نیکلای چائوشسکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نیکلای چائوشسکو
Nicolae Ceaușescu.jpg
Official photo of Ceaușescu from 1965
دبیرکل حزب کمونیست رومانی
(to 24 July 1965 as First Secretary of the Romanian Workers' Party)
مشغول به کار
۲۲ مارس ۱۹۶۵ – ۲۲ دسامبر ۱۹۸۹
پس از گئورگی گئورگیو-دژ
پیش از انحلال پست
1st رئیس‌جمهور رومانی
مشغول به کار
۲۸ مارس ۱۹۷۴ – ۲۲ دسامبر ۱۹۸۹
نخست‌وزیر
پس از تشکیل پست
پیش از ایون ایلیسکو
President of the State Council
مشغول به کار
۹ دسامبر ۱۹۶۷ – ۲۲ دسامبر ۱۹۸۹
نخست‌وزیر
پس از Chivu Stoica
پیش از انحلال پست
اطلاعات شخصی
زاده ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۱۸
سکورنیچشت، پادشاهی رومانی
درگذشت ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ (۷۱ سال)
ترگوویشته، رومانی، جمهوری سوسیالیستی رومانی
علت مرگ تیرباران
آرامگاه Ghencea Cemetery, بخارست، رومانی
ملیت رومانی
حزب سیاسی حزب کمونیست رومانی
همسر(ان) النا چائوشسکو (ازدواج ۱۹۴۷–۱۹۸۹)
فرزندان
امضا
خدمات نظامی
وفاداری  Romania
خدمت/شاخه Romanian Army
سال‌های خدمت ۱۹۴۸–۱۹۸۹
درجه RO-Army-OF7.png سپهبد
نیکولای چائوشسکو در سال ۱۹۷۸

نیکولای چائوشسکو (به رومانی: Nicolae Ceaușescu) (زاده ۲۶ ژانویه ۱۹۱۸ – درگذشته ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹) سیاست‌مدار کمونیست رومانیایی بود. او دبیرکل حزب کمونیست رومانی از سال ۱۹۶۵ تا هنگام مرگ بود. او دومین و واپسین رئیس دولت و فرمانروای کمونیست رومانی به‌شمار می‌رود.

دوران حکومت او در رومانی با سرکوب و روش‌های خشن گره خورده بود و گفته می‌شود رومانی در آن هنگام سرسخت‌ترین حکومت استالینی در بلوک شوروی را دارا بود. این دوران آمیخته با سیاست‌های شخصیت‌پرستانه، ملی‌گرایی و دشمنی با کشورهای خارجی بود که نه تنها قدرت‌های غربی که شوروی را نیز در بر می‌گرفت. دولت او سرانجام در سال ۱۹۸۹ در پی انقلاب رومانی سقوط کرد و چائوشسکو و همسرش پس از محاکمه‌ای شتاب‌زده و کوتاه، که به گونه مستقیم از تلویزیون نیز پخش می‌شد، به اعدام محکوم شدند و در برابر جوخه آتش قرار گرفتند. کشتن آن‌ها واپسین اعدام در رومانی پیش از ملغی شدن قانون اعدام در ۷ ژانویه ۱۹۹۰ بود.[۱]

نیکولای چائوشسکو از ۱۹۶۵ تا روز اعدامش به وسیلهٔ انقلابیون، دبیرکل حزب کمونیست رومانی و در نتیجه بالاترین مقام آن کشور بود. وی سمت ریاست جمهوری داشت و در واقع حاکم مادام العمر رومانی بود. سفر وی در دسامبر ۱۹۸۹ به جمهوری اسلامی ایران، آخرین سفر رسمی خارجی اش بود.[۲] وی در آن سفر با هاشمی رفسنجانی دیدار کرد. او مدت کوتاهی پس از بازگشت به کشورش، همراه با همسرش دستگیر و اعدام گردید (ر.ک. انقلاب رومانی).[۲]

ابتدای زندگی[ویرایش]

نیکولای چائوشِسکو در روز ۲۶ ژانویه ۱۹۱۸ روستای کوچک سکورنیچشت در شهرستان اولت در جنوب رومانی به دنیا آمد. وی یکی از نه فرزند یک کشاورز فقیر بود. نیکولای چائوشسکو تا سن ۱۱ سالگی در مدرسه روستای زادگاهش تحصیل نمود. به پایتخت رفت و در آنجا دوره کفاشی دید. وی در کارگاه Alexandru Săndulescu یک کفش که حزب غیرقانونی کمونیست بود کار کرد؛ و اوایل ۱۹۳۲ توسط وی به حزب معرفی شد. او در تاریخ ۶ ژوئن ۱۹۳۶ توسط دادگاه براشوو به تهام یک آشوبگر کمونیست خطرناک، ترویج کننده مواد تبلیغاتی کمونیسم و ضد فاشیسم به دو سال زندان محکوم شد. بعلاوه به دلیل اهانت به دادگاه به شش ماه و یک سال اقامت اجباری در روستای زادگاهش محکوم شد. در بازداشتگاه با رهبران حزب کمونیست آشنا شد و پس از آزادی، پنهانی به عنوان عضو فعال حزبش در بخش جوانان مشغول کار شد. در سال ۱۹۳۹ زمانی که خارج از زندان بود، با اِلِنا آشنا شد و در سال ۱۹۴۷ با او ازدواج نمود. با پایان جنگ جهان دوم و برقراری رژیم سوسیالیستی با پشتیبانی اتحاد شوروی، چاوشِسکو به کمیته مرکزی حزب حاکم راه یافت و تا پایان عمر عضو پارلمان کشور به‌شمار می‌آمد. هنگامی که گئورگی گئورگیو-دژ، دبیرکل حزب کمونیست در تاریخ ۱۹ مارس ۱۹۶۵ درگذشت، چائوشسکو رهبری حزب را به دست آورد و رفته رفته چندین مقام از جمله ریاست جمهوری، دبیرکلی حزب، نخست‌وزیری و همچنین ریاست نیروهای سه‌گانه کشور را در دست خود گرفت.

