جایزه نوبل فیزیک
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
کنراد رونتگن نخستین برنده جایزه نوبل فیزیک بود.
جایزه نوبل فیزیک یکی از جایزههای نوبل است و هرسال از سوی آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعطا میشود.
از سال ۱۹۰۱ تا سال ۲۰۰۷ به ۱۸۰ نفر جایزه اهدا شده است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] فهرست برندگان جایزهٔ نوبل در رشتهٔ فیزیک
[ویرایش] دههٔ ۱۹۰۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۰۱ | ویلهلم کنراد رونتگن | کشف پرتوهای رونتگن پرتوهای ایکس |
| ۱۹۰۲ | هندریک لورنتس و پیتر زیمان | تأثیر مغناطیس بر تابش یا اثر زیمان |
| ۱۹۰۳ | هانری بکرل | کشف پرتوزایی خودبهخودی,مطالعه پدیدههای تابشی در کشف رونگتن |
| پیر کوری و ماری کوری | برای تحقيق مشترک در مورد پديده راديو اکتيويته که توسط بکرل کشف شده بود | |
| ۱۹۰۴ | لرد ریلی(جان ویلیام استرات) | بررسی چگالی گازها و کشف آرگون |
| ۱۹۰۵ | فیلیپ لنارت | کار برروی پرتوهای کاتدی |
| ۱۹۰۶ | جوزف جان تامسون | رسانش الکتریکی گازها |
| ۱۹۰۷ | آلبرت آبراهام مایکلسون | ساخت سنجش افزارهای دقیق اپتیکی و کاربردهای طیف نمایی و سنجه شناختی |
| ۱۹۰۸ | گابریل لیپمن | روش بازافرینی رنگ در عکاسی بر اساس پدیده تداخل |
| ۱۹۰۹ | گولیلمو مارکونی و کارل فردیناند برون | توسعه ارتباط تلگرافی بی سیم |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۱۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۱۰ | یوهان دیدریک فن در والس | ارايه معادلات حالت گاز ها و مايعات |
| ۱۹۱۱ | ویلهلم وین | به خاطر کشف قوانین تابش گرما. |
| ۱۹۱۲ | گوستاف دالن | به خاطر اختراع تنظیم کنندههای خودکار،که در فانوسهای دریایی و راهنماهای شناور به کار میرود |
| ۱۹۱۳ | هايک کامرلينگ اونس | پژوهش درباره فيزيک دماهای پايين و توليد هليم مايع |
| ۱۹۱۴ | ماکس ون لو | برای کشف تفرق پرتوهای ايکس توسط بلورها |
| ۱۹۱۵ | ویلیام هنری براگ و ویلیام لورنس براگ | تحليل ساختار بلوری توسط پرتوهای ايکس |
| ۱۹۱۶ | پول جايزه به صندوق آن ريخته شد | |
| ۱۹۱۷ | چالرز گلوور بارکلا | کشف پرتوی ايکس مشخصه عناصر |
| ۱۹۱۸ | ماکس پلانک | برای خدمات او به پیشرفت فیزیک با کشف کوانتای انرژی |
| ۱۹۱۹ | یوهان اشتارک | کشف اثر دوپلر در پرتوهای کانالی و شکافته شدن خطوط طيفی تحت تأثير ميدان الکتريکی |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۲۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۲۰ | چارلز ادوارد گیلوم | به خاطر کشف ناهنجاری های آلياژ فولاد-نيکل که برای ساخت ابزار اندازه گيری دقيق فيزيکی کاربرد دارد |
| ۱۹۲۱ | آلبرت اینشتین | به خاطر خدماتش به فیزیک نظری و به خصوص به دلیل توضیحهایش در مورد اثرهای فوتوالکتریک |
| ۱۹۲۲ | نیلز بور | به خاطر پژوهش بر ساختار اتمی و تابشهای اتمی |
| ۱۹۲۳ | رابرت آندره میلیکان | به خاطر اندازه گيری بار الکتريکی بنيادی و پژوهش بر اثر فتو الکتريک |
| ۱۹۲۴ | کارل مان گيورگ سيگبن | به خاطر کشفيات و پژوهشها درباره طيف نمايی پرتوی ايکس |
| ۱۹۲۵ | جیمز فرانک و گوستاف هرتز | به خاطر کشف قوانين برخورد الکترونها به اتم |
| ۱۹۲۶ | ژان باپتيست پرن | به خاطر پژوهش بر روی نا پيوستگی در ساختار ماده و به ويژه کشف تعادل رسوب گذاری |
| ۱۹۲۷ | آرتور هالی کامپتن | به خاطر کشف اثری که به نام او نام گذاری شد |
| چارلز تامسون ريس ويلسون | به خاطر کشف روش آشکار سازی مسير ذرات باردار در بخار متراکم | |
| ۱۹۲۸ | سر اون ويلانز ريچاردسن | به خاطر کار بر روی پديده ترميونيک و به خصوص برای کشف قانونی که به نام او نام گذاری شد |
| ۱۹۲۹ | پرنس لويی-ويکتور پير ريموند دوبروی | به خاطر کشف طبيعت موجی الکترون ها |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۳۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۳۰ | سر چاندرا سخار ونکتا رامان | به خاطر کار بر روی تفرق نور و کشف اثری که به نام او نام گذاری شد |
| ۱۹۳۱ | ||
| ۱۹۳۲ | ورنر کارل هایزنبرگ | به خاطر ابداع مکانيک کوانتمی که کاربرد های آن علاوه بر چيز های ديگر به کشف فرم های الوتروپيک هيدروژن انجاميد |
| ۱۹۳۳ | اروین شرودینگر و پل دیراک | به خاطر کشف مدلهای جديد پرباری در نظريه اتمی |
| ۱۹۳۴ | ||
| ۱۹۳۵ | جيمز چدويک | به خاطر کشف نوترون |
| ۱۹۳۶ | ويکتور فرانتز هس | به خاطر کشف تابش کيهانی |
| کارل ديويد آندرسون | به خاطر کشف پوزيترون | |
| ۱۹۳۷ | کلينتون جوزف ديويسون و جورج پاگت تامسون | به خاطر کشف آزمايشگاهی تفرق الکترون ها توسط بلورها |
| ۱۹۳۸ | انریکو فرمی | به خاطر نمايش وجود عناصر جديد راديو اکتيو توليد شده توسط تابش نوترونی و به خاطر کشف واکنش هسته اي توسط نوترون های کند |
| ۱۹۳۹ | ارنست ارلاندو لارنس | به خاطر ابداع و تکامل سيکلوترون و نتايج به دست آمده توسط آن به خصوص شناسايی عناصر راديو اکتيو مصنوعی |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۴۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۴۰ | ||
| ۱۹۴۱ | ||
| ۱۹۴۲ | ||
| ۱۹۴۳ | اتو اشترن | کمک به پیشرفت روش باریکه ملوکولی ، کشف گشتاور مغناطیسی پروتون |
| ۱۹۴۴ | ایزیدور ایزاک رابی | به خاطر ابداع روش تشدید برای ثبت خواص مغناطیستی هستههای اتمی. |
| ۱۹۴۵ | ولفگانگ پاولی | به خاطر کشف اصل طرد |
| ۱۹۴۶ | پرسی ویلیام بریجمن | به خاطر اختراع وسیمهای برای تولید فشارهای فوق العاده زیاد و کشفهایی که از این طریف در
زمینه فیزیک فشارهای بالا داشته است. |
| ۱۹۴۷ | سر ادوارد ویکتور اپلتون | به خاطر پژوهش هایش در مورد فیزیک جو بالایی،به خصوص به خاطر کشف لایه معروف به اپلتون |
| ۱۹۴۸ | پاتریک ماینارد اشتوارت بلاکت | به خاطر تکمیل روش اتاقک ابری ویلسون،و واقعیتهایی که به وسیله این روش در زمینههای فیزیک هسته ای و تابش کیهانی کشف کرد. |
| ۱۹۴۹ | هیدکی یوکاوا | به خاطر پیشگویی وجود مزونها بر پایه تحقیقات نظریش درباره نیروهای هسته ای. |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۵۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۵۰ | سسیل فرانک پاول | برای تکمیل و گسترش روش نور نگاشتی فرایندهای هستهای و کشفهایش در مورد مزونها. |
| ۱۹۵۱ | سر جان داگلاس کاکرافت و ارنست توماس سینتون والتون | در مورد استحاله هستههای اتمی به وسیله ذرات اتمی دارای شتاب. |
| ۱۹۵۲ | فلیکس بلوخ و ادوارد میلز پورسل | به خاطر روشهای جدید درباره اکتشافها و آزمایشات تشدید مغناطیسی هسته |
| ۱۹۵۳ | فریتز (فردریک) زرنیکه | برای اختراع میکروسکوپ تباین فاز و روشهای مریوط به آن. |
| ۱۹۵۴ | ماکس بورن | به خاطر تحقیقات بنیادیاش در مکانیک کوانتمی به خصوص برای تعبیر احتمالاتی او از تابع موج. |
| والتر بوث | برای ارائه روش تطابق و کشفهایش با بکارگیری این روش. | |
| ۱۹۵۵ | ویلیس اوژن لمب | به منظور پیدا کردن ساختار ریز طیف هیدروژن |
| پولیکارپ کوش | به منظور محاسبه دقیق گشتاور مغناطیستی الکترون | |
| ۱۹۵۶ | ویلیام برادفورد شاکلی و جان باردین و والتر هاوسر براتین | برای مطالعه و تحقیق در مورد نیمرسانها و پیدا کردن اثر ترانریستور |
| ۱۹۵۷ | چن نینگ یانگ و سونگ دائو لی | به منظور تحقیق درباره قوانین پاریته که در نهایت منجر به کشف های مهمی در مورد ذرات بنیادی شد |
| ۱۹۵۸ | پاول الکسیویچ چرنکوف و لیا فرانک و ایگور یوگنیویچ تام | به خاطر کشف و تعبیر اثر چرنکوف. |
| ۱۹۵۹ | امیلیو گینو سگر و اوون چمبرلین | برای کشف پادپروتون. |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۶۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۶۰ | دونالد آرتور گلایزر | به منظور ساخت و اختراع اتاقک حباب. |
| ۱۹۶۱ | روبرت هوفشتادر | به خاطر مطالعات بدیع اش در مورد پراکنش الکترون در هستههای اتمی و کشفهایش در مورد ساختار نوکلئونها. |
| رودولف لودویگ موسبائر | برای تحقیف درباره جذب تشدیدی پرتوهای گاما و کشف اثری که به نام خود او میباشد. | |
| ۱۹۶۲ | لئو لانداو | ابرمیعانبه خاطر نظریه بدیع اش درباره ماده چگال،به خصوص در مورد هلیوم مایع. |
| ۱۹۶۳ | اوژن پل ویگنر | به خاطر کشف و کاربرد اصول بنیادی تقارن و تدوین نظریه هسته اتم. |
| ماریا ژئوپرت مایر جی.هانس.دی جنسن |
به منظور تحقیق بر روی ساختار پوستهای هسنه. | |
| ۱۹۶۴ | چارلز هانس تاونز نیکولای گنادیویچ باسوف الکساندر پروخروف |
به خاطر کارهای اساسی اش در زمینه الکنرونیک کوانتومی،که منجر به ساخت نوسانگرها و تقویت کنندهها بر پایه اصل میزر-لیزر شد. |
| ۱۹۶۵ | شین-ایچیرو تومونگا جولیان شووینگر ریچارد فاینمن |
به مننظور مطالعه در مورد الکنرودینامیک کوانتومی که دارای اثرات مهمی در فیزیک ذرات بنیادی دارد. |
| ۱۹۶۶ | آلفرد کاستلر | برای گسترش راههکارهای اپتیکی برای تحقیق در مورد تشدید هرتزی در اتمها. |
| ۱۹۶۷ | هانس آلبرشت بثه | به خاطر کارهای ارزشمند او در زمینه واکنشهای هستهای و به خصوص کشفیات او درباره تولید انرژی در ستارگان. |
| ۱۹۶۸ | لوئیس والتر آلوارز | به منظور گسترش و ارتقاء فیزیک ذرات بنیادی،به خصوص درباره حالتهای تشدیدی. |
| ۱۹۶۹ | موری گلمن | به خاطر مشارکتش در طبقه بندی ذرات بنیادی ، و برهم کنش آنها و کشفهایش در این مورد. |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۷۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۷۰ | هانس اولوف گوستا آلفون | به منظور تحقیقاتش در مورد مغناطوهیدرودینامیک،و استفاده آن در فیزیک پلاسما. |
| لوئیس اوژن فلیکس نیل | برای تحقیق در باره پادفرومغناطیسو فریمغناطیس،درفیزیک حات جامد. | |
| ۱۹۷۱ | دنیس گابور | به منظور پیدا کردن مبانی تمام نگاری(هولوگرافی) |
| ۱۹۷۲ | جان باردین و لئون لین کوپر و جان رابرت شریفر | برای ارئه نظری ای در مورد ابر رسانایی |
| ۱۹۷۳ | لئو ایساکی و ایوار جیاور | کشف پدیده نونل ژنی در نیمرسانهها و ابر رسانه ها |
| بریان دیوید جوزفسون | به منظور تحقیقاتش درباره خصوصیات عبور ابر جریان از سد تونلی. | |
| ۱۹۷۴ | سر مارتین راین و آنتونی هویش | به خاطر کشف تپ اخترهاوکارهای انجام گرفته در زمینه نجوم رادیویی |
| ۱۹۷۵ | آگه نیلز بوهر و بن روی ماتلسن و لئو جیمز رینواتر | به منظور پیدا کردن ارتباط میان حرکت جمعی و حرکت ذره ، وایجاد نظریهای درباره ساختار هسته اتم |
| ۱۹۷۶ | برتون ریشتر و ساموئل چائو چونگ تینگ | برای کشف یک ذره بنیادی مهم. |
| ۱۹۷۷ | فیلیپ وارن آندرسون و سر نویل فرانسیس مات و جان هاسبورک وان ولک | به منظور کارهای انجام گرفته در زمینه سیستمهای مغناطیستی و سیستمهای نامنظم. |
| ۱۹۷۸ | پیوتر لئونیدویچ کاپیتسا | به خاطر کارهایش در مورد فیزیک دماهای پایین. |
| آرنو آلن پنزیاس و رابرت وودرو ویلسن | به خاطر کشف تابش میکرو موجی زمینه کیهانی. | |
| ۱۹۷۹ | شلدون لی گلشو، عبدالسلام و استیون وینبرگ | به منظور تخقیق در مورد مدل وخدت یافته نیروهای ضعیف و الکترو مغناطیس و به خاطر پیشگویی در مورد جریانهای خنثی. |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۸۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۸۰ | جیمز واتسون کرونین و وال لوگسدون فیچ | به خاطر کشف موارد نقض اصول تقارن بنیادی در واپاشی مزونهای kی خنثی. |
| ۱۹۸۱ | نیکولاس بلومبرگر و آرتور لئونارد شالو | برای مشارکت در مورد طیف نمایی لیزری. |
| کای مان برج سیگبان | برای تحقیقاتش در باره پیشبرد طیف نمایی الکنرونی با تفکیک زیاد. | |
| ۱۹۸۲ | کنت جی ویلسن | برای ارائه روشی در مورد تحلیل پدیدههای بحرانی. |
| ۱۹۸۳ | سوبرامانیان چاندراسخار | به پاس کارهایش در مورد ساختار و تحول ستاره ها. |
| ویلیام آلفرد فاولر | به منظور بررسی در باره تشگیل عناصر شیمیایی در عالم. | |
| ۱۹۸۴ | کارلو روبیا و سیمون واندرمیر | به خاطر سهم تعیین کننده شان در پروژه بزرگ که به کشف ذرات میدانی Wوz منجر شد. |
| ۱۹۸۵ | کلاوس فون کلیتسینگ | به منظور پیدا کردن اثر کوانتومی هال. |
| ۱۹۸۶ | ارنست روسکا | برای ساختن میکروسکوپ الکترونی. |
| گرد بینینگ و هاینریش روهرر | به خاطز ساخت میکروسکوپ الکترونی تونلی روبشی. | |
| ۱۹۸۷ | یوهانس جرج بدنورز و کارل الکساندر مولر | برای کشف ابر رسانایی گرم. |
| ۱۹۸۸ | لئون ماکس لدرمن و ملوین شوارتز و جک اشتینبرگر | به خاطر آزمایشهایشان با باریکه نوترینو و کشف نوترینوی موئون. |
| ۱۹۸۹ | نورمن فاستر رمزی | به خاطر کشفهایش در زمینه طیف نمایی تشدید اتمی،که به ساخت میرز هیدروژن و ساعت اتمی منجر شد. |
| هانس جرج دهملت و ولفگانگ پل | برای ارائه روشی به مظور دام اندازی اتم های منفرد. |
[ویرایش] دههٔ ۱۹۹۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۱۹۹۰ | جروم ایزاک فریدمان و هنری وی کندال و ریچارد ادوارد تایلور | به مظور پژوهشهایشان در مورد پراکنش الکنرونها از هسته ها،که بیان کننده کوارک در نوکلئونهاست. |
| ۱۹۹۱ | پیر-ژیل دوژن | به منظور پیدا کردن آرایش مولکولها در موادی مثل بلورهای مایع،ابر رسانها،پولیمرها. |
| ۱۹۹۲ | ژرژ چرپک | به منظور مشارکتش در ذرهسنج و کارهایشان در رابطه با آشکارسازی الکترونی سریع برای ذرات پر انرژی. |
| ۱۹۹۳ | راسل آلن هالس و جوزف هوتون تیلور | به منظور کشف نوع جدیدی از پالسار، که این کشف امکانات تازهای برای مطالعهٔ جاذبه به وجود آورد. |
| ۱۹۹۴ | هردو برنده | |
| برترام برکهاوس | ||
| کلیفورد گلنوود شال | ||
| ۱۹۹۵ | هر دو برنده | |
| مارتین لویز پرل | ||
| فردریک رینز | ||
| ۱۹۹۶ | دیوید موریس لی و داگلاس دین اشرفت و رابرت کلمن ریچاردسون | |
| ۱۹۹۷ | استیون چو و کلود کوهن تانوژی و ویلیام دانیل فیلیپ | |
| ۱۹۹۸ | رابرت لافلین و هورست لودویگ اشتورمر و دانیل چی سوئی | |
| ۱۹۹۹ | گراردوس توفت و مارتینیوس ولتمن |
[ویرایش] دههٔ ۲۰۰۰
| سال | نام | عنوان |
|---|---|---|
| ۲۰۰۰ | ژورس آلفروف و هربرت کرومر | |
| جک کیلبای | به خاطر مشارکت در اختراع مدار مجتمع | |
| ۲۰۰۱ | اریک آلین کرنل، ولفگانگ کترله و کارل ادوین ویمن | |
| ۲۰۰۲ | ریموند دیویس پسر و ماساتوشی کوشیبا | به خاطر پیشگامی در اختر فیزیک به خصوص آشکار کردن نوترینوهای کیهانی |
| ریکاردو جیاکونی | به خاطر پیشگامی در اختر فیزیک و کارهایی که منجر به کشف چشمههای پرتوی ایکس کیهانی شد | |
| ۲۰۰۳ | آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف و ویتالی لازاریویچ گینزبرگ و آنتونی جیمز لگت | |
| ۲۰۰۴ | دیوید گراس(آمریکا/اسرائیل)، دیوید پولیتزر(آمریکا) و فرانک ویلچک(آمریکا) | برای کشف آزادی متقارن در نظریه نیروی هستهای قوی |
| ۲۰۰۵ | تئودر هانس و جان هال | |
| روی.جی گلوبر | ||
| ۲۰۰۶ | جان ماتر و جرج اسموت | |
| ۲۰۰۷ | آلبر فر و پتر گرونبرگ | کشف مقاومت مغناطیسی بزرگ |
| ۲۰۰۸ | یوچیرو نامبو | کشف مکانیسم شکست خود به خود تقارن در ذرات زیراتمی |
| ماکوتو کوبایاشی و شیهید ماسکاوا | کشف منشاء تقارن شکسته که وجود حداقل سه دسته از کوارکها در طبیعت | |
| ۲۰۰۹ | چارلز کائو | پژوهش منجر به اختراع کابل نوری |
| جورج اسميت و ويلارد بويل | اختراع سی سی دی يا ردياب نور |
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
فیزیک رایرت رزنیک ، دیوید هالیدی ، کنت اس.کرین مرکز نشر دانشگاهی ،تهران 1384 ISBN 964-01-1092-2
[ویرایش] پیوند به بیرون
| در ویکیانبار منابعی در رابطه با موجود است. |
| شیمی · ادبیات · صلح · فیزیک · پزشکی · اقتصاد |