خط ایلامی باستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خط ایلامی باستان
List of known Linear Elamite characters.jpg
لیست کاراکتر های شناخته شده خط ایلامی باستان
نوعرمز گشایی نشده
زبان‌هاایلامی باستان
دورهٔ زمانیهزاره سوم پیش از میلاد
وضعیتمنقرض شده
سامانهٔ مادر
خط میخی سومری

خط ایلامی باستان (خط مخطط ایلامی یا خط سطری ایلامی) دبیره‌ای هجایی بود که از نیا-ایلامی بدست آمده‌بود و در میان سال‌های ۲۲۵۰ تا ۲۲۲۰ پیش از میلاد به کار می‌رفت، هرچند که تاریخ اختراعش به پیش از آن بازمی‌گردد. ایلامی باستان تنها تا اندازه‌ای رمزگشایی شده‌است، که بیش‌تر آن بدست والتر هینتس بوده‌است. به نظر می‌رسد که ایلامی باستان از ۸۰ نشانه ساخته شده‌باشد و بر ستون‌های عمودی، از بالا به پایین نوشته می‌شد که از چپ به راست می‌رفت.

دبیره ایلامی باستان برای مدت زمان کوتاه اواخر هزاره سوم قبل از میلاد مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. غالباً ادعا می‌شود که این خط یک سازوکار نوشتاری هجایی است که از خط و زبان مأخوذ خودش، نیاایلامی الگو گرفته‌است. هر چند، این موضوع امروزه به درستی اثبات نشده‌ و کماکان در حد یک فرضیه است. دبیره ایلامی باستان تاکنون رمزگشایی نشده‌است.[۱] تصور بر این است که استفاده از این دبیره، در حدود ۲۱۰۰ سال قبل از میلاد و همزمان با مرگ پادشاه کوتیک اینشوشیناک، آخرین فرمانروای سلسله پادشاهی اوان در شوش منسوخ شده باشد و در همین دوران بود که شوش، توسط سلسله سوم اور مورد یورش قرار گرفت و این در حالی بود که ایلام(هلتمتی)، همچنان تحت کنترل پادشاهی سیماشکی باقی ماند.[۲]

منابع

  1. Francois Desset. Linear Elamite writing, in The Elamite world, eds. J. Alvarez-Mon, G. -P. Basello et Y. Wicks, Routledge World Series, Taylor and Francis, Abington, 2018
  2. Encyclopedia Iranica: Elam - Simashki dynasty, F. Vallat
  • مج‍له باستان‌شناسی و تاریخ، ش ۲۳، ۲۴، (پاییز، زمستان ۱۳۷۶، به‍ار، تابستان ۱۳۷۷): ص ۶ - ۹.