او نخست با فاصله گرفتن از اتحاد شوروی، صنعتی کردن کشور و برقراری رابطه دیپلماتیک با کشورهای غیر کمونیستی، محبوبیتی در غرب به دست آورد. می‌گفت: «هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که آگاهی از راه راستین رسیدن به سعادت اجتماعی در انحصار او است.»

در سال ۱۹۷۱ چائوشسکو از کره شمالی، مغولستان و ویتنام شمالی دیدار نمود. پس از آن رفته رفته کیش شخصیت حاکم در آن دو کشور را در رومانی به راه انداخت، خود را رهبر بزرگ و همسرش را مادر ملت خواند و به پشتوانه سازمان جاسوسی‌اش مردم را به ستایش از «کارهای نیک و خردمندانه‌اش» واداشت. برای افزایش جمعیت جلوگیری از بارداری را جرم اعلام کرد (ر.ک. دستور ۷۷۰)، روستاها را ویران ساخت تا به جای آنها کارخانه‌های بزرگ صنعتی بسازد و دولت را در همه شئون خصوصی مردم دخالت داد و حتی تعیین می‌کرد که دمای خانه‌ها در زمستان چه اندازه باشد. مردم رومانی که از خودکامگی به تنگ آمده بودند، بر او شوریدند و جنگ میان سازمان جاسوسی چائوشِسکو و ارتش درگرفت. اما او که خود را در اوج قدرت می‌پنداشت، اداره کشور را به همسرش سپرد و به ایران سفر کرد. پس از بازگشت اما به چنگ شورشگران افتاد (ر.ک. انقلاب رومانی).

اعدام[ویرایش]

در روز کریسمس ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ چائوشِسکو به دستور جبهه نجات ملی در دادگاهی که در یک اتاق کوچک تشکیل شد محاکمه شد. وی با اتهاماتی همچون جمع آوری غیرقانونی ثروت و نسل‌کشی مواجه شد و در همان روز، در سن ۷۱ سالگی در جنوب رومانی به همراه همسرش اعدام شد.

پیامدهای اعدام چائوشسکو در ایران[ویرایش]

در پی اعدام چائوشسکو در روز ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ و تنها چند روز پس از بازگشت از سفرش به ایران و دیدار با مقامات بلندپایه وقت، پس لرزه‌های این اتفاق در ایران جنجال آفرین شدند. در ۵ دی ماه ۱۳۶۸ خورشیدی، ۸۴ تن از نمایندگان مجلس سوم شورای اسلامی با پرسش از علی اکبر ولایتی، وزیر امور خارجه وقت، خواهان پاسخگویی او در قبال دعوت از دیکتاتور مخلوع رومانی شدند. این نمایندگان بیشتر از نیروهای موسوم به چپ بودند و درخواستشان در آن هنگام باعث واکنش‌ها و مخالفت‌هایی شد.[۳] اما نطق‌های جنجالی نمایندگان، باعث شد که علی اکبر ولایتی برای پاسخگویی در مجلس حاضر شود و در این خصوص پاسخ دهد. نطق یکی از نمایندگان که در این رابطه معروف و مشهور شد، صادق خلخالی بود. خلخالی در سخنان خود دستگاه دیپلماسی کشور را به محافظه کاری متهم کرد و علناً گفت که مسوولان ما از جهان بی‌خبرند و اتفاقات بین‌المللی را پیگیری نمی‌کنند.[۴]

در پی اعتراضات بی‌سابقه نسبت به دستگاه سیاست خارجی، محمد جمشیدی گوهری سفیر وقت ایران در رومانی برکنار شد. در حکم برکناری صادر شده از سوی وزارت امور خارجه آمده بود:

چون آقای گوهری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در رومانی ارائه گزارش جامعی از اوضاع داخلی رومانی در آستانه سفر چائوشسکو به تهران نداشته‌است، از کار برکنار و وی برای توضیح به تهران فراخوانده می‌شود.[۴]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Stanislaw Frankowski (۱۹۹۶). Capital Punishment: Global Issues and Prospects. Waterside Press. شابک ‎۱-۸۷۲۸۷-۰۳۲-۵. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ علی امینی نجفی. «جنبش رومانی پس از بیست سال، توطئه یا انقلاب؟». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۳ دسامبر ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۹ ژانویه ۲۰۱۹. 
  3. «گفتند سؤال از ولایتی تضعیف هاشمی است». تاریخ ایرانی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۶. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «زلزله در رومانی، پس لرزه در ایران». تاریخ ایرانی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۶. 

پیوند به بیرون[ویرایش]