کینوآ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کینوآ
Chenopodium quinoa0.jpg
کینوآ، Chenopodium quinoa
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاه
راسته: میخک‌سانان
تیره: تاج‌خروسیان
گونه: C. quinoa
نام علمی
Chenopodium quinoa

کینو-آ گیاهی است که به خاطر دانه‌های خوراکی‌اش کاشته می‌شود. جزو غلات نیست و به خانواده اسفناج شباهت دارد. این گیاه در آمریکای جنوبی می‌روید و نحوه طبخ دانه‌های آن مشابه برنج است.

کینوآ گیاه بومی کوه‌های آند در بولیوی، شیلی و پرو، بسیار خوش هضم و منبع غنی از پروتئین، آهن، فسفر، انواع ویتامین‌ها و امگا۳ است. این گیاه قدمتی بیش از پنج‌هزار سال دارد و اکنون نیز در آمریکای جنوبی در سطح وسیعی در حال کشت است. در دهه اخیر کینوآ به عنوان یکی از «دانه‌های باستانی» و جایگزین سالم‌تر و جذاب‌تر گندم در کشورهای غربی شناخته شده‌است.[۱] گیاه کینوآ، گیاهی مقاوم به شرایط کم‌آبی و شوری است. میزان برداشت آن در هکتار با توجه به شرایط کشت دو تا شش تن می‌باشد.[۲]

ارزش غذایی[ویرایش]

کینوآ، خام
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۱٬۵۳۹ کیلوژول (۳۶۸ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۶۴٫۲ g
چربی ۶٫۱ g
چربی تک‌اشباع‌نشده ۱٫۶ g
چربی چنداشباع‌نشده ۳٫۳ g
پروتئین ۱۴٫۱ g
آب ۱۳٫۳ g
ویتامین آی معادل ۱ میکروگرم (۰٪)
ویتامین ب۱ (تیامین) ۰٫۳۶ میلی‌گرم (۲۸٪)
ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین) ۰٫۳۲ میلی‌گرم (۲۱٪)
ویتامین ب۳ (نیاسین) ۱٫۵۲ میلی‌گرم (۱۰٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۴۹ میلی‌گرم (۳۸٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۱۸۴ میکروگرم (۴۶٪)
ویتامین C ۰ میلی‌گرم (۰٪)
ویتامین E ۲٫۴ میلی‌گرم (۱۶٪)
کلسیم ۴۷ میلی‌گرم (۵٪)
آهن ۴٫۶ میلی‌گرم (۳۷٪)
منیزیم ۱۹۷ میلی‌گرم (۵۳٪)
منگنز ۲٫۰ میلی‌گرم (۱۰۰٪)
فسفر ۴۵۷ میلی‌گرم (۶۵٪)
پتاسیم ۵۶۳ میلی‌گرم (۱۲٪)
سدیم ۵ میلی‌گرم (۰٪)
روی ۳٫۱ میلی‌گرم (۳۱٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا
کینوآ، پخته
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۵۰۳ کیلوژول (۱۲۰ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۲۱٫۳ g
چربی ۱٫۹۲ g
چربی تک‌اشباع‌نشده ۰٫۵۲۹ g
چربی چنداشباع‌نشده ۱٫۰۷۸ g
پروتئین ۴٫۴ g
آب ۷۲ g
ویتامین آی معادل ۰ میکروگرم (۰٪)
ویتامین ب۱ (تیامین) ۰٫۱۰۷ میلی‌گرم (۸٪)
ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین) ۰٫۱۱ میلی‌گرم (۷٪)
ویتامین ب۳ (نیاسین) ۰٫۴۱۲ میلی‌گرم (۳٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۱۲۳ میلی‌گرم (۹٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۴۲ میکروگرم (۱۱٪)
ویتامین C ۰ میلی‌گرم (۰٪)
ویتامین E ۰٫۶۳ میلی‌گرم (۴٪)
کلسیم ۱۷ میلی‌گرم (۲٪)
آهن ۱٫۴۹ میلی‌گرم (۱۲٪)
منیزیم ۶۴ میلی‌گرم (۱۷٪)
منگنز ۰٫۶۳۱ میلی‌گرم (۳۲٪)
فسفر ۱۵۲ میلی‌گرم (۲۲٪)
پتاسیم ۱۷۲ میلی‌گرم (۴٪)
سدیم ۷ میلی‌گرم (۰٪)
روی ۱٫۰۹ میلی‌گرم (۱۱٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

کینوآ خام و نپخته دارای ۱۳٪ آب، ۶۴٪ کربوهیدرات، ۱۴٪ پروتئین، ۶٪ چربی است. تحقیقات نشان داده‌است که ۱۰۰ گرم کینوآ خام در روز منبع غنی برای پروتیین، فیبر غذایی، ویتامین ب و مواد مغذی معدنی است.[۳]

کینوآ پخته، که معمولاً به این صورت مصرف می‌شود، دارای ۷۲٪ آب، ۲۱٪ کربوهیدرات، ۴٪ پروتئین، ۲٪ چربی است. مواد مغذی کینوآ پس از پختن به صورت محسوسی کاهش پیدا می‌کند.[۴]

۱۰۰ گرم کینوآ پخته ۱۲۰ کالری دارد و منبع غنی منگنز و فسفر است (به ترتیب ۳۰٪ و ۲۰٪ نیاز روزانه) و همچنین شامل کمی فیبر غذایی (۱۰–۱۹٪ نیاز روزانه) و سایر مواد مغذی معدنی از جمله آهن، روی و منیزیم است.

کینوآ گلوتن ندارد و به سادگی هضم می‌شود. به دلیل داشتن مواد غذایی فراوان نسبت به حجم و هضم ساده، ناسا این محصول را به عنوان یکی از محصولات آزمایشی برای سفرهای بلند مدت فضایی در نظر گرفته‌است.[۵]

کینوآ در ایران[ویرایش]

در سال ۱۳۸۷، مؤسسه اصلاح تهیه نهال و بذر، با واردات بذر این گیاه تنها توانست عملکرد یک تن در هکتار داشته باشد که موفقیت‌آمیز نبود. در سال ۲۰۱۳ که سال کینوآ نامگذاری شده بود، فائو برخی ارقام این گیاه را به هشت کشور منتقل کرد که ایران یکی از این کشورها بود عملکرد چهار تنی در آب شیرین به‌دست آمد. در حال حاضر در ایران تلاش می‌شود کاشت این گیاه در مناطق شور صورت گرفته و افزایش عملکرد به دست آید. کینوآ به‌عنوان ماده غذایی مجاز برای افرادی که به گلوتن موجود در گندم حساسیت دارند استفاده می‌شود و در حال حاضر از این گیاه برای تولید آرد، غنی کردن آرد، گندم، تولید بیسکوئیت و پاستا استفاده می‌شود.[۶][۷]

از برگهای جوان به عنوان سبزی تازه یا به صورت پخته در ترکیب غذایی مانند، خوراک سبزیجات، کوکو و آش استفاده می شود. ولی محصول اصلی این گیاه، دانه آن است که دارای ارزش غذایی بالایی است. کینوآ در کشورهای آمریکای جنوبی بنام های : خاویار گیاهی و برنج اینکا هم معروف است.

ارزش غذایی بسیار بالای دانه یا بذر آن موجب مقایسه ی آن توسط سازمان خاروبار جهانی (FAO) با شیر خشک گردیده است. دانه های این گیاه مقدار سدیم کمتر ولی میزان کلسیم، فسفر، منیزیم، پتاسیم، آهن، مس، منگنز و روی بیشتری از گندم، جو و ذرت دارند.

تفاوت کینوآ سفید، قرمز و سیاه[ویرایش]

مانند سایر غلات، کینوآ هم در رنگ‌های مختلف وجود دارد. کینوآ سفید بیشتر از بقیه در دسترس است و در واقع یک رنگ مایل به زرد دارد که به آن کینوآ طلایی هم گفته می‌شود.

در واقع همه انواع کینوآ دانه‌های یکسانی هستند و تفاوت کینوآ سفید، قرمز و سیاه از نظر مواد مغذی اندک است.

تفاوت کینوآ سفید، قرمز و سیاه از نظر ارزش غذایی کم است ولی در طعم، بافت و زمان پخت متفاوت هستند.

کینوآ سفید ظریف‌ترین و سبک‌ترین بافت را دارد و بعد از پخت نرم‌تر از انواع دیگر کینوآ است.

کینوآ قرمز که بعد از پخت بیشتر به قهوه ای روشن تبدیل می‌شود، طعم شیرین تری دارد و بافت آن هنگام جویدن بیشتر حس می‌شود. کینوآ قرمز تا حدودی از نظر طعم و بو شبیه فندق است.

کینوآ قرمز برای تهیه سالاد سرد انتخاب بهتری است زیرا شکل خود را بعد از پخت حفظ می‌کند.

کینوآ سیاه عطر و طعم خاکی تری دارد و کمی شیرین مزه تر از کینوآ سفید است و رنگ سیاه خود را بعد از پخته شدن حفظ می‌کند.

با وجود اینکه تفاوت اندکی در عطر و طعم انواع رنگ‌های کینوآ وجود دارد ممکن است بافت و طعم یکی از آنها شما را برای یک غذای خاص بیشتر تحت تأثیر قرار دهد.

۲۰۱۳ سال جهانی کینوآ[ویرایش]

مجمع جهانی سازمان ملل متحد سال ۲۰۱۳ را سال جهانی کینوآ اعلام کرد تا بدین وسیله از سنت‌های بومی مردم آند که توانسته بودند در هماهنگی با طبیعت این گیاه را حفظ کرده و به نسل‌های آینده منتقل کنند تقدیر به عمل آورد.[۸]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «برنج و آدم‌ها، داستان تکامل دایره‌وار ترجیحات غذایی». مجلهٔ اکونومیست. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷. 
  2. استان خوزستان، میزبان نخستین کشت تحقیقی - ترویجی گیاه کینوآ '
  3. http://ndb.nal.usda.gov/ndb/foods/show/6587?fg=&man=&lfacet=&count=&max=&sort=&qlookup=&offset=&format=Full&new=&measureby=Full Link to USDA Database entry
  4. Johnson DL, Ward SM (1993). "Quinoa". Department of Horticulture, Purdue University; obtained from Johnson, D.L. and S.M. Ward. 1993. Quinoa. p. 219-221. In: J. Janick and J.E. Simon (eds.), New crops. Wiley, New York. Retrieved 21 May 2013. 
  5. Greg Schlick & David L. Bubenheim (November 1993). "Quinoa: An Emerging "New" Crop with Potential for CELSS" (PDF). NASA Technical Paper 3422. NASA. 
  6. تهیه بسته مدیریت تولید کینوآ با منابع آب شور در ایران '
  7. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Quinoa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۰.
  8. FAO. «International year of Quinoa». Food and Agriculture Organization of United Nations. 

۸. سایت شرکت کیان فود http://www.kianfood.com