دستگاه تولید مثل در زنان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دستگاه تولید مثل در زنان
دستگاه تولید مثل زنان.png
دستگاه تولید مثل در زنان. تخمدان‌ها، لوله رحم، رحم، مهبل
تناسلی.GIF
دستگاه تولید مثل در زنان. تخمدان‌ها، لوله رحم، رحم، مهبل، فرج، کلیتوریس، به همراه بخش‌هایی از مثانه، میزراه، روده
لاتین systema genitale femininum

دستگاه تولید مثل زنانه دستگاهی در بدن انسان‌های ماده است که کار تولید مثل را انجام می‌دهد. جانداران ماده توانایی بارداری و زاییدن موجودی همنوع خود (فرزند) دارند. دستگاه تولید مثل مادینه در انسان از دو بخش بیرونی و درونی تشکیل شده‌است که اندام‌های داخلی آن (تخمدانها، لوله‌های حمل تخمک، رحم و مهبل) در یک سوم پایینی شکم قرار دارند.[۱] بخش بیرونی همچنین کار دفع ادرار و لذت جنسی را بر عهده دارد.

بخش‌ها[ویرایش]

دستگاه تناسلی زن از دو بخش خارجی و داخلی تشکیل شده‌است که ساختارهای داخلی دستگاه تناسلی زنانه (تخمدانها، لوله‌های حمل تخمک، رحم و مهبل) در یک سوم پایینی شکم قرار دارند.[۲] بخش خارجی فرج یا کُس نام دارد و شامل کلیتوریس، لب‌های داخلی و لب‌های خارجی و مدخل مهبل (واژن) و میزراه (مجرای دفع ادرار) است.

تولید مثل[ویرایش]

همگی موجودات زنده توانایی تولید مثل دارند و همین موضوع عامل بقای نسل آنهاست. دو تخمدان، حاوی فولیکول‌هایی هستند که تخمک‌ها (سلول‌هایی که با اسپرم مرد ترکیب شده، یاخته تخم و بعدتر نوزاد را ایجاد می‌کنند) را در خود نگه می‌دارند. هر ماه یک تخمک بالغ شده، از تخمدان رها می‌شود؛

شیپور (فیمبریا) تخمک را به داخل لوله حمل تخمک هدایت می‌کند و از آنجا تخمک به طرف رحم رانده می‌شود.

مهبل که مسیری با جدار عضلانی است، ارتباط رحم را با خارج بدن برقرار می‌سازد. ساختارهای خارجی که مجموعاً فرج نام دارند، شامل کلیتوریس حساس و چین‌های پوستی به نام لب هستند که ورودی مهبل و پیشابراه را محافظت می‌کنند.

غدد بارتولن که مایعی را برای لیز کردن در حین آمیزش جنسی ترشح می‌کنند، درست در داخل ورودی مهبل قرار دارند.[۳]

بلوغ[ویرایش]

بلوغ دوره‌ای است که در طی آن، مشخصات جنسی ایجاد و اعضای تناسلی بالغ می‌شوند. در دختران، بلوغ بین ۱۰ تا ۱۴ سالگی شروع می‌شود و ۳ تا ۴ سال طول می‌کشد. غده هیپوفیز شروع به ترشح هورمون‌هایی می‌کند که تخمدان‌ها را برای تولید هورمون‌های جنسی زنانه یعنی استروژن و پروژسترون تحریک می‌کنند. این هورمون‌ها باعث ایجاد تغییرات فیزیکی از جمله بزرگی پستان‌ها و لگن خاصره و رشد موهای زهار و زیر بغل می‌شوند و به دنبال آن، تخمک گذاری و قاعدگی را تحریک می‌کنند.[۴]

چرخه قاعدگی[ویرایش]

نوشتارهای اصلی: چرخه قاعدگی و قاعدگی

در طول چرخه قاعدگی، بدن زن برای بارداری احتمالی آماده می‌شود. این چرخه به وسیله ۴ هورمون تنظیم می‌شود. هورمون تحریک کننده فولیکول و هورمون لوتئینی که از غده هیپوفیز ترشح می‌شوند، باعث بلوغ یک تخمک در یک فولیکول و آزاد شدن آن می‌شود. تخمک و فولیکول آن، استروژن و پروژسترون ترشح می‌کنند که باعث ضخیم شدن مخاط رحم می‌شوند. اگر یک تخمک بارور شود، خود را وارد سطوح داخلی رحم می‌کند و اگر بارور نشود، در طول قاعدگی به همراه خون و سلول‌های حاصل از مخاط داخلی رحم، از بدن خارج می‌شود. این چرخه حدود ۲۸ روز طول می‌کشد ولی مدت زمان آن ممکن است از ماهی تا ماه دیگر و از زنی به زن دیگر فرق کند. یک چرخه قاعدگی کامل این تصویر تغییرات حاصل در آندومتر (مخاط رحم) و تخمدان را در طی چرخـه قاعدگی نشـان می‌دهد. تخمک می‌تواند در زمان تخمک گذاری که از فولیکول آزاد می‌شود، به وسیله یک اسپرم بارور گردد.[۵]

یائسگی[ویرایش]

نوشتار اصلی: یائسگی

یائسگی زمانی است که چرخه قاعدگی متوقف می‌شود این امر معمولاً بین۴۵ تا۵۵ سالگی رخ می‌دهد. تخمدان‌ها دیگر به هورمون تحریک کننده فولیکول پاسخ نمی‌دهند و هورمون‌های جنسی زنانه (استروژن و پروژسترون) کمتری تولید می‌کنند. در نتیجه، تخمک گذاری و قاعدگی خاتمه می‌یابد. به محض این که زنـی به مرحـله یائسگی برسد، دیـگر بارور محسوب نمی‌شود. درست در سال‌های قبل و بعد از یائسگی، تغییرات هورمونی باعث ایجاد علایمی چون نوسان خلق، گر گرفتگی، خشکی مهبل و عرق کردن شبانه می‌گردد. یائسگی ممکن است منجر به تغییرات فیزیکی طولانی مدت مثل پوکی استخوان شود.[۶]

بیماریهای دستگاه تناسلی زنانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «آلت تناسلی مرد وزن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱. 
  2. «آلت تناسلی مرد وزن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱. 
  3. «آلت تناسلی مرد وزن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱. 
  4. «آلت تناسلی مرد و زن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱. 
  5. «آلت تناسلی مرد وزن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱. 
  6. «آلت تناسلی مرد وزن». www.pezeshkan.org. بازبینی‌شده در ۰۹/۱۰/۲۰۱۱.