پرش به محتوا

کد مورس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
این کلید مورس در آغاز توسط راه‌آهن گوتهارد و سپس توسط یک رادیوآماتور موج کوتاه استفاده می‌شد.[۱]
نمودار ۲۶ حرف و ۱۰ رقم کد مورس[۲]

کد مورس (به انگلیسی: Morse code) یک روش ارتباطی است که نویسه‌های متن را به‌صورت دنباله‌های استانداردی از دو مدت‌زمان متفاوت سیگنال، موسوم به نقطه و خط یا دیت و دا، کدگذاری می‌کند.[۳][۴] این کد به نام ساموئل مورس، یکی از چندین توسعه‌دهندهٔ این سامانه، نام‌گذاری شده است. پیشنهاد اولیهٔ مورس برای یک کد تلگراف با کدی مبتنی بر الفبا جایگزین شد که آلفرد ویل، مهندس همکار مورس، آن را توسعه داده بود. نسخهٔ ویل برای تلگراف تجاری در آمریکای شمالی به کار می‌رفت. فریدریش گرکه کد ویل را ساده کرد و بدین‌ترتیب کدی را پدیدآورد که در اروپا پذیرفته شد؛ بخش عمدهٔ بخش الفبایی «مورس» اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات نیز از بازنگری گرکه برگرفته شده است.

کد بین‌المللی مورس اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات، ۲۶ حرف پایهٔ الفبای لاتین از A تا Z، یک حرف لاتین دارای نشانه‌های زیروزبری یعنی É، ارقام هندو–عربی از 0 تا 9 و برخی علائم نگارشی و سیگنال‌های رویه‌ای پیام‌رسانی (پیش‌نشانه‌ها) را کدگذاری می‌کند. میان حروف بزرگ و کوچک تفاوتی وجود ندارد.[۲] هر نماد کد از دنباله‌ای از دیت‌ها و داها تشکیل می‌شود. مدت‌زمان دیت می‌تواند برای افزایش وضوح سیگنال و متناسب با مهارت کاربر تغییر کند، اما در هر پیام، پس از تعیین ضرب‌آهنگ، یک نیم‌ضرب واحد پایهٔ اندازه‌گیری زمان است. مدت‌زمان یک دا سه برابر مدت‌زمان یک دیت است. پس از هر دیت یا دا درون یک نویسه کدگذاری‌شده، دوره‌ای از نبود سیگنال قرار می‌گیرد که فاصله نامیده می‌شود و مدت‌زمان آن با مدت‌زمان یک دیت برابر است. حروف یک واژه با فاصله‌ای به‌اندازهٔ سه دیت از یکدیگر جدا می‌شوند و واژه‌ها با فاصله‌ای به‌اندازهٔ هفت دیت از هم جدا می‌شوند.[۲][۵][الف]

کد مورس را می‌توان حفظ کرد و به شکلی قابل ادراک برای حواس انسان، برای نمونه از طریق صدا یا نور مرئی، فرستاد؛ به‌گونه‌ای که افراد آموزش‌دیده بتوانند آن را مستقیماً تفسیر کنند.[۷][۸] کد مورس معمولاً از طریق کلیدگذاری خاموش–روشن یک محیط حامل اطلاعات، مانند جریان الکتریکی، امواج رادیویی، نور مرئی یا امواج صوتی، منتقل می‌شود.[۹][۱۰] جریان یا موج در مدت‌زمان یک دیت یا دا برقرار است و در فاصلهٔ میان دیت‌ها و داها قطع می‌شود.[۱۱][۱۲] از آنجا که بسیاری از زبان‌های طبیعی بیش از ۲۶ حرف الفبای زبان لاتین دارند، الفباهای مورس برای آن‌ها توسعه یافته‌اند که عمدتاً بر پایه نویسه‌گردانی کدهای موجود هستند.[۱۳]

ویل برای افزایش بازدهٔ انتقال، کد الفبایی اولیه را به‌گونه‌ای طراحی کرد که مدت‌زمان هر نماد تقریباً با بسامد معکوس نویسه‌ای متناسب باشد که آن نماد در متن انگلیسی نمایندگی می‌کند. پس از بازنگری‌هایی که به شکل‌گیری کد مورس اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات انجامید، اختصاص کدها به نویسه‌ها در چند مورد از حالت بهینه خارج شد، هرچند بسیاری از کدگذاری‌ها همچنان بهینه هستند. برای نمونه، رایج‌ترین حرف در زبان انگلیسی، یعنی E، کوتاه‌ترین کد را دارد – تنها یک دیت. از آنجا که عناصر کد به‌جای مدت‌زمان ثابت، به‌صورت نسبی و بر پایهٔ نسبت‌ها تعریف می‌شوند، کد معمولاً با بالاترین سرعتی فرستاده می‌شود که گیرنده توانایی رمزگشایی آن را دارد.

توسعه و تاریخچه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تلگراف‌ها و کدهای پیش از مورس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دستگاه تلگراف تک‌سوزنه

در اوایل سدهٔ نوزدهم، آزمایشگران اروپایی با بهره‌گیری از روش‌های گوناگونی، از جمله الکتریستهٔ ساکن و الکتریسیتهٔ حاصل از پیل‌های ولتایی که تغییرات الکتروشیمیایی و الکترومغناطیسی ایجاد می‌کرد، در توسعهٔ سامانه‌های علامت‌دهی الکتریکی پیشرفت کردند. این طرح‌های آزمایشی پیش‌درآمد کاربردهای عملی تلگراف بودند.[۱۴]

کلید تلگراف و صداساز؛ هنگامی که دستگیره فشرده می‌شود، سیگنال «روشن» و هنگامی که رها می‌شود، «خاموش» است؛ طول و زمان‌بندی دیت‌ها و داها به‌طور کامل در اختیار تلگراف‌چی است

پس از کشف الکترومغناطیس به‌دست هانس کریستین اورستد در سال ۱۸۲۰ و اختراع آهنربای الکتریکی به‌دست ویلیام استورجن در سال ۱۸۲۴، تلگراف الکترومغناطیسی در اروپا و آمریکا توسعه یافت. پالس‌های جریان الکتریکی از طریق سیم‌ها فرستاده می‌شدند تا آهنربای الکتریکی موجود در دستگاه گیرنده را کنترل کنند. بسیاری از نخستین سامانه‌های تلگراف از سامانه‌ای تک‌سوزنه استفاده می‌کردند که دستگاهی بسیار ساده و مقاوم فراهم می‌کرد. بااین‌حال، این سامانه کند بود، زیرا متصدی گیرنده ناچار بود به‌تناوب به سوزن نگاه کند و پیام را بنویسد. در کد مورس، انحراف سوزن به‌سمت چپ با یک دیت و انحراف آن به‌سمت راست با یک دا مطابقت داشت.[۱۵] سوزن هر بار که به‌سمت راست یا چپ حرکت می‌کرد، صدای تق‌مانندی ایجاد می‌کرد. با متفاوت‌کردن صدای این دو تق ــ از طریق نصب یک متوقف‌کنندهٔ عاجی و یک متوقف‌کنندهٔ فلزی ــ ارسال‌ها با دستگاه تک‌سوزنه افزون بر دیداری‌بودن، شنیداری نیز شدند؛ امری که در نهایت به پیدایش سامانهٔ صداساز دوصفحه‌ای انجامید.[۱۶]

ویلیام کوک و چارلز ویتستون در بریتانیا تلگرافی برقی ساختند که در گیرنده‌های خود از آهنرباهای الکتریکی استفاده می‌کرد. آنان در ژوئن ۱۸۳۷ حق اختراعی بریتانیایی دریافت کردند و دستگاه خود را در راه‌آهن لندن و بیرمنگام به نمایش گذاشتند و بدین‌ترتیب آن را به نخستین تلگراف تجاری تبدیل کردند. کارل فریدریش گاوس و ویلهلم ادوارد وبر در سال ۱۸۳۳ و نیز کارل آگوست فون اشتاینهایل در سال ۱۸۳۷، برای سامانه‌های تلگراف خود از کدهایی با طول واژه‌های متفاوت استفاده کردند.[۱۷] در سال ۱۸۴۱، کوک و ویتستون تلگرافی ساختند که حروف را از روی چرخی از حروف چاپی که چکشی به آن‌ها ضربه می‌زد، چاپ می‌کرد.[۱۸]: 79 

ساموئل مورس و آلفرد ویل

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
گیرندهٔ کد مورس که پیام را روی نوار کاغذی ثبت می‌کند

هنرمند آمریکایی ساموئل مورس، فیزیک‌دان آمریکایی جوزف هنری و مهندس مکانیک آلفرد ویل سامانه‌ای برای تلگراف برقی توسعه دادند. ماهیت سادهٔ «روشن یا خاموش» سیگنال‌های این سامانه، یافتن روشی را برای انتقال زبان طبیعی تنها با استفاده از پالس‌های الکتریکی و سکوت میان آن‌ها ضروری می‌کرد. ازاین‌رو، مورس در حدود سال ۱۸۳۷ چنین روشی را توسعه داد که پیش‌درآمدی اولیه برای کد بین‌المللی مورس امروزی بود.[۱۸]: 79 

