جایزه نوبل فیزیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو

کنراد رونتگن نخستین برنده جایزه نوبل فیزیک بود.

جایزه نوبل فیزیک یکی از جایزه‌های نوبل است و هرسال از سوی آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعطا می‌شود.

از سال ۱۹۰۱ تا سال ۲۰۰۷ به ۱۸۰ نفر جایزه اهدا شده است.

فهرست مندرجات

۱ فهرست برندگان جایزهٔ نوبل در رشتهٔ فیزیک
۲ جستارهای وابسته
۳ منابع
۴ پیوند به بیرون

[ویرایش] فهرست برندگان جایزهٔ نوبل در رشتهٔ فیزیک

[ویرایش] دههٔ ۱۹۰۰

سال	نام	عنوان
۱۹۰۱	ویلهلم کنراد رونتگن	کشف پرتوهای رونتگن پرتوهای ایکس
۱۹۰۲	هندریک لورنتس و پیتر زیمان	تأثیر مغناطیس بر تابش یا اثر زیمان
۱۹۰۳	هانری بکرل	کشف پرتوزایی خودبه‌خودی,مطالعه پدیده‌های تابشی در کشف رونگتن
۱۹۰۳	پیر کوری و ماری کوری	برای تحقيق مشترک در مورد پديده راديو اکتيويته که توسط بکرل کشف شده بود
۱۹۰۴	لرد ریلی(جان ویلیام استرات)	بررسی چگالی گازها و کشف آرگون
۱۹۰۵	فیلیپ لنارت	کار برروی پرتوهای کاتدی
۱۹۰۶	جوزف جان تامسون	رسانش الکتریکی گازها
۱۹۰۷	آلبرت آبراهام مایکلسون	ساخت سنجش افزارهای دقیق اپتیکی و کاربردهای طیف نمایی و سنجه شناختی
۱۹۰۸	گابریل لیپمن	روش بازافرینی رنگ در عکاسی بر اساس پدیده تداخل
۱۹۰۹	گولیلمو مارکونی و کارل فردیناند برون	توسعه ارتباط تلگرافی بی سیم

[ویرایش] دههٔ ۱۹۱۰

سال	نام	عنوان
۱۹۱۰	یوهان دیدریک فن در والس	ارايه معادلات حالت گاز ها و مايعات
۱۹۱۱	ویلهلم وین	به خاطر کشف قوانین تابش گرما.
۱۹۱۲	گوستاف دالن	به خاطر اختراع تنظیم کننده‌های خودکار،که در فانوسهای دریایی و راهنماهای شناور به کار می‌رود
۱۹۱۳	هايک کامرلينگ اونس	پژوهش درباره فيزيک دماهای پايين و توليد هليم مايع
۱۹۱۴	ماکس ون لو	برای کشف تفرق پرتوهای ايکس توسط بلورها
۱۹۱۵	ویلیام هنری براگ و ویلیام لورنس براگ	تحليل ساختار بلوری توسط پرتوهای ايکس
۱۹۱۶		پول جايزه به صندوق آن ريخته شد
۱۹۱۷	چالرز گلوور بارکلا	کشف پرتوی ايکس مشخصه عناصر
۱۹۱۸	ماکس پلانک	برای خدمات او به پیشرفت فیزیک با کشف کوانتای انرژی
۱۹۱۹	یوهان اشتارک	کشف اثر دوپلر در پرتوهای کانالی و شکافته شدن خطوط طيفی تحت تأثير ميدان الکتريکی

[ویرایش] دههٔ ۱۹۲۰

سال	نام	عنوان
۱۹۲۰	چارلز ادوارد گیلوم	به خاطر کشف ناهنجاری های آلياژ فولاد-نيکل که برای ساخت ابزار اندازه گيری دقيق فيزيکی کاربرد دارد
۱۹۲۱	آلبرت اینشتین	به خاطر خدماتش به فیزیک نظری و به خصوص به دلیل توضیح‌هایش در مورد اثرهای فوتوالکتریک
۱۹۲۲	نیلز بور	به خاطر پژوهش بر ساختار اتمی و تابشهای اتمی
۱۹۲۳	رابرت آندره میلیکان	به خاطر اندازه گيری بار الکتريکی بنيادی و پژوهش بر اثر فتو الکتريک
۱۹۲۴	کارل مان گيورگ سيگبن	به خاطر کشفيات و پژوهشها درباره طيف نمايی پرتوی ايکس
۱۹۲۵	جیمز فرانک و گوستاف هرتز	به خاطر کشف قوانين برخورد الکترونها به اتم
۱۹۲۶	ژان باپتيست پرن	به خاطر پژوهش بر روی نا پيوستگی در ساختار ماده و به ويژه کشف تعادل رسوب گذاری
۱۹۲۷	آرتور هالی کامپتن	به خاطر کشف اثری که به نام او نام گذاری شد
۱۹۲۷	چارلز تامسون ريس ويلسون	به خاطر کشف روش آشکار سازی مسير ذرات باردار در بخار متراکم
۱۹۲۸	سر اون ويلانز ريچاردسن	به خاطر کار بر روی پديده ترميونيک و به خصوص برای کشف قانونی که به نام او نام گذاری شد
۱۹۲۹	پرنس لويی-ويکتور پير ريموند دوبروی	به خاطر کشف طبيعت موجی الکترون ها

[ویرایش] دههٔ ۱۹۳۰

سال	نام	عنوان
۱۹۳۰	سر چاندرا سخار ونکتا رامان	به خاطر کار بر روی تفرق نور و کشف اثری که به نام او نام گذاری شد
۱۹۳۱
۱۹۳۲	ورنر کارل هایزنبرگ	به خاطر ابداع مکانيک کوانتمی که کاربرد های آن علاوه بر چيز های ديگر به کشف فرم های الوتروپيک هيدروژن انجاميد
۱۹۳۳	اروین شرودینگر و پل دیراک	به خاطر کشف مدلهای جديد پرباری در نظريه اتمی
۱۹۳۴
۱۹۳۵	جيمز چدويک	به خاطر کشف نوترون
۱۹۳۶	ويکتور فرانتز هس	به خاطر کشف تابش کيهانی
۱۹۳۶	کارل ديويد آندرسون	به خاطر کشف پوزيترون
۱۹۳۷	کلينتون جوزف ديويسون و جورج پاگت تامسون	به خاطر کشف آزمايشگاهی تفرق الکترون ها توسط بلورها
۱۹۳۸	انریکو فرمی	به خاطر نمايش وجود عناصر جديد راديو اکتيو توليد شده توسط تابش نوترونی و به خاطر کشف واکنش هسته اي توسط نوترون های کند
۱۹۳۹	ارنست ارلاندو لارنس	به خاطر ابداع و تکامل سيکلوترون و نتايج به دست آمده توسط آن به خصوص شناسايی عناصر راديو اکتيو مصنوعی

[ویرایش] دههٔ ۱۹۴۰

سال	نام	عنوان
۱۹۴۰
۱۹۴۱
۱۹۴۲
۱۹۴۳	اتو اشترن	کمک به پیشرفت روش باریکه ملوکولی ، کشف گشتاور مغناطیسی پروتون
۱۹۴۴	ایزیدور ایزاک رابی	به خاطر ابداع روش تشدید برای ثبت خواص مغناطیستی هسته‌های اتمی.
۱۹۴۵	ولفگانگ پاولی	به خاطر کشف اصل طرد
۱۹۴۶	پرسی ویلیام بریجمن	به خاطر اختراع وسیمه‌ای برای تولید فشارهای فوق العاده زیاد و کشفهایی که از این طریف در زمینه فیزیک فشارهای بالا داشته است.
۱۹۴۷	سر ادوارد ویکتور اپلتون	به خاطر پژوهش هایش در مورد فیزیک جو بالایی،به خصوص به خاطر کشف لایه معروف به اپلتون
۱۹۴۸	پاتریک ماینارد اشتوارت بلاکت	به خاطر تکمیل روش اتاقک ابری ویلسون،و واقعیتهایی که به وسیله این روش در زمینه‌های فیزیک هسته ای و تابش کیهانی کشف کرد.
۱۹۴۹	هیدکی یوکاوا	به خاطر پیشگویی وجود مزونها بر پایه تحقیقات نظریش درباره نیروهای هسته ای.

