرایش]

در مغز استخوان سلول‌هایی به نام سلول‌های بنیادی چند ظرفیتی هست که دو نوع سلول از آنها جدا می‌شود.

  • سلول‌های رده لنفوئیدی که لنفوسیت‌های نوع B و T را می‌سازند.
  • سلول‌های رده میلوئیدی که این سلول‌ها در راه تکاملی خود تبدیل به چندین نوع سلول می‌شوند. این سلول‌ها از آن جهت که در پیرامون کشت توانا به پایه ریزی کلنی هستند به نام واحدهای کلنی ساز (CFU) شناخته می‌شوند این سلول‌ها بر این پایه‌اند:
  • ۱. سلول‌های کلنی ساز که رده مگاکاریوسیتی را می‌سازند و در پایان پلاکت‌ها را بوجود می‌آورند.
  • ۲. سلول‌های کلنی ساز که رده‌های گرانولوسیت و مونوسیت را می‌سازند.
  • ۳. سلول‌های کلنی ساز که رده ائوزینوفیلی را می‌سازند.
  • ۴. واحد کلنی ساز سازنده رده بازوفیلی.
  • ۵. واحد کلنی ساز که رده اریتروئیدی را می‌سازند. این سلول‌ها در پایان گلبول‌های قرمز را بوجود می‌آورند.

تمایز عصبی سلولهای مزنشیمال مغز استخوان[ویرایش]

تمایز عصبی سلولهای مزنشیمال مغز استخوان سلولهای مزنشیمال استخراج شده از مغز استخوان تحت تأثیر عوامل متعددی می‌توانند به سلولهای عصبی تمایز یابند. با تزریق داخل بطنی و یا داخل وریدی می‌توان سلولهای پایه استرومایی را به سمت سلولهای عصبی تمایز داد. جالب توجه آن است که این سلولها پس از تزریق وریدی هم می‌توانند به محل ضایعه در مغز مهاجرت نموده و پس از اسکان در آنجا متناسب با نیاز بافت آسیب دیده فاکتورهای رشد مختلفی را ترشح کنند که به ترمیم آن کمک کند. عقیده بر این است که فاکتورهای ترشح شده توسط این سلولها سبب فراخوان سلولهای پایه عصبی به محل ضایعه و تمایز آنها به سلول عصبی بالغ می‌شوند. از تمایز عصبی این سلولهابرای درمان بیماریهای دستگاه عصبی مانند ضایعات مغزی نخاعی و پارکینسون استفاده می‌شود.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Dale Woodbury EJS, Darwin J. Prockop, Ira B. Black. Adult Rat and Human Bone Marrow Stromal Cells Differentiate Into Neurons. Journal of Neuroscience Research. 2000;61:364–70
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مغز استخوان موجود است.
  • ایمونولوژی سلولی و مولکولی ابوالعباس؛ نویسنده: ابول عباس؛ ترجمه مهرداد رشدی بنام، احمد مسعود؛ ناشر: کتاب میر؛ شابک: 964-6449-14-X
  • ایمونولوژی رویت؛ جاناتان بروستوف، ایوان موریس رویت، دیوید میل، دیوید بی روث؛ مترجم عبدالحسین کیهانی، علیرضا فتح اللهی، مسعود خدایی، سیدهادی ولایی، معصومه ناظر، مریم زرین قدم مقدم؛ ناشر: ارجمند؛ شابک: 978-964-496-077-2