تخمدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای این معنی در گیاهان به تخم‌دان (گیاه) رجوع کنید.
تخم‌دان
Gray589.png
Blood supply of the human female reproductive organs. The left ovary is visible above the label "ovarian arteries".
لاتین ovarium
فهرست گری subject #266 ۱۲۵۴
سرخ‌رگ ovarian artery, uterine artery
سیاه‌رگ ovarian vein
عصب ovarian plexus
لنف Paraaortic lymph node
در سرعنوان‌های موضوعی پزشکی Ovary
دستگاه تناسلی زنانه
برشی عرضی از بافت تخمدان. بزرگنمایی: ۱۰x
برشی عرضی از بافت تخمدان. بزرگنمایی: ۱۰۰x
فولیکول در تخمدان. بزرگنمایی: ۴x
فولیکول در تخمدان. بزرگنمایی: ۱۰x
فولیکول در تخمدان. بزرگنمایی: ۴۰x

تخم‌دان‌ها (Ovary) دو غده تخم مرغی شکل هستند که در دو طرف رحم قرار گرفته‌اند و از طریق لوله فالوپ به رحم متصل هستند.

تخم‌دان در جانوران ماده وجود دارند. آن‌ها حاوی تخمک‌های نارس هستند که پس از رشد به تخمک بالغ تبدیل می‌شوند و توانایی لقاح را کسب می‌کنند. در هر قاعدگی اغلب یک تخمک از یک تخم‌دان آزاد می‌گردد و اگر هیچ کدام از سلول‌های اسپرم نتوانند خود را به تخمک برساند پس از مدتی تخمک توانایی لقاح خود را از دست می‌دهد. در ضمن آزاد سازی تخمک‌ها از سن بلوغ آغاز شده و تا زمان یائسگی ادامه پیدا می‌کند.

تخمدانها همچنین هـورمون‌های جنسی زنانه یعنی پروژسترون و استروژن را می‌سازند که چرخه قاعدگی را تنظیم می‌کنند. استروژن همچنین باعث ایجاد برخی از مشخصات جنسی زنانه از جمله بزرگ شدن پستان‌ها می‌شود.

آناتومی تخمدان[ویرایش]

تخمدانها بیضوی شکل به طول تقریبی سه سانتیمتر هستند که در داخل لگن قرار دارند وبا لیگامانهایی در جای خود تثبیت شده‌اند و با لوله‌های فالوپ به رحم راه دارند.

تخمک گذاری[ویرایش]

دختران تازه متولد حدود ۱۵۰٬۰۰۰ تخمک نارس ذخیره شده دارند که قبل از تولد در تخمدانهای آنها جای گرفته است. تخمکها در تخمدانها ذخیره می‌شوند و تا هنگام افزایش سطوح هورمونهای جنسی زنانه در سن بلوغ که موجب شروع سیکل قاعدگی می‌شوند، شروع به رشد و تکامل نمی‌نمایند. هر ماه یک تخمک به مدت ۱۴ روز در فولیکول خودش رشد نموده و رسیده می‌شود، سپس فولیکول پاره شده و تخمک آزاد شده از تخمدان به سمت لوله‌های رحم حرکت می‌کند که این پدیده تخمک گذاری نامیده می‌شود.

کیست تخمدان[ویرایش]

کیست‌های تخمدان ساکهایی حاوی مایع هستند که درون تخمدان یا روی آن رشد می‌کنند. انواع مختلفی از کیستهای تخمدان وجود دارد که شایعترین آن کیست‌های فولیکولی است که در یکی از فولیکولهای تولیدکننده تخمک ایجاد می‌شود. کیست‌های ساده (فولیکولی) با رشد قسمتی از تخمدان و تجمع مایع داخل آن مشخص می‌شوند، اندازه آنها معمولاً بالای ۳ سانتی‌متر است و نباید با فولیکول تخمک که در زمان تخمک‌گذاری گاهی حتی به اندازه ۲۵ میلی‌متر می‌رسد، اشتباه شوند. بیشتر این کیست‌ها خودبه خود یا با مصرف قرص‌های پیشگیری از بارداری در خلال ۶ تا ۸ هفته از بین می‌روند و اغلب موجب بروز مشکلی نمی‌شوند البته گاه موجب درد شکمی می‌شوند.

کیستهای مرکب با حضور تیغه یا سپتوم در داخل کیست در سونوگرافی مشخص می‌شوند که آن‌ها را به حفره‌های متعدد تقسیم می‌کند؛ به طوری که کیست چند حفره‌ای ایجاد می‌شود.

سرطان تخمدان[ویرایش]

سرطان تخمدان به علت تغییرات بدخیم سلولهای تخمدان ایجاد می‌شود ودومین سرطان شایع دستگاه تناسلی زنان و هفتمین سرطان زنان می‌باشد. خطر مرگ و میر این بیماری از سایر سرطان‌های دستگاه تناسلی بیشتر است. در ۸۰٪ موارد این نوع سرطان بعد از ۴۰ سالگی بروز می‌کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

کیست تخمدان

منابع[ویرایش]

از کتاب زیست‌شناسی سوم دبیرستان جمهوری اسلامی ایران

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تخمدان موجود است.