[ویرایش] دههٔ ۱۹۵۰

سال	نام	عنوان
۱۹۵۰	سسیل فرانک پاول	برای تکمیل و گسترش روش نور نگاشتی فرایندهای هسته‌ای و کشفهایش در مورد مزونها.
۱۹۵۱	سر جان داگلاس کاکرافت و ارنست توماس سینتون والتون	در مورد استحاله هسته‌های اتمی به وسیله ذرات اتمی دارای شتاب.
۱۹۵۲	فلیکس بلوخ و ادوارد میلز پورسل	به خاطر روشهای جدید درباره اکتشافها و آزمایشات تشدید مغناطیسی هسته
۱۹۵۳	فریتز (فردریک) زرنیکه	برای اختراع میکروسکوپ تباین فاز و روشهای مریوط به آن.
۱۹۵۴	ماکس بورن	به خاطر تحقیقات بنیادی‌اش در مکانیک کوانتمی به خصوص برای تعبیر احتمالاتی او از تابع موج.
۱۹۵۴	والتر بوث	برای ارائه روش تطابق و کشفهایش با بکارگیری این روش.
۱۹۵۵	ویلیس اوژن لمب	به منظور پیدا کردن ساختار ریز طیف هیدروژن
۱۹۵۵	پولیکارپ کوش	به منظور محاسبه دقیق گشتاور مغناطیستی الکترون
۱۹۵۶	ویلیام برادفورد شاکلی و جان باردین و والتر هاوسر براتین	برای مطالعه و تحقیق در مورد نیمرسانها و پیدا کردن اثر ترانریستور
۱۹۵۷	چن نینگ یانگ و سونگ دائو لی	به منظور تحقیق درباره قوانین پاریته که در نهایت منجر به کشف های مهمی در مورد ذرات بنیادی شد
۱۹۵۸	پاول الکسیویچ چرنکوف و لیا فرانک و ایگور یوگنیویچ تام	به خاطر کشف و تعبیر اثر چرنکوف.
۱۹۵۹	امیلیو گینو سگر و اوون چمبرلین	برای کشف پادپروتون.

[ویرایش] دههٔ ۱۹۶۰

سال	نام	عنوان
۱۹۶۰	دونالد آرتور گلایزر	به منظور ساخت و اختراع اتاقک حباب.
۱۹۶۱	روبرت هوفشتادر	به خاطر مطالعات بدیع اش در مورد پراکنش الکترون در هسته‌های اتمی و کشفهایش در مورد ساختار نوکلئونها.
۱۹۶۱	رودولف لودویگ موسبائر	برای تحقیف درباره جذب تشدیدی پرتوهای گاما و کشف اثری که به نام خود او می‌باشد.
۱۹۶۲	لئو لانداو	ابرمیعانبه خاطر نظریه بدیع اش درباره ماده چگال،به خصوص در مورد هلیوم مایع.
۱۹۶۳	اوژن پل ویگنر	به خاطر کشف و کاربرد اصول بنیادی تقارن و تدوین نظریه هسته اتم.
۱۹۶۳	ماریا ژئوپرت مایر جی.هانس.دی جنسن	به منظور تحقیق بر روی ساختار پوسته‌ای هسنه.
۱۹۶۴	چارلز هانس تاونز نیکولای گنادیویچ باسوف الکساندر پروخروف	به خاطر کارهای اساسی اش در زمینه الکنرونیک کوانتومی،که منجر به ساخت نوسانگرها و تقویت کننده‌ها بر پایه اصل میزر-لیزر شد.
۱۹۶۵	شین-ایچیرو تومونگا جولیان شووینگر ریچارد فاینمن	به مننظور مطالعه در مورد الکنرودینامیک کوانتومی که دارای اثرات مهمی در فیزیک ذرات بنیادی دارد.
۱۹۶۶	آلفرد کاستلر	برای گسترش راههکارهای اپتیکی برای تحقیق در مورد تشدید هرتزی در اتمها.
۱۹۶۷	هانس آلبرشت بثه	به خاطر کارهای ارزشمند او در زمینه واکنشهای هسته‌ای و به خصوص کشفیات او درباره تولید انرژی در ستارگان.
۱۹۶۸	لوئیس والتر آلوارز	به منظور گسترش و ارتقاء فیزیک ذرات بنیادی،به خصوص درباره حالتهای تشدیدی.
۱۹۶۹	موری گلمن	به خاطر مشارکتش در طبقه بندی ذرات بنیادی ، و برهم کنش آنها و کشفهایش در این مورد.

