فیلی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
فِیلی نام طوایفى است كه در غرب ایران و شرق عراق ساكن هستند. در ایران بیشتر در ایلام و کرمانشاه و لرستان زندگی میکنند. دو طایفه اصلى فیلی عبارتاند از کرد و ماهاکی. بخشى نیز در ایل قشقایى ادغام گردیده اند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تاریخ
[ویرایش] باستان
فیلی تلفظ عربی پهلی یا همان پهلوی می باشد. در اوستا این نام پهروی آمده است، خاندانی پارتی. پارت ها که بنیان گذاران شاهنشاهی اشکانیان بوده اند از تیره های سکایی شناخته می شوند.
[ویرایش] معاصر
کریم خان زند از تیره زندیان که خود خاندانی لک و از پهلی ها بوده اند، بنیان سلسله زندیان را گذارد.
گروهی از فیلیها در زمان کریمخان زند او را تا فارس همراهی کردند و در همانجا ساکن شدند. این طایفه یس از کریم خان به همراه لطفعلیخان زند عده زیادی از انها در بم کرمان کشته شده و بقیه از بیم کینه اغامحمدخان قاجار بمرور در ایل قشقایى ادغام گردیدند و تدریجا به زبان تركى قشقایى تكلم كردند. تا شروع حکومت ناصرالدین شاه که پس اززندگی عشایری به شیراز مراجعت و در محل کنونی دروازه سعدی ساکن میشوند و در زمان مشروطه با ازادی خواهان هم صدا گشته که جلادان زمان به بریدن سر دو نفر از بزرگان فیلی بنام حسنقلی خان و امامقلی خان مبادرت مینمایند که شرح این ماجرا در کتاب فارس وجنگ بین الملل نوشته ادمیت به تفصیل امده است واین فامیل بزرگ از انزمان تاکنون در شیراز و خارج ازکشور با شهرت فامیلی: فیلی، فیلی قشقایی، فیلی شیرازی، فیلی صفایی، فیلی زاده، معروف میباشند.[۱]
[ویرایش] منطقه ای
در دوران دویست سال حکومت والیهای لرستان بویژه حسینخان سولویزی (که در ۱۰۰۶/۱۵۹۷-۹۸ از سوی شاه عباس یکم منصوب شد) تمامی ایلهای منطقه به نام فیلی معروف بودند ولی پس از اینکه ناحیه پیشکوه به دست محمدعلی میرزا (حاکم کرمانشاه و پسر بزرگ فتحعلیشاه قاجار) افتاد، تنها منطقه پشتکوه در دست والی محلی ماند و از آنجا که نام فیلی با نام خاندان سولویزی گره خورده بود نام فیلی پس از آن تنها به ناحیه پشتکوه اطلاق شد. [۲]
[ویرایش] زیستگاه
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع ممکن است در آینده حذف شوند. |
مناطق بغداد؛ استان دیالمه؛ خانقین و مندلی، دو طرف کبیرکوه؛ شهربان (مقدادیه فعلی)؛ بدره؛ زرباطیه ؛ جاسن؛ کوت، عزیزیه، زهایرات، بعقوبه و هم چنین شهرهای شیخ سعد؛ علی شرقی؛ علی غربی و کوفه. در ایران کردهای فیلی ساکن شهرهای قصرشیرین؛ کرمانشاهان؛ کرند؛ اسلام آبادغرب؛ سرپل ذهاب، گیلان؛ ایلام؛ ایون؛ زرنه؛ صالح آباد، موسیان، بدره؛ دهلران، الشتر، کوهدشت، دلفان، لکستان، اندیمشک میباشند.
[ویرایش] طایفهها
برخی از طوایف و تیرههای کردهای فیلی عبارتند از: طایفه علی شروان و پسرانش (چراغ وندی، سفروندی، هِروندی، داراوندی)، طایفه ملکشاهی، طایفه جمال وندی، طایفه جابری، طایفه انصاری، طایفه لکی، طایفه کلهر، تیره زوری یا ژوهاری، تیره قیتولی، تیره خزعل یا خازاعل، تیره شووان و تیره موسی.
فیلیهای زرنه و ایوان از نسل آقا عیسی خان فیلی هستند که فرزند کوچک احمدخان والی است و چون مادر آقا عیسی خان فرزند اقبال خان اقبالی ریش سفید و بزرگ زرنه بودهاست و به خاطر کدورت حسین قلی خان والی که با عباس قلی میرزا برادر آقا عیسی خان داشته در زرنه ساکن شدهاست.
[ویرایش] شباهت فیلی با سیوندی
سیوندی زبان مردمسیوند75کیلومتری شمال شیراز از نظر صرف و نحو و واژگان بسیار به فیلی شبیه است.
| Sivandi | Feyli | فارسی |
|---|---|---|
| vard | bard | سنگ |
| dadiya | dada | خواهر |
| did | di | دود |
| kor | kor | پسر |
| pet | pet | بینی |
