پوست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پوست
Skin.png
A diagram of human skin.
Diagram of human skin.jpg

پوست بخشی از دستگاه پوششی بدن است. بخش‌های دیگر این دستگاه مو، ناخن و غشاء مخاطی هستند.

پوست متشکّل از دو لایهٔ اصلی است:

  • روپوست (اپیدرم) که لایهٔ نازک‌تر خارجی می‌باشد.
  • درم که لایه ضخیم‌تر داخلی است.

روپوست لایه‌های ضخیمی از سلولهای مسطح می‌باشد.

پوست با دارا بودن سطح متوسطی حدود ۲ متر مربع (۲٫۵ یارد مربع)، یکی از بزرگ‌ترین اعضا بدن است. پوست یک سد محافظتی بین محیط جهان اطراف با عضلات، اعضای درونی و رگهای خونی و اعصاب بدن تشکیل می‌دهد. مو و ناخنها از پوست منشأ گرفته و یک حفاظت اضافی ایجاد می‌کنند. ظاهر پوست به طور گسترده‌ای تغییر می‌کند؛ که این تغییر نه تنها به دلیل عواملی همچون افزایش سن بوده، بلکه، نمایش دهنده نوسانات هیجانی و سلامت عمومی، نیز می‌باشد.

پوست یک عضو زنده است هرچند فوقانی‌ترین لایه آن لایه‌شاخی (اِستراتوم کورنِئوم) و روپوست (اپیدرم) بوده که سطح پوست را تشکیل می‌دهند و متشکل از سلولهای مرده و یا درحال مرگ هستند و در هر فرد حدود ۳۰ هزار عدد از این سلولها در هر دقیقه ریزش می‌کنند. با این وجود سلولهای زنده پوست دائماً در قسمت زیری تر روپوست تولید شده تا جایگزین این سلولها گردند. در زیر روپوست، درم قرار گرفته که حاوی عروق خونی، پایانه‌های عصبی و غدد می‌باشد. لایه‌ای از چربی در زیر درم قرار می‌گیرد و به عنوان یک عایق، ضربه گیر و منبع انرژی عمل می‌کند.

بدن هر انسان در مدت زمان یک زندگی ۷۰ ساله، متوسط حدود ۴۷/۵ کیلوگرم پوست دور می‌ریزد و هر ماه تمام پوست هر فرد عوض شده و نو می‌شود.[۱]

محافظت و احساس[ویرایش]

هر چند اکثر قسمت‌های پوست ضخامتی کمتر از ۶ میلیمتر (¼ اینچ) دارند. اما پوست یک لایه محافظتی قوی است. جز اصلی سطح پوست یک پروتئین زمخت فیبری است که کراتین نام دارد. این ماده را می‌توان در مو که ایجاد حفاظت و گرما می‌کند و در ناخنها که انتهاهای ظریف انگشتان دست و پا را می‌پوشانند، پیدا کرد. پوست یک سد دفاعی کاملاً موثر در برابر میکروارگانیسمها و مواد مضر ایجاد می‌کند، اما این سد بیشترین تأثیر را زمانی دارد که سطح آن دست نخورده باقی ماند. زخمها ممکن است عفونی شوند و به باکتریها، که بعضی از آنهادر سطح پوست زندگی می‌کنند، اجازه دهند که وارد جریان خون شوند. سبوم که مایع روغنی است و از غدد سباسه موجود در درم تشکیل می‌گردد، به حفظ حالت ارتجاعی پوست و دفع آب، کمک می‌نماید. به دلیل اینکه پوست ما حالت ضد آب (واترپروف) دارد، آب را به هنگام دوش گرفتن مثل یک اسفنج، جذب نمی‌کنیم. احساس لامسه ما از گیرنده‌هایی که در قسمت درم پوست وجود دارند و به فشار، ارتعاش، گرما، سرما و درد پاسخ می‌دهند، ناشی می‌شود. در هر ثانیه، میلیاردها پیام از تحریکات دریافت شده در سرتاسر بدن به مغز ارسال شده و درآنجا این پیامها به صورت یک «تصویر» حسی در می‌آید و فرد را از خطراتی مثل یک وسیله داغ، آگاه می‌سازند، بعضی نواحی حسی مثل انتهای انگشتان، دارای تراکم بالایی از گیرنده‌ها می‌باشند. پوست همچنین یک نقش اساسی در تنظیم دمای بدن ایفا می‌کند و زمانیکه در معرض تابش نور خورشید قرار می‌گیرد، ویتامین (D) تولید می‌نماید که برای ایجاد استخوانهای قوی لازم است.