[ویرایش] دههٔ ۱۹۷۰

سال	نام	عنوان
۱۹۷۰	هانس اولوف گوستا آلفون	به منظور تحقیقاتش در مورد مغناطوهیدرودینامیک،و استفاده آن در فیزیک پلاسما.
۱۹۷۰	لوئیس اوژن فلیکس نیل	برای تحقیق در باره پادفرومغناطیسو فریمغناطیس،درفیزیک حات جامد.
۱۹۷۱	دنیس گابور	به منظور پیدا کردن مبانی تمام نگاری(هولوگرافی)
۱۹۷۲	جان باردین و لئون لین کوپر و جان رابرت شریفر	برای ارئه نظری ای در مورد ابر رسانایی
۱۹۷۳	لئو ایساکی و ایوار جیاور	کشف پدیده نونل ژنی در نیمرسانه‌ها و ابر رسانه ها
۱۹۷۳	بریان دیوید جوزفسون	به منظور تحقیقاتش درباره خصوصیات عبور ابر جریان از سد تونلی.
۱۹۷۴	سر مارتین راین و آنتونی هویش	به خاطر کشف تپ اخترهاوکارهای انجام گرفته در زمینه نجوم رادیویی
۱۹۷۵	آگه نیلز بوهر و بن روی ماتلسن و لئو جیمز رینواتر	به منظور پیدا کردن ارتباط میان حرکت جمعی و حرکت ذره ، وایجاد نظریه‌ای درباره ساختار هسته اتم
۱۹۷۶	برتون ریشتر و ساموئل چائو چونگ تینگ	برای کشف یک ذره بنیادی مهم.
۱۹۷۷	فیلیپ وارن آندرسون و سر نویل فرانسیس مات و جان هاسبورک وان ولک	به منظور کارهای انجام گرفته در زمینه سیستمهای مغناطیستی و سیستمهای نامنظم.
۱۹۷۸	پیوتر لئونیدویچ کاپیتسا	به خاطر کارهایش در مورد فیزیک دماهای پایین.
۱۹۷۸	آرنو آلن پنزیاس و رابرت وودرو ویلسن	به خاطر کشف تابش میکرو موجی زمینه کیهانی.
۱۹۷۹	شلدون لی گلشو، عبدالسلام و استیون وینبرگ	به منظور تخقیق در مورد مدل وخدت یافته نیروهای ضعیف و الکترو مغناطیس و به خاطر پیشگویی در مورد جریانهای خنثی.

[ویرایش] دههٔ ۱۹۸۰

سال	نام	عنوان
۱۹۸۰	جیمز واتسون کرونین و وال لوگسدون فیچ	به خاطر کشف موارد نقض اصول تقارن بنیادی در واپاشی مزونهای kی خنثی.
۱۹۸۱	نیکولاس بلومبرگر و آرتور لئونارد شالو	برای مشارکت در مورد طیف نمایی لیزری.
۱۹۸۱	کای مان برج سیگبان	برای تحقیقاتش در باره پیشبرد طیف نمایی الکنرونی با تفکیک زیاد.
۱۹۸۲	کنت جی ویلسن	برای ارائه روشی در مورد تحلیل پدیده‌های بحرانی.
۱۹۸۳	سوبرامانیان چاندراسخار	به پاس کارهایش در مورد ساختار و تحول ستاره ها.
۱۹۸۳	ویلیام آلفرد فاولر	به منظور بررسی در باره تشگیل عناصر شیمیایی در عالم.
۱۹۸۴	کارلو روبیا و سیمون واندرمیر	به خاطر سهم تعیین کننده شان در پروژه بزرگ که به کشف ذرات میدانی Wوz منجر شد.
۱۹۸۵	کلاوس فون کلیتسینگ	به منظور پیدا کردن اثر کوانتومی هال.
۱۹۸۶	ارنست روسکا	برای ساختن میکروسکوپ الکترونی.
۱۹۸۶	گرد بینینگ و هاینریش روهرر	به خاطز ساخت میکروسکوپ الکترونی تونلی روبشی.
۱۹۸۷	یوهانس جرج بدنورز و کارل الکساندر مولر	برای کشف ابر رسانایی گرم.
۱۹۸۸	لئون ماکس لدرمن و ملوین شوارتز و جک اشتینبرگر	به خاطر آزمایشهایشان با باریکه نوترینو و کشف نوترینوی موئون.
۱۹۸۹	نورمن فاستر رمزی	به خاطر کشفهایش در زمینه طیف نمایی تشدید اتمی،که به ساخت میرز هیدروژن و ساعت اتمی منجر شد.
۱۹۸۹	هانس جرج دهملت و ولفگانگ پل	برای ارائه روشی به مظور دام اندازی اتم های منفرد.

[ویرایش] دههٔ ۱۹۹۰

سال	نام	عنوان
۱۹۹۰	جروم ایزاک فریدمان و هنری وی کندال و ریچارد ادوارد تایلور	به مظور پژوهشهایشان در مورد پراکنش الکنرونها از هسته ها،که بیان کننده کوارک در نوکلئونهاست.
۱۹۹۱	پیر-ژیل دوژن	به منظور پیدا کردن آرایش مولکولها در موادی مثل بلورهای مایع،ابر رسانها،پولیمرها.
۱۹۹۲	ژرژ چرپک	به منظور مشارکتش در ذره‌سنج و کارهایشان در رابطه با آشکارسازی الکترونی سریع برای ذرات پر انرژی.
۱۹۹۳	راسل آلن هالس و جوزف هوتون تیلور	به منظور کشف نوع جدیدی از پالسار، که این کشف امکانات تازه‌ای برای مطالعهٔ جاذبه به وجود آورد.
۱۹۹۴	هردو برنده
	برترام برکهاوس
	کلیفورد گلنوود شال
۱۹۹۵	هر دو برنده
	مارتین لویز پرل
	فردریک رینز
۱۹۹۶	دیوید موریس لی و داگلاس دین اشرفت و رابرت کلمن ریچاردسون
۱۹۹۷	استیون چو و کلود کوهن تانوژی و ویلیام دانیل فیلیپ
۱۹۹۸	رابرت لافلین و هورست لودویگ اشتورمر و دانیل چی سوئی
۱۹۹۹	گراردوس توفت و مارتینیوس ولتمن

[ویرایش] دههٔ ۲۰۰۰

سال	نام	عنوان
۲۰۰۰	ژورس آلفروف و هربرت کرومر
۲۰۰۰	جک کیلبای	به خاطر مشارکت در اختراع مدار مجتمع
۲۰۰۱	اریک آلین کرنل، ولفگانگ کترله و کارل ادوین ویمن
۲۰۰۲	ریموند دیویس پسر و ماساتوشی کوشیبا	به خاطر پیشگامی در اختر فیزیک به خصوص آشکار کردن نوترینوهای کیهانی
۲۰۰۲	ریکاردو جیاکونی	به خاطر پیشگامی در اختر فیزیک و کارهایی که منجر به کشف چشمه‌های پرتوی ایکس کیهانی شد
۲۰۰۳	آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف و ویتالی لازاریویچ گینزبرگ و آنتونی جیمز لگت
۲۰۰۴	دیوید گراس(آمریکا/اسرائیل)، دیوید پولیتزر(آمریکا) و فرانک ویلچک(آمریکا)	برای کشف آزادی متقارن در نظریه نیروی هسته‌ای قوی
۲۰۰۵	تئودر هانس و جان هال
۲۰۰۵	روی.جی گلوبر
۲۰۰۶	جان ماتر و جرج اسموت
۲۰۰۷	آلبر فر و پتر گرونبرگ	کشف مقاومت مغناطیسی بزرگ
۲۰۰۸	یوچیرو نامبو	کشف مکانیسم شکست خود به خود تقارن در ذرات زیراتمی
۲۰۰۸	ماکوتو کوبایاشی و شیهید ماسکاوا	کشف منشاء تقارن شکسته که وجود حداقل سه دسته از کوارک‌ها در طبیعت
۲۰۰۹	چارلز کائو	پژوهش منجر به اختراع کابل نوری
۲۰۰۹	جورج اسميت و ويلارد بويل	اختراع سی سی دی يا ردياب نور

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

فیزیک رایرت رزنیک ، دیوید هالیدی ، کنت اس.کرین مرکز نشر دانشگاهی ،تهران 1384 ISBN 964-01-1092-2

[ویرایش] پیوند به بیرون

جوایز نوبل
شیمی · ادبیات · صلح · فیزیک · پزشکی · اقتصاد