چیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
چیا
Salvia hispanica (10461546364).jpg
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): آستریدها
راسته: نعناسانان
تیره: نعناعیان
سرده: مریم‌گلی
گونه: S. hispanica
نام علمی
Salvia hispanica
کارل لینه

چیا (نام علمی: Salvia hispanica؛ نام انگلیسی: chia) گیاهی است یک‌ساله از سرده مریم‌گلی و خانواده نعناعیان. این گیاه بومی آمریکای مرکزی است. این گیاه را برای مصرف دانه آن می‌کارند، گرچه خود گیاه کاربرد تزئینی هم دارد.

چیا از نظر تجاری بیشتر به علت دانه‌های آن کاشته می‌شود. دانه‌های چیا سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است. از دانه‌های چیا می‌توان ۲۵ تا ۳۰ درصد روغن استخراج کرد. از جمله اسید آلفا لینولنیک (ALA). روغن دانه‌های چیا تشکیل شده است از حدود ۵۵ درصد امگا ۳، هجده درصد امگا ۶، حدود شش درصد امگا ۹ و حدود ۱۰ درصد چربی‌های اشباع شده.[۱]

به طور معمول، دانه‌های چیا به شکل بیضی کوچک هستند با قطر حدود یک میلی‌متر. دانه‌های چیا در رنگ‌های گوناگون از جمله قهوه‌ای، خاکستری، سفید، سیاه و سفید، و لکه‌لکه رنگ نیز یافت می‌شوند. دانه‌های چیا آبدوست هستند و قادرند تا ۱۲ برابر وزن خود را آب جذب کنند.

دانه‌های چیا به طور سنتی در مکزیک و جنوب غربی ایالات متحده مصرف می‌شوند. اما در اروپا به طور گسترده شناخته شده نیستند. امروزه، گیاه چیا به صورت تجاری و نیز به صورت طبیعی در مکزیک، بولیوی، آرژانتین، اکوادور، نیکاراگوئه، گواتمالا و استرالیا رشد کرده یا کاشته می‌شود.[۲] گونه‌های جدیدی از چیا در ایالت کنتاکی برای کشت در عرض‌های جغرافیایی شمالی در ایالات متحده توسعه یافته‌اند.[۳]

تفاوت چیا و تخم شربتی[ویرایش]

دانه‌های چیا با تخم شربتی (بذر گیاه ریحان) تفاوت داشته و هر کدام خاصیت جداگانه ای دارند. در ایران تخم شربتی از قدیم در نوشیدنی‌های خنک برای بر طرف کردن عطش در فصل تابستان استفاده می‌شود. گاهی تخم شربتی به اشتباه به عنوان دانه‌های چیا خریداری شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد، یا خواص مربوط به دانه‌های چیا به تخم شربتی که در ایران فراوان است نسبت داده می‌شود که درست نیست.

تنها شباهت دانه چیا با تخم شربتی لعابدار شدن هر دو است (دارای موسیلاژ می‌باشند) ، ولی مهم خواص دانه‌ها است که با هم فرق دارند.

دانه خشک
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۲٬۰۳۴ کیلوژول (۴۸۶ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۴۲٫۱۲ g
فیبر ۳۴٫۴ g
چربی ۳۰٫۷۴ g
چربی اشباع ۳٫۳۳۰
چربی تک‌اشباع‌نشده ۲٫۳۰۹
چربی چنداشباع‌نشده ۲۳٫۶۶۵
پروتئین ۱۶٫۵۴ g
ویتامین آی معادل ۵۴ میکروگرم (۶٪)
تیامین (ویتامین ب۱) ۰٫۶۲ میلی‌گرم (۴۸٪)
ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) ۰٫۱۷ میلی‌گرم (۱۱٪)
نیاسین (ویتامین ب۳) ۸٫۸۳ میلی‌گرم (۵۹٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۴۹ میکروگرم (۱۲٪)
ویتامین C ۱٫۶ میلی‌گرم (۳٪)
ویتامین E ۰٫۵ میلی‌گرم (۳٪)
کلسیم ۶۳۱ میلی‌گرم (۶۳٪)
آهن ۷٫۷۲ میلی‌گرم (۶۲٪)
منیزیم ۳۳۵ میلی‌گرم (۹۱٪)
منگنز ۲٫۷۲۳ میلی‌گرم (۱۳۶٪)
فسفر ۸۶۰ میلی‌گرم (۱۲۳٪)
پتاسیم ۴۰۷ میلی‌گرم (۹٪)
سدیم ۱۶ میلی‌گرم (۱٪)
روی ۴٫۵۸ میلی‌گرم (۴۶٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

همچنین باید توجه داشت که طعم دانه چیا و دانه ریحان به هم نزدیک است و به همین سبب گاهی در ایران دانه چیا به عنوان تخم شربتی به فروش می رسد.

تخم چیا مصرف خوراکی دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. USDA SR-21 Nutrient Data (2010). "Nutrition facts for dried chia seeds, one ounce". Conde Nast, Nutrition Data. 
  2. Dunn C (25 May 2015). "Is chia the next quinoa?". The Sydney Morning Herald. Retrieved 13 February 2016. 
  3. Cheryl Kaiser, Matt Ernst (February 2016). "Chia". University of Kentucky, College of Agriculture, Food and Environment, Center for Crop Diversification Crop Profile. Retrieved 13 February 2016. 

۴. سایت شرکت کیان فود http://www.kianfood.com/