بریل اسپرانتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

بریل اسپرانتو به الفبای بریل ساخته‌شده برای زبان فراساخته‌ٔ اسپرانتو گفته می‌شود. یک مجلهٔ بریل اسپرانتو، به‌نام آورورو (به اسپرانتو: Aŭroro) (به معنی شفق) از سال ۱۹۲۰ تاکنون منتشر می‌شود، و مجله‌ای دیگر، تحت عنوان اِسپِرانتا لیگیلو (به اسپرانتو: Esperanta Ligilo) (به معنی لینک یا پیوند اسپرانتوئی) از سال ۱۹۰۴ تا به حال منتشر می‌گردد.

الفبا[ویرایش]

الفبای بریل بنیادی برای حروف کلاه‌دار اسپرانتو توسعه داده شده است. کلاه یا کلاهک حروف اسپرانتو توسط اضافه کردن نقطهٔ ۶ (پائین سمت راست) به حرف بدون کلاه مربوطه، نشان داده می‌شود: ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ. بنابراین حرف ĵ همان شکل حرف استفاده نشدهٔ انگلیسی/فرانسوی w را دارد؛ برای نوشتن w در اسامی خارجی، نقطهٔ ۳ اضافه می‌گردد: w[۱] (به بخش بعدی نگاه کنید)

حرف ŭ اسپرانتو با تغییری در حرف u نشان داده می‌شود: نقطهٔ یک نقطهٔ ۴ می‌گردد: ŭ.

درنتیجه الفبای بریا اسپرانتو به شرح زیر است.[۲]

⠁ (braille pattern dots-1)
a
⠃ (braille pattern dots-12)
b
⠉ (braille pattern dots-14)
c
⠩ (braille pattern dots-146)
ĉ
⠙ (braille pattern dots-145)
d
⠑ (braille pattern dots-15)
e
⠋ (braille pattern dots-124)
f
⠛ (braille pattern dots-1245)
g
⠻ (braille pattern dots-12456)
ĝ
⠓ (braille pattern dots-125)
h
⠳ (braille pattern dots-1256)
ĥ
⠊ (braille pattern dots-24)
i
⠚ (braille pattern dots-245)
j
⠺ (braille pattern dots-2456)
ĵ
⠅ (braille pattern dots-13)
k
⠇ (braille pattern dots-123)
l
⠍ (braille pattern dots-134)
m
⠝ (braille pattern dots-1345)
n
⠕ (braille pattern dots-135)
o
⠏ (braille pattern dots-1234)
p
⠗ (braille pattern dots-1235)
r
⠎ (braille pattern dots-234)
s
⠮ (braille pattern dots-2346)
ŝ
⠞ (braille pattern dots-2345)
t
⠥ (braille pattern dots-136)
u
⠬ (braille pattern dots-346)
ŭ
⠧ (braille pattern dots-1236)
v
⠵ (braille pattern dots-1356)
z

بریل اختصاری (به انگلیسی: Contracted braille) به‌صورت محدودی استفاده می‌شود.[۳]

نوشتن حروف زبان‌های بیگانه[ویرایش]

برای نوشتن حروفی که در الفبای اسپرانتو وجود ندارند، مانند: q, w, x, y, یا ä, ö, ü از اشکال زیر استفاده می‌شود:

⠟ (braille pattern dots-12345)
q
⠾ (braille pattern dots-23456)
w
⠭ (braille pattern dots-1346)
x
⠽ (braille pattern dots-13456)
y
⠜ (braille pattern dots-345)
ä
⠪ (braille pattern dots-246)
ö
⠷ (braille pattern dots-12356)
ü

برای دیگر حروف خارجی دارای آکسان یا کلاه:

⠈ (braille pattern dots-4)
◌́
(and ő, ű
from ö, ü)
⠘ (braille pattern dots-45)
◌̀, ◌̄
⠲ (braille pattern dots-256)
◌̃
⠐ (braille pattern dots-5)
◌̂, ◌̌
⠒ (braille pattern dots-25)
◌̈, ◌̇
⠰ (braille pattern dots-56)
◌̊, ◌̆
⠠ (braille pattern dots-6)
◌̧, ◌̨, ◌̣, ◌̩
⠔ (braille pattern dots-35)
◌̸, ◌̵, etc.

این قراردادها برای اسامی خارجی در بریل اسپرانتو مورد استفاده هستند. متون غیر از این، که به بریل دیگری هستند، با کد نشان داده می‌شوند.

سجاوندی (نقطه‌گذاری)[ویرایش]

نقطه‌گذاری منفرد؛

⠀ (braille pattern blank)
(space)
⠂ (braille pattern dots-2)
،
⠄ (braille pattern dots-3)
' (abbr.)
⠲ (braille pattern dots-256)
.
⠢ (braille pattern dots-26)
?
⠖ (braille pattern dots-235)
!
⠆ (braille pattern dots-23)
;
⠒ (braille pattern dots-25)
:
⠔ (braille pattern dots-35)
*
⠌ (braille pattern dots-34)
/
⠄ (braille pattern dots-3) ⠄ (braille pattern dots-3) ⠄ (braille pattern dots-3)
...
⠤ (braille pattern dots-36)
-
⠠ (braille pattern dots-6) ⠤ (braille pattern dots-36)

آپوستروف و نقطهٔ مخفف‌ها با نشان داده می‌شوند، که با نقطهٔ پایان جمله متفاوت است.

نقطه‌گذاری زوجی؛

⠦ (braille pattern dots-236) ⠀ (braille pattern blank) ⠴ (braille pattern dots-356)
(outer quotes)
⠠ (braille pattern dots-6) ⠦ (braille pattern dots-236) ⠀ (braille pattern blank) ⠴ (braille pattern dots-356) ⠄ (braille pattern dots-3)
(inner quotes)
⠶ (braille pattern dots-2356) ⠀ (braille pattern blank) ⠶ (braille pattern dots-2356)
(...)
⠶ (braille pattern dots-2356) ⠶ (braille pattern dots-2356) ⠀ (braille pattern blank) ⠶ (braille pattern dots-2356) ⠶ (braille pattern dots-2356)
[ ... ]

اعداد[ویرایش]

آپوستروف/نقطهٔ پایان جمله برای گروه کردن ارقام در اعداد به کار می‌رود، مانند کاما در انگلیسی.

برای نشان دادن اعشاری هم در الفبای اسپرانتو هم در بریل اسپرانتو از کاما استفاده می‌شود، بنابراین:

100,000,000 در نوشتن انگلیسی
100,000,000 در نوشتن اسپرانتو
در بریل.

فرمت‌بندی[ویرایش]

از حروف بزرگ فقط برای اسامی خاص استفاده می‌شود. در ابتدای جمله از آن‌ها استفاده نمی‌شود.

⠼ (braille pattern dots-3456)
(digit)
⠨ (braille pattern dots-46)
(caps)
⠸ (braille pattern dots-456)
(emph.)
⠒ (braille pattern dots-25) ⠸ (braille pattern dots-456) ⠀ (braille pattern blank) ⠸ (braille pattern dots-456) ⠀ (braille pattern blank)
(span emphasis)
⠠ (braille pattern dots-6) ⠄ (braille pattern dots-3) ⠀ (braille pattern blank) ⠠ (braille pattern dots-6) ⠄ (braille pattern dots-3)
(alternative span emphasis)
⠐ (braille pattern dots-5) ⠂ (braille pattern dots-2) ⠀ (braille pattern blank) ⠐ (braille pattern dots-5) ⠂ (braille pattern dots-2)
(foreign braille text)

برای تأکید - حروف ایتالیک یا بولد (به انگلیسی: bold) - یک ساده برای هریک از یک تا سه واژه استفاده می‌شود. برای متون طولانی‌تری که قرار است مورد تأکید قرار گیرند، دو راه وجود دارد: یا یک دونقطه (به انگلیسی: colon) ماقبل علامت تأکید ساده قرار می‌گیرد، ، و یک علامت اضافی ماقبل آخرین واژهٔ مورد تأگید قرار می‌گیرد، یا علاامت قیل و بعد از متن مورد تأکید قرار می‌گیرد.

در بریل اختصاری (درجه ۲) (به انگلیسی: contracted (grade 2) braille)، علامت متفاوتی برای حروف بزرگ، (نقطهٔ ۶) مورد استفاده قرار می‌گیرد. همانند اکثر نگارش‌های بریل، اسامی خاص مختصر نمی‌شوند، و واژه‌هائی که قبل‌شان این علامت قرار می‌گیرد در بریل اسپرانتو مختثر نمی‌شوند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [۱]
  2. World Braille Usage, UNESCO, 2013
  3. Esperanta stenografio, Nizhny Novgorod, 2003

پیوند به بیرون[ویرایش]