سامانهٔ مورس برای تلگراف به‌گونه‌ای طراحی شده بود که هنگام دریافت جریان‌های الکتریکی، روی نوار کاغذی فرورفتگی ایجاد کند.[۱۹] گیرندهٔ تلگراف اولیهٔ مورس از یک سازوکار ساعت‌وار مکانیکی برای حرکت‌دادن نوار کاغذی استفاده می‌کرد. هنگامی که جریان الکتریکی دریافت می‌شد، آهنربایی الکتریکی آرمیچری را به حرکت درمی‌آورد که قلمی نوک‌تیز را روی نوار کاغذیِ در حال حرکت فشار می‌داد و روی آن فرورفتگی ایجاد می‌کرد. هنگامی که جریان قطع می‌شد، فنری قلم را عقب می‌کشید و آن بخش از نوارِ در حال حرکت بدون علامت باقی می‌ماند.

مورس در نخستین طرح خود برای این کد قصد داشت فقط اعداد را ارسال کند و با استفاده از یک کتاب رمز، هر واژه را بر اساس عدد ارسال‌شده بیابد. بااین‌حال، آلفرد ویل در سال ۱۸۴۰ کد را گسترش داد و حروف و نویسه‌های ویژه را نیز به آن افزود تا بتوان از آن به‌طور گسترده‌تری استفاده کرد. ویل بسامد حروف زبان انگلیسی را با شمردن قطعات چاپ سربی موجود در جعبه‌های حروف یک روزنامهٔ محلی در موریس‌تاون (نیوجرسی) برآورد کرد.[۱۸]: 84  علامت‌های کوتاه‌تر «نقطه» و علامت‌های بلندتر «خط» نامیده شدند و کوتاه‌ترین دنباله‌های نقطه و خط به پرکاربردترین حروف اختصاص یافتند. این کد که نخستین بار در سال ۱۸۴۴ به کار رفت، بعدها با نام‌های کد مورس سیمی، کد مورس آمریکایی یا مورس راه‌آهن شناخته شد؛ راه‌آهن‌های ایالات متحده تا میانهٔ دههٔ ۱۹۵۰ استفاده از تلگراف مورس را تا حد زیادی کنار گذاشته بودند، هرچند تا زمانی که متصدیان آموزش‌دیده در دسترس بودند، چند خط همچنان از آن استفاده می‌کردند.[۲۰]

گذار متصدیان از کد دیداری به کد شنیداری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سامانهٔ اصلی تلگراف مورس، آرمیچر گیرنده هنگام جابه‌جاشدن به داخل و خارج از جایگاه خود برای علامت‌گذاری نوار کاغذی، صدای تق‌تق ایجاد می‌کرد. متصدیان اولیهٔ تلگراف خیلی زود آموختند که می‌توانند این صداهای تق‌تق را مستقیماً به نقطه‌ها و خط‌ها برگردانند و آن‌ها را با دست بنویسند؛ ازاین‌رو، دیگر نیازی به نوار کاغذی نبود. هنگامی که کد مورس برای رادیو سازگار شد، نقطه‌ها و خط‌ها به‌صورت پالس‌های صوتی کوتاه و بلند فرستاده می‌شدند.[۲۱]

بعدها در آموزش تلگراف مشخص شد که افراد هنگامی در دریافت کد مورس مهارت بیشتری پیدا می‌کنند که این کد «همچون یک زبان» آموزش داده شود و هر کد، به‌جای دنباله‌ای از نقطه‌ها و خط‌های جداگانه مانند آنچه ممکن است روی صفحه نمایش داده شود، به‌صورت یک «واژهٔ» کامل درک شود.[۲۲]

با پیدایش صداهای تولیدشده به‌وسیلهٔ گیرنده‌های رادیوتلگراف، متصدیان برای بازتاب‌دادن صداهای کد مورسی که می‌شنیدند، نقطه را دیت و خط را دا تلفظ کردند. برای هماهنگی با سرعت معمول ارسال، دیت‌هایی که آخرین عنصر یک کد نبودند، به‌صورت دی تلفظ شدند. برای نمونه، حرف L,  ▄ ▄▄▄ ▄ ▄ ، به‌صورت دی دا دی دیت تلفظ می‌شود.[۲۳][۲۴] گاهی کد مورس را به شوخی «ایدی-آمپتی» می‌نامیدند؛ در این نام، دیت به‌شکل «ایدی» و دا به‌شکل «آمپتی» تقلید شده بود و همین امر به پیدایش واژهٔ «اَمپتین» انجامید.[۲۵]

اصلاح کد مورس به‌دست گرکه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
مقایسهٔ نسخه‌های تاریخی کد مورس با استاندارد کنونی. چپ: نسخهٔ متأخر کد مورس آمریکایی از سال ۱۸۴۴.[۱۷] وسط: نسخهٔ اصلاح‌شده و قاعده‌مندشده‌ای که فریدریش گرکه در راه‌آهن‌های آلمان به کار می‌برد. راست: استاندارد کنونی اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات.

کد مورس، آن‌گونه که در استاندارد بین‌المللی کنونی، یعنی توصیه‌نامهٔ کد بین‌المللی مورس، بخش ارتباط رادیویی اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات M.1677-1،[۲] تعریف شده است، از پیشنهاد بسیار بهبودیافته‌ای از فریدریش گرکه در سال ۱۸۴۸ برگرفته شد که بعدها به «الفبای هامبورگ» شهرت یافت. تنها نقص واقعی آن، استفاده از کدی بیش‌ازحد طولانی ( ▄ ▄▄▄ ▄ ▄ ▄  و بعدها کدی با مدت‌زمان برابر، یعنی  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄ ) برای واکهٔ پرکاربرد O بود.

گرکه بسیاری از نقاط کد را تغییر داد و در این فرایند، خط‌های دارای طول‌های متفاوت و فاصله‌های میان‌عنصری متفاوت در کد مورس آمریکایی را کنار گذاشت؛ در نتیجه، تنها دو عنصر رمزگذاری، یعنی نقطه و خط، باقی ماندند. کدهایی برای واکه‌های آلمانی دارای اوملاوت و نیز CH معرفی شدند. کد گرکه در سال ۱۸۵۱ در آلمان و اتریش پذیرفته شد.[۲۶]

این فرایند سرانجام در سال ۱۸۶۵ به پیدایش کد بین‌المللی مورس انجامید. کد بین‌المللی مورس بیشتر نقاط کد گرکه را پذیرفت. کدهای O و P از سامانهٔ کدی گرفته شدند که اشتاینهایل توسعه داده بود. از آنجا که گرکه میان I و J تمایزی قائل نمی‌شد، نقطهٔ کد جدیدی برای J افزوده شد. کدهای X، Y و Z نیز تغییر کردند. کدهای ارقام 0–9 در کد بین‌المللی مورس، در مقایسه با کدگذاری اولیهٔ ویل و کدگذاری اصلاح‌شدهٔ گرکه، به‌طور کامل بازنگری شدند. در نتیجه، تنها چهار کد با کد اصلی مورس یکسان باقی ماندند: E، H، K و N؛ همچنین داهای کوتاه اولیهٔ K و N به طول کامل افزایش یافتند.[۱۷]

رادیوتلگراف و هوانوردی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در دههٔ ۱۸۹۰، پیش از آنکه انتقال صدا امکان‌پذیر شود، استفاده از کد مورس برای ارتباطات اولیهٔ رادیو رواج گسترده‌ای یافت. در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم، بیشتر ارتباطات بین‌المللی پرسرعت از کد مورس در خطوط تلگراف، کابل‌های زیردریایی و مدارهای رادیویی استفاده می‌کردند.[۲۷][۲۸]

اگرچه فرستنده‌های آن زمان حجیم بودند و سامانهٔ انتقال با شکاف جرقه‌ای نیز خطرناک بود و استفاده از آن دشواری‌هایی داشت، تلاش‌هایی اولیه در این زمینه صورت گرفته بود: در سال ۱۹۱۰، نیروی دریایی ایالات متحده ارسال پیام مورس از یک هواپیما را آزمایش کرد.[۲۹] بااین‌حال، نخستین کاربرد منظم رادیوتلگراف در هوانوردی در کشتی‌های هوایی صورت گرفت، زیرا آن‌ها فضای کافی برای جای‌دادن تجهیزات رادیویی بزرگ و سنگین آن زمان را داشتند. در همان سال، یعنی ۱۹۱۰، رادیوی نصب‌شده در کشتی هوایی آمریکا نقشی اساسی در هماهنگی عملیات نجات خدمهٔ آن ایفا کرد.[۳۰]

در جریان جنگ جهانی اول، کشتی‌های هوایی زپلین مجهز به رادیو برای بمباران و شناسایی دریایی به کار می‌رفتند،[۳۱] و برای ناوبری این کشتی‌های هوایی نیز از جهت‌یاب‌های رادیویی زمینی استفاده می‌شد.[۳۱] کشتی‌های هوایی و هواپیماهای نظامی متفقین نیز تا اندازه‌ای از رادیوتلگراف استفاده می‌کردند.

بااین‌حال، در جریان جنگ جهانی اول استفادهٔ عمومی از رادیوی هوانوردی بسیار محدود بود و در دههٔ ۱۹۲۰ حتی در پروازهای مهمی همچون پرواز چارلز لیندبرگ از نیویورک به پاریس در سال ۱۹۲۷ نیز هیچ سامانهٔ رