سلمان رشدی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
|
| تولد | ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷ |
| زمینه فعالیت | نویسنده، مقالهنویس |
سِر احمد سلمان رشدی (به انگلیسی: Sir Ahmed Salman Rushdie) (۱۹ ژوئن ۱۹۴۷) نویسنده و مقالهنویس هندیالاصل تبعه انگلستان است. وی نخستین بار با کتاب بچههای نیمهشب به شهرت رسید و جایزه بوکر را بابت نگارش این اثر دریافت کرد.[۱] اغلب آثار رشدی از شبهقاره هند ریشه میگیرد. داستانهای او را در گونه رئالیسم جادویی طبقهبندی میکنند.
چهارمین اثر وی آیات شیطانی اعتراضاتی را در کشورهای اسلامی برانگیخت. پس از آن، فتوای صادره روحالله خمینی رهبر مذهبی و بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی مبنی بر ضرورت کشتن وی، باعث شد تا سلمان رشدی سالیان درازی به زندگی مخفیانه روی آورد و تنها در مناسبتهای خاص در انظار ظاهر شود.
آثار رشدی همواره با استقبال منتقدان ادبی رو به رو شده است و وی بارها برنده جوایز ادبی نظیر وایتبرد (۲ بار)، بوکر داستان، بوکر بوکرها، جایزه شورای هنر، اتحادیه انگلیسیزبانان و نویسنده سال بوده است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] زندگی شخصی
وی در بمبئی هند و در خانوادهای مسلمان به دنیا آمد. پدر او بازرگانی هندی است. سلمان رشدی در دانشگاه کمبریج انگلستان تحصیل کرده است و در حال حاضر تبعه کشور انگلستان است.[۲] وی تا به حال چندین بار ازدواج کرده است.
[ویرایش] آثار
اولین کتاب سلمان رشدی، گریموس، در سال ۱۹۷۵ به چاپ رسید که مورد استقبال مردم قرار نگرفت.
دومین اثر او کتاب بچههای نیمهشب است که در سال ۱۹۸۱ منتشر شد، برندهٔ جایزه بوکر شد، و سالها بعد در سال ۱۹۹۳ برنده جایزه بوکرِ بوکرها شد که به این معنی بود که این کتاب بهترین اثر از میان رمانهای برنده جایزه بوکر در ۲۵ سال اول اعطای این جایزهاست. بچههای نیمهشب را مهدی سحابی به فارسی ترجمه کزد و در سال ۱۳۶۴ شمسی برنده جایزهٔ بهترین رمان خارجی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نیز شد. کتاب شرم نیز در همان سالها به فارسی ترجمه و چاپ شد.
چهارمین اثر او کتاب آیات شیطانی است که در کشورهای ایران، هند، پاکستان، بنگلادش، مصر و آفریقای جنوبی رسماً ممنوع اعلام شدهاست.[۳]
پنجمین و آخرین اثر فعلی وی کتاب شالیمار دلقک میباشد که در سپتامبر 2005 به زبان انگلیسی انتشار یافته است.
[ویرایش] سبک آثار
سبک روایی رشدی را از گونه رئالیسم جادویی میدانند[۴] رمان بچههای نیمهشب تمهایی از طبل حلبی گونتر گراس را در خود دارد که رشدی آن را الهامبخش نوشتن کتاب میداند. آیات شیطانی نیز به وضوح وامدار مرشد و مارگریتا اثر میخائیل بولگاکف روسی است.[۵]
[ویرایش] فتوای کشتن
روحالله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی ایران در ۱۴ فوریه ۱۹۸۹ حکم کشتن سلمان رشدی را صادر کرد و این فتوا تا به امروز بر قوت خود باقی است. رهبر فعلی ایران، سید علی خامنهای نیز در سال ۱۳۸۳ خورشیدی حکم خمینی را غیر قابل تغییر خواند.[۶] پس از این فتوا برخی از نهادهای دولتی ایران، جایزههایی برای کشتن او تعیین کردند.[۷] [۸]
متن کامل فتوای روحالله خمینی که در تاریخ ۱۴ فوریه ۱۹۸۹ برای اولین بار از رادیوی دولتی ایران منتشر شد بدین شرح است: [۹]
بسمه تعالی انا لله و انا الیه راجعون، به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان میرسانم، مؤلف کتاب «آیات شیطانی» که علیه اسلام و پیامبر و قرآن، تنظیم شدهاست، همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام میباشند. از مسلمانان غیور میخواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آنها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرأت نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هر کس که در این راه کشته شود، شهید است ان شاءالله. ضمناً اگر کسی دسترسی به مؤلف کتاب دارد ولی خود قدرت اعدام او را ندارد، او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد. و السلام علیکم و رحمةالله و برکاتة. روحالله الموسوی الخمینی ۲۹ بهمن ۱۳۶۷ / ۱۷ رجب
[ویرایش] فتوا از دیدگاه فقهی
بعقیده برنارد لوئیس، خمینی در صادر کردن این فتوا و تشویق مسلمانان به کشتن سلمان رشدی بشکل قابل ملاحظهای از سنت رایج اسلامی فاصله میگرفت. به گفته لوئیس بصورت تاریخی اکثریت فقها معتقدند که شخصی که به ارتداد متهم میشود باید به محکمه قضاوت آورده شود، اتهام او بیان شده و سپس فرصت دفاع به او داده شود. پس از طی همه این مراحل، قاضی حکم را در مورد او صادر میکند. وجود این مراحل لازم است زیرا بگفته لوئیس هدف فقه اسلامی اجرای عدالت و قانون است و نه اعلام حکم بدون محاکمه و ایجاد ترس در میان افراد. اما دیدگاه اقلیت فقها این بودهاست که توهین یک مسلمان به پیامبر اسلام آنقدر بزرگ است که نیازی به برپایی دادگاه نیست. این گروه اقلیت نظر خود را بر پایه حدیثی (که صحتش مورد اختلاف است) قرار میدهند که محمد در آن اعلام میکند که «هر کسی که به من توهین بکند و مسلمانی آن را بشنود، باید فوراً شخص توهین کننده را بکشد.» بگفته لوئیس حتی در بین فقهایی که صحت این حدیث را میپذیرند، اختلاف نظر وجود دارد و برخی از آنها صدور حکم کشتن بدون انجام تشریفات را حرام دانسته و معتقدند کسی که کشتن را مرتکب شود باید خود مجازات شود. گروه دیگر از این اقلیت فقها به این نکته اشاره میکنند که بر اساس حدیث ذکر شده کشتن شخص توهین کننده به محض شنیدن توهین، نه اینکه توصیه شده باشد بلکه واجب است و انجام ندادن آن گناه محسوب میشود. بگفته لوئیس حتی محافظه کارترین و پرشدت ترین فقها که رأی به کشتن کسی که در حضور و روبروی مسلمانی به محمد توهین میکند را میدهند، تا آن حد پیش نمیروند که حکمی راجع به درخواست برای کشتن کسی که در کشوری دیگر گزارش توهینش آمده را بدهند. بدین سان دیدگاه خمینی در تاریخ اسلام کم سابقه میباشد.[۱۰]
[ویرایش] بازتاب بینالمللی فتوای کشتن سلمان رشدی
بازتاب صدور فرمان کشتن سلمان رشدی توسط روحالله خمینی در میان افراد مختلف متفاوت بود. در این میان برخی از مسلمانان بخصوص در پاکستان با برگزاری تظاهراتی به حمایت از فتوای کشتن سلمان رشدی توسط خمینی اقدام کردند. اما کشورهای اروپایی و آمریکا یکپارچه صدور فتوای کشتن توسط رهبر نظام جمهوری اسلامی را محکوم کردند. در همین راستا، تعدادی از دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در اروپا، از کشورهای محل تحصیل خود اخراج گردیدند. [۱۱] [۱۲]
[ویرایش] ترور و زندگی مخفیانه
درپی صدور فتوای کشتن توسط روحالله خمینی و اعلام آمادگی برخی مسلمان در نقاط مختلف جهان، وزارت کشور انگلستان مسئولیت حمایت از سلمان رشدی که شهروندی و اقامت انگلستان را داشت، برعهده گرفت و با گماردن محافظان دولتی از وی حمایت کرد.
جوان لبنانی مصطفی محمود مازح و از اعضای حزبالله لبنان، از جمله کسانی بود که برای کشتن رشدی اقدام کرد و در هنگام بمبگذاری در یک هتل در پدینگتون مرکز لندن، به خاطر نابهنگام عمل کردن بمب، کشته شد.[۱۳] پیش از او نیز ابراهیم عطایی، دانشجوی فلسفه دانشگاه تهران، هنگام ترور او کشته شدهبود.[۱۴]
[ویرایش] دریافت لقب شوالیه
وی در ژوئن سال ۲۰۰۷، از الیزابت دوم، ملکه پادشاهی متحده، به پاس خدماتش به عالم ادبیات، لقب شوالیه دریافت کرد. [۱۵]
این اقدام باعث واکنشهای گسترده مثبت و منفی در کشورهای مختلف ازجمله در برخی محافل داخلی انگلیس شد.
در همین ارتباطات سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با محکوم کردن این اقدام، در کنفرانسی خبری در تهران گقت: «مدال دادن به یکی از منفورترین چهرهها در جهان اسلام، نمونه بارزی از ضدیت با اسلام در میان مقامات ارشد بریتانیاست». [۱۶]
[ویرایش] کتابشناسی
- بچههای نیمهشب، ۱۹۸۱
- شرم، ۱۹۸۳
- لبخند یوزپلنگ: سفری به نیکاراگوا (۱۹۸۷)
- آیات شیطانی، ۱۹۸۸
- هارون و دریای قصهها (۱۹۹۰)
- وطنهای خیالی: مقلات و نقد ۱۹۸۱-۱۹۹۱ (۱۹۹۲)
- شرق، غرب، ۱۹۹۴
- زمین زیر پایش (۱۹۹۹)
- دلقک شالیمار، ۲۰۰۵
[ویرایش] جوایز
[ویرایش] پانویس
- ↑ BBCPersian.com
- ↑ ایران: تقدیر از رشدی مقابله با اسلام است، بیبیسی فارسی
- ↑ Rushdie Expresses Regret to Muslims for Book's Effect
- ↑ .[۱]
- ↑ [۲]
- ↑ BBC Persian
- ↑ : SharifNews.ir:: تأکید بنیاد شهید بر اجرای حکم امام درباره سلمان رشدی
- ↑ BBC Persian
- ↑ «دانشجوی ایرانی، اولین مجری حکم ارتداد سلمان رشدی.» بازتاب. (بازبینی ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۶).
- ↑ Lewis, Bernard. The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror. Random House Inc, 2004, ISBN 0812967852 9780812967852, pp. 141-142.
- ↑ روزنامه قدس. کامران دانشجو به انگلستان ممنوع الورود است. بازدید در تاریخ 9 jun 2009.
- ↑ مرکز فرهنگی انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی لندن. وبسایت رسمی کانون توحد لندن. بازدید در تاریخ 9 jun 2009.
- ↑ Hezbollah’s Terrorist Threat to the European Union - Testimony before the House Committee on Foreign Affairs, Subcommittee on Europe
- ↑ [ http://www.tebyan.net/index.aspx?pid=15650 دانشجوی ایرانی اولین مجری حکم ارتداد سلمان رشدی ]
- ↑ سلمان رشدی لقب شوالیه دریافت کرد، بیبیسی فارسی
- ↑ ایران: تقدیر از رشدی مقابله با اسلام است، بیبیسی فارسی
- ↑ Irna
[ویرایش] منابع
- Mahloujian, Azar. "Phoenix From the Ashes: A Tale of the Book in Iran." Iran Chamber Society. (بازبینی ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۶).
- «دانشجوی ایرانی، اولین مجری حکم ارتداد سلمان رشدی.» بازتاب. (بازبینی ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۶).