یک لایه واکنش گر[ویرایش]

پوست ما به شیوه زندگی ما واکنش نشان می‌دهد، برای مثال، پوست دستان یک باغبان ضخیم شده تا حفاظت بیشتری ایجاد کند. در طی روند پیری، پوست چروکیده شده و خاصیت ارتجاعی آن کمتر می‌شود که این حالت می‌تواند در نتیجه سیگار کشیدن یا تماس بیش از حد با نور خورشید، تسریع گردد. همچنین، پوست می‌تواند رنگ خود راتغییر دهد. در برخورد مستقیم با نور خورشید، اپیدرم و درم ملانین بیشتری تولید می‌کنند، ملانین، رنگدانه‌ای است که تشعشعات مضر ماورا بنفش را فیلتر می‌کند. افزایش ملانین باعث تیره شدن پوست می‌شود. مردمی که اصلیت آنها متعلق به مناطقی با تابش شدید نور خورشید می‌باشد، دارای پوست تیره تری بوده که به راحتی پوست روشن نمی‌سوزد. افرادیکه پوست روشن دارند بدلیل داشتن ملانین کمتر در پوست خود نسبت به آفتاب سوختگی حساس‌ترهستند.

رشد و ترمیم[ویرایش]

پوست به‌طور دائم خود را از طریق ریزش سلولهای مرده و تولید سلولهای تازه، نوسازی می‌کند. در نتیجه سلولهای سطحی که به دلیل سایش، آسیب یا بیماری از دست می‌روند، سریعاً جایگزین می‌شوند. سلولهای جدید در اپیدرم که لایه فوقانی پوست است و به عنوان یک پوشش محافظتی ضخیم عمل می‌کند، ساخته می‌شوند.

مشخصات بافت شناختی و فیزیولوژیک[ویرایش]

رشد پوست[ویرایش]

در اکثر نواحی بدن، روپوست، چهار لایه دارد. در تحتانی‌ترین قسمت، لایه قاعده‌ای قرار دارد، که در آن سلولهای جدید ساخته می‌شوند. به موازات حرکت به سطح، سلولها تغییر می‌کنند تا لایه‌های بینابینی یعنی سلولهای خاردار و دانه‌ای را تشکیل دهند. سلولهای در عرض ۲-۱ ماه به سطح می‌رسند. لایه سطحی متشکل از سلولهای مسطح مرده می‌باشد که دائماً ریزش می‌کنند.

سلول لایه سطحی[ویرایش]

سلولهای مسطح مرده در سطح پوست یک پوشش محافظتی خشن تشکیل می‌دهند. این سلولها دائماً به موازات از دست رفتنشان، جایگزین می‌شوند.

سلول دانه‌ای: سلولهای لایه دانه‌ای (گرانولار) مسطحتر از سلولهای خاردار هستند و ساختار سلولی آنها شروع به بهم خوردن می‌کند.

سلول خاردار: سلولهای واقع در لایه سلولی خاری، بر آمدگیهای خاری دارند که آنها را به هم متصل می‌کند و به پوست قدرت می‌دهد.

سلول قاعده‌ای: سلولهای لایه قاعده‌ای به میان‌پوست چسبیده‌اند. این ناحیه، قسمتی از پوست است که سلولهای آن مرتباً تقسیم می‌شوند تا سلولهای جدید را که بعداً به لایه‌های بعدی تبدیل می‌شوند، بسازد.

ترمیم پوست[ویرایش]

زمانیکه پوست آسیب می‌بیند، از طریق ترمیم بافت آسیب دیده و جایگزین ساختن بافت از دست رفته با سلولهای جدید، پاسخ می‌دهد. طی روند ترمیم، بافت مرده یا آسیب دیده، ابتدا توسط بافت اسکار و بتدریج با سلولهای جدید سالم جایگزین می‌شود. ترمیم پوست طی مراحلی که در زیر گفته شده، صورت می‌گیرد.

۱- هر آسیبی که منجر به ضایعه پوستی شود، در صورتیکه ضایعه سطحی باشد مسئله مهمی نیست. ممکن است رگهای خونی میان‌پوست آسیب دیده و باعث خونریزی شود. ۲- خون از رگهای خونی نشت پیدا کرده، منجر به تشکیل لخته می‌شود. فیبروبلاستها و دیگر یاخته‌های اختصاصی ترمیمی تکثیر شده و به ناحیه آسیب دیده مهاجرت می‌کنند. ۳- فیبروبلاستها: کلافه‌ای از بافت فیبردار در داخل لخته ایجاد می‌کنند. به موازات انقباض رشته‌های فیبرین کلافه دچار چروکیدگی می‌شود. بافت پوستی جدید در زیر تشکیل می‌گردد. ۴- کلافه فیروز، سفت شده تا یک کبره زخم بر روی سطح پوست ایجاد کند. زمانیکه رشد پوست جدید کامل شود این کبره می‌افتد. با این وجود اثر زخم ممکن است باقی ماند.

۱۵ روش برای داشتن پوست شفاف و لطیف[ویرایش]

۱. حرص نخورید. وقتی اخم می‌کنید پوستتان چوک چروک میفتد ۱. غذای مورد علاقه‌تان را بخورید برخی از افراد معتقدند مصرف غذاهای چرب و شکلات، باعث ایجاد جوش می‌شوند. آکنه زمانی به وجود می‌آید که منافذ پوست به وسیله چربی بسته شوند. در این هنگام باکتری‌های عادی باعث عفونت می‌شوند. اگر مطمئن هستید که مصرف غذاهای چرب و شکلات منافذ پوستتان را مسدود می‌کنند از آنها دوری کنید اما در شرایط عادی لزومی ندارد به خاطر سلامت پوستتان از خوردن غذای مورد علاقه‌تان دوری کنید.

۲. آب بخورید نوشیدن مقدار زیادی آب در طول روز پوست بدنتان را سالم و شاداب نگه می‌دارد. همچنین مصرف غذای سالم، میوه و سبزی تازه نیز ویتامین‌های A و E را که برای سلامت پوست ضروری‌اند، تامین می‌کند. سبزیجات برگ‌سبز مانند کلم بروکلی سرشار از ویتامین E هستند. میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگی مانند کلم، طالبی، هلو و فلفل نیز سرشار از ویتامین A هستند.

۳. آرایش غلیظ، ممنوع! از لوازم آرایش چرب دوری کنید. این‌گونه از لوازم آرایش منافذ پوست را می‌بندند. لوازم آرایشی که با استفاده از موادمعدنی تهیه شده‌اند خیلی کمتر از لوازم آرایش چرب منافذ پوست را مسدود می‌کنند.

۴. استفاده از لوازم آرایش بدون چربی اگر مرتب آرایش می‌کنید از لوازم آرایش بدون چربی استفاده کنید. قبل از استفاده از لوازم آرایش صورتتان را با آب سرد شستشو کنید. فراموش نکنید پیش از خواب نیز پوستتان را از مواد آرایشی پاک کنید.

۵. حمام آفتاب ممنوع برخی از افراد معتقدند که حمام آفتاب گرفتن پوست را تمیز می‌کند. اما واقعیت آن است که اشعه خورشید خطر ابتلا به سرطان پوست، پیری زودرس و چین‌وچروک پوست را افزایش می‌دهد. هرگز جلوی آفتاب دراز نکشید و از داروهای ضدآکنه استفاده نکنید چون ترکیب این داروها و نور خورشید بسیار مضر است.

۶. استفاده از کرم‌های ضدآفتاب بدون روغن از ضدآفتاب‌هایی استفاده کنید که میزان محافظتشان در برابر نور خورشید (SPF) 15 یا بیشتر باشد. هنگام خرید این نوع کرم‌ها دقت کنید بدون روغن باشند تا از مسدودشدن منافذ پوست جلوگیری کنید. کرم ضدآفتاب را هر ۲ ساعت یک بار به پوستتان بزنید.

۷. عدم استفاده از مواد چرب‌کننده و حالت دهنده مو اگر به موهایتان ژل می‌زنید و آن را به سمت صورتتان شانه می‌کنید، بدانید که این مواد منافذ پوستتان را می‌بندند. موهایتان را همیشه تمیز نگه دارید و از شامپوهای بدون روغن استفاده کنید. اگر موهایتان چرب است و هر روز سرتان را می‌شویید از اسپری برای حالت‌دادن به موهایتان استفاده نکنید.

۸. استفاده از صابون‌های بدون روغن صابون‌های بدون روغن نمی‌توانند منافذ پوست را مسدود کنند و باعث ایجاد آکنه و جوش‌های سر سفید و سیاه شوند. صابون‌هایی انتخاب کنید که روی جعبه‌شان کلمه «بدون چربی» قید شده باشد تا از مسدودشدن منافذ پوست جلوگیری کند. با استفاده از این صابون، دست‌ها، لباس‌ها و… را که با پوستتان در تماس هستند و می‌توانند محرک باشند را بشویید.

۹. استفاده از کرم‌ها بر اساس توضیحات سازنده حتماً بر اساس دستورالعمل نوشته‌شده روی بسته‌بندی‌ها از پماد و کرم‌ها استفاده کنید. کرم‌ها را به وسیله پارچه پنبه‌ای یا کتان روی پوست صورت بمالید. اگر از دستتان برای این کار استفاده کنید به پوستتان صدمه وارد می‌کنید. دست‌های شما حاوی چربی‌هایی هستند که می‌توانند تعداد آکنه و جوش‌های صورت را افزایش دهند. حتماً پیش از آرایش کردن، صورتتان را به دقت بشویید.

۱۰. دوری موها از صورت اگر موهای‌تان بلند است هنگام خواب آنها را پشت سرتان ببندید تا پوست صورتتان را تحریک نکند. سعی کنید در طول روز نیز این کار را انجام دهید. به خاطر داشته باشید مو حاوی روغن‌هایی است که می‌تواند منافذ پوست را ببندد و باعث ایجاد آکنه، جوش‌های سر سیاه و سفید شود.

۱۱. به صورتتان دست نزنید دست‌زدن و مالش‌دادن صورت می‌تواند تعداد آکنه‌های صورت را افزایش دهد. هرگز دست‌هایتان را به صورتتان تکیه ندهید و از صورتتان برای نگه داشتن تلفن همراه استفاده نکنید. دست‌ها و تلفن همراه حاوی روغن‌هایی هستند که پوست صورت را تحریک می‌کنند. عرق بدن نیز می‌تواند باعث ایجاد آکنه شود. حتماً بعد از اینکه عرق کردید، دوش بگیرید تا پوست بدنتان تمیز شود.

۱۲. استفاده از کرم‌های مرطوب‌کننده فاقد چربی پوست سالم مرطوب است. کرم مرطوب‌کننده فاقد چربی انتخاب کنید و به پوست صورتتان بمالید. این کرم کمک می‌کند ایجاد آکنه و جوش به تعویق بیفتد.

۱۳. جوش را نترکانید فشاردادن و ترکاندن جوش‌ها تنها مشکلات را افزایش می‌دهند. در مقابل این کار مقاومت کنید. این کار باعث می‌شود عفونت‌ها به نقاط دیگر پوست گسترش یابند و جوش‌های جدیدی ایجاد شوند.

۱۴. استفاده مداوم و طبق دستور پزشک داروها داروهای ازبین‌برنده آکنه یک شبه همه آکنه‌ها را از میان نمی‌برند. بیشتر درمان‌ها دست‌کم ۸ هفته طول می‌کشند و معمولاً ۶ ماه زمان نیاز است تا پوست صورت شما عاری از آکنه شود. برخی اوقات پزشکتان توصیه می‌کند زمانی که پوست صورتتان عاری از آکنه است نیز از داروهای ضدآکنه استفاده کنید. این درمان نگهدارنده الزامی است. حتماً داروها را طبق دستور پزشک استفاده کنید، در غیر این صورت عوارض فراوانی پوست صورتتان را تهدید می‌کند.

۱۵.کنترل درمان آکنه توسط پزشک هرگز با آکنه، جوش سر سیاه و لک و پیس زندگی نکنید. اگر درمان‌ها مفید نبوده به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید تا روش‌های درمانی دیگری را ارائه کند.

سطح مقطع دقیق[ویرایش]

Skin layers, of both hairy and hairless skin

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]