سامیزدات
| از زنجیره نوشتارهای |
| انقلاب |
|---|
 |
 درگاه سیاست |
سامیزدات (روسی: самиздат) به نشریههای زیرزمینیای گفته میشد که در آنها مقالههای سیاسی، اخبار، رمان، شعر و کارهای توقیفشده بهصورت مخفیانه منتشر میشد. بسیاری از این نشریات زیرزمینی مجموعههای غیرسیاسی بودند. آثار ادبی و داستانهای کوتاه از این مسیر منتشر میشدند و به دست خواننده میرسیدند. البته مسیر انتشار این نشریهها، منحصربهفرد بود. افراد برای انتشار این آثار از ابزار و امکانات محدود استفاده میکردند و گاهی نیز مجبور میشدند برای انتشار، از روشهای رونویسی و دستنویس استفاده کنند و بعد از مطالعه آن را در اختیار دیگران بگذارند. بهاینترتیب، سامیزداتها گاهی میان افراد بارهاوبارها دستبهدست میشد.
پیشینه
[ویرایش | اشتراکگذاری]نیکلای گلازکوف، شاعر روس، برای نخستین بار از واژهٔ سامیزدات به معنی «انتشار به دست خود» استفاده کرد. خروشچف در شوروی و دوبچک در چکسلواکی نگاهی اصلاحطلبانه به امور داشتند؛ بنابراین سیاستهایی که آنها در فضای کشور به کار گرفتند گاهی موجب گشایشهایی در برخی فضاها میشد. همین رفتارهای سیاسی در نهایت به آنجا رسید که حوادثی مانند محاکمهٔ نویسندگان ناراضی و معاهده هلسینکی در ۱۹۷۵ گروه کوچکی را بر آن داشت تا تخلفهای رژیم را با استفاده از سامیزدات افشا کنند.
نام و ریشهشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]واژهٔ سامیزدات از دو جزء روسی سام به معنای خود و ایزدات، کوتاهشدهٔ واژهٔ انتشارات، ساخته شده و معنای آن خودنشر یا خودانتشاری است. در زبان اوکراینی واژهٔ مشابه سامویداو به کار رفته است که آن نیز به معنای خودنشر است.[۱]
اصطلاح مرتبط دیگر تامیزدات بود که به ادبیات منتشرشده در خارج از کشور اشاره داشت؛ آثاری که معمولا از راه نسخههای قاچاقی یا دستنویس به خارج فرستاده و در آنجا منتشر میشدند.[۲]
شیوههای تکثیر
[ویرایش | اشتراکگذاری]در دورهٔ شوروی، ماشینهای تکثیر و چاپگرها زیر نظارت نهادهای امنیتی بودند و استفاده از دستگاههای فتوکپی نیاز به مجوز داشت. به همین دلیل ماشین تحریر شخصی و کاغذ کاربن از رایجترین ابزارهای تولید سامیزدات بودند. یک متن میتوانست همزمان در چند نسخه روی کاغذهای نازک یا کاربنی تایپ شود و سپس در شبکههای مورد اعتماد دستبهدست بگردد.[۳]
به گفتهٔ برخی پژوهشگران، نمونهٔ حروف ماشینهای تحریر در ادارهها و فروشگاهها در اختیار نهادهای امنیتی قرار میگرفت تا متنهای غیرمجاز در صورت کشف به منبع تولید خود ردیابی شوند.[۴]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ بوریس بالان (۱۹۹۳). «Samvydav». Encyclopedia of Ukraine. University of Toronto Press. شابک ۹۷۸-۰-۸۰۲۰-۳۹۹۴-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فریدریکه کیند کووچ و جسی لابوف (۲۰۱۳). Samizdat, Tamizdat, and Beyond: Transnational Media During and After Socialism. Berghahn Books. شابک ۹۷۸-۰-۸۵۷۴۵-۵۸۵-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ کومارومی، آن (۲۰۰۴). «The Material Existence of Soviet Samizdat». Slavic Review. ۶۳ (۳): ۵۹۷–۶۱۸. doi:10.2307/1520346.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ سرگو میکویان (۲۰۰۸). «Eroding the Soviet Culture of Secrecy: Western Winds Behind Kremlin Walls». سازمان اطلاعات مرکزی. دریافتشده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
http://qafaseh.com/report/samizdat/
| کتابخانههای ملی | |
|---|---|
| سایر | |
 | این یک مقالهٔ خرد روسیه است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |