اهرام مصر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۹°۵۸′۳۴″ شمالی ۳۱°۰۷′۵۲″ شرقی / ۲۹.۹۷۶۱۱° شمالی ۳۱.۱۳۱۱۱° شرقی / 29.97611; 31.13111

تصویری از اهرام جیزه. از راست به چپ: هرم بزرگ خوفو، هرم خفرع، هرم منکورع. هرم‌های سه‌گانه در جلوی تصویر، هرم‌های جانبی مرتبط با هرم منکورع هستند.
هرم

به خط هیروگلیف
U23 G17
r
O24

هرم‌های مصری از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین سازه‌های بر جای مانده از تمدن مصر باستان هستند که نمادهای این تمدن نیز به شمار می‌روند.

تعداد ۱۳۸ هرم شناخته شده تا سال ۲۰۰۸ در مصر موجودند[۱] که بیشتر آن‌ها آرامگاه فرعون‌ها و شهبانوهایشان در دوره‌های دودمانی کهن و میانه هستند.

نخستین هرم‌های ساخته شده در مصر در سقاره، شمال غربی ممفیس قرار دارند. قدیمی‌ترین این هرم‌ها، هرم جوزر است که مربوط به شاه جوزر از دودمان سوم می‌شود. هرم و مجموعه آرامگاه کنار آن توسط وزیر دانشمند جوزر، ایمهوتپ، طراحی و ساخته شدند و قدیمی‌ترین سازه‌های ساخته شده توسط بشر از سنگ تراش‌خورده به شمار می‌روند.[۲]

نامدارترین هرم‌های مصری اما مجموعه اهرام جیزه هستند که در منطقه جیزه در حومه قاهره قرار دارند و از بزرگترین سازه‌های ساخته شده در تاریخ بشر به شمار می‌روند. این هرم‌های سه‌گانه تنها بناهای بازمانده از میان هفت عجایب جهان باستان هستند که هنوز بر جای مانده‌اند.[۳]

فرگشت[ویرایش]

در دوره آغازین دودمانی مصر، کسانی که از تمکن مالی برخوردار بودند در ساختمان‌های نیمکت‌شکلی به نام مصطبه به خاک سپرده می‌شدند. این ساختمان‌ها دارای اتاقی در زیر زمین برای گذاشتن جسد و اتاق‌هایی دیگر همسطح با زمین به منظور اهدای نذرها از سوی بازماندگان مرده بودند.[۴]

مصطبه‌ها پس از مدتی با تغییر شکل تبدیل به نوعی از هرم‌ها شدند که با نام هرم پلکانی معروف هستند. نخستین هرم پلکانی در مصر توسط ایمهوتپ، وزیر فرعون جوزر، ساخته شد و از روی هم قرار دادن چندین مصطبه تشکیل می‌شد. هرم جوزر دارای پلکانی عظیم درون خود بود تا روان شاه به سادگی به سوی آسمان‌ها پرواز کند. موفقیت بسیار بزرگ ایمهوتپ در ساخت این بنا آنچنان زیاد بود که او بعدها از سوی مصریان چهره‌ای خدایگونه پیدا کرد.[۵]

تعداد و مکان هرم‌ها[ویرایش]

در سال ۱۸۴۲، کارل ریچارد لپسیوس نخستین فهرست از هرم‌های موجود در مصر را تهیه کرد؛ فهرستی که به نام فهرست هرم‌های لپسیوس شناخته می‌شود. در این فهرست تعداد ۶۷ هرم شمرده شده‌اند با این حال نه تنها از آن هنگام تاکنون تعداد بیشتری هرم در این کشور پیدا شده‌اند که چندین سازه‌ای که لپسیوس زیر عنوان هرم طبقه‌بندی کرده بود امروزه دیگر به عنوان "هرم" شناخته نمی‌شوند. تا نوامبر سال ۲۰۰۸، تعداد ۱۱۸ هرم در مصر شناسایی شدند.[۶]

همه‌ی هرم‌های مصر، جز هرم کوچکی مربوط به دودمان سوم که در زاویة الاموات قرار دارد، در سوی غربی رود نیل واقع شده‌اند. اغلب چندین هرم در یک منطقه ساخته می‌شدند. مهم‌ترین این مناطق در زیر فهرست شده‌اند:

ابو رواش[ویرایش]

نوشتار اصلی: ابو رواش
ویرانه‌های هرم جدفرع در ابو رواش

ابو رواش مکان قرار گرفتن شمالی‌ترین هرم مصر یعنی هرم جدفرع، پسر و جانشین شاه خوفو، است. در گذشته گمان بر این می‌رفت که این هرم هیچ‌گاه کامل نشده بوده است، با این حال امروزه باور بر این است که نه تنها هرم کامل ساخته شده بوده که در بزرگی به اندازه هرم منکورع بوده. از این رو این هرم را می‌توان یکی از بزرگترین هرم‌های ساخته شده در تاریخ مصر قلمداد کرد.[۷]

جیزه[ویرایش]

نمای مجموعه اهرام جیزه از بالا. از چپ به راست هرم‌های خوفو، خفرع، منکورع، و هرم‌های جانبی شهبانویان
نوشتار اصلی: مجموعه اهرام جیزه

جیزه مکان سه هرم نامدار مصر باستان است: هرم خوفو، هرم خفرع، هرم منکورع. هرم خوفو بزرگترین هرم این مجموعه است و پس از آن هرم خفرع، پسر و جانشین دوم خوفو و پدر فرعون منکورع، قرار دارد. کوچکترین نیز هرم منکورع، نوه خوفو، است. از این رو این سه هرم بزرگ برای سه نسل از خاندان خوفو هستند. در کنار این هرم‌ها اما تعدادی هرم کوچکتر جانبی برای به‌خاکسپاری شهبانویان، و نیز ابوالهول بزرگ برای نگهبانی از بناها، ساخته شده‌اند.

از میان سه هرم یاد شده، تنها هرم خفرع بخشی از روبنای سنگ آهکی خود را حفظ کرده و این بخش در بالا و قله هرم قرار دارد. با آنکه این هرم به دلیل قرار گرفتن در موقعیتی بالاتر از هرم خوفو و نیز شیب بالارفتن بیشترش نسبت به آن هرم، از هرم خوفو کوچکتر به نظر می‌رسد، در واقعیت هم از لحاظ حجم و هم ارتفاع از آن کوچکتر است.

گورستان جیزه از دیرباز یکی از مهم‌ترین مکان‌های گردشگری در مصر بوده و از سوی انتیپاتر اهل سیدون به عنوان یکی از هفت عجایب جهان باستان فهرست شده. امروزه این مجموعه تنها مورد باقی‌مانده از آن فهرست باستانی است.

زاویة العریان[ویرایش]

نوشتار اصلی: زاویة العریان

این منطقه که در میانه راه جیزه به ابو صیر قرار دارد، در بر گیرنده دو هرم ناتمام پادشاهی میان است. گمان می‌رود که سازنده سازه‌ی شمالی فرعون ساناخت باشد و سازه جنوبی منتسب به خبا، فرعون دودمان سوم و جانشین سخم‌خت است. مدت کوتاه چهارساله‌ی فرمانروایی خبا می‌تواند دلیلی بر چرایی کوتاه ماندن هرم پله‌ای او باشد. امروزه این هرم نزدیک ۲۰ متر ارتفاع دارد و گمان می‌رود که اگر کامل می‌شد ارتفاعی برابر ۴۰ متر پیدا می‌کرد.

ابو صیر[ویرایش]

نوشتار اصلی: ابو صیر

در کل ۱۴ هرم در این منطقه، که گورستان اصلی پادشاهی در دوره دودمانی پنجم بوده، وجود دارند. کیفیت ساخت هرم‌ها و سازه‌های این منطقه کمتر از موارد مشابه دودمان چهارمیشان است و این می‌تواند به دلیل کم شدن قدرت دستگاه پادشاهی و یا افت اقتصادی در آن هنگام باشد. این هرم‌ها کوچکتر از هرم‌های پیش از خود هستند و از سنگ‌های آهکی با کیفیت پایین که در محل یافت می‌شوند، ساخته شده‌اند.

سه هرم اصلی این ناحیه برای شاهان نیوسررع، نفریرکارع کاکای، و ساحورع هستند. هرم ناتمام نفرفرع نیز در ابو صیر واقع است. با آنکه همه هرم‌های ساخته شده در این مکان هرم پلکانی هستند، گمان می‌رود که هرم نفریرکارع کاکای در ابتدا طرحی پلکانی داشته اما پس از آنکه ارتفاعش از ۷۰ متر گذشته، معماران با پر کردن پلکان‌ها با سنگ‌های ریز، سازه را همچون هرمی کامل ادامه داده‌اند.

منابع[ویرایش]

  1. Mark Lehner (۲۰۰۸). The Complete Pyramids: Solving the Ancient Mysteries. Thames & Hudson. ۳۴. شابک ‎۹۷۸۰۵۰۰۲۸۵۴۷۳. 
  2. Mark Lehner (۱۹۹۷). The Complete Pyramids. New York: Thames and Hudson. ۸۴. شابک ‎۹۷۸-۰-۵۰۰-۰۵۰۸۴-۲. 
  3. Watkin, David (۲۰۰۵). A History of Western Architecture. Laurence King Publishing. ۱۴. شابک ‎۹۷۸-۱۸۵۶۶۹۴۵۹۹. 
  4. «Burial customs: mastabas». DigitalEgypt. 
  5. Quirke, Stephen (۲۰۰۱). The Cult of Ra: Sun Worship in Ancient Egypt. Thames & Hudson. ۱۱۸-۱۲۰. شابک ‎۹۷۸-۰۵۰۰۰۵۱۰۷۸. 
  6. «هرمی ۴٬۳۰۰ ساله در مصر یافته شد». شبکه خبری فاکس. 
  7. Peter A. Clayton (۲۰۰۴). Chronicle of the Pharaohs: The Reign-By-Reign Record of the Rulers and Dynasties of Ancient Egypt. Thames & Hudson. ۵۰-۵۱. شابک ‎۰۹۰۰۴۱۶۸۲۳. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • مصر باستان، تارنمایی با اطلاعات فراوان درباره تاریخ مصر، دودمان‌ها، و هرم‌های ساخته شده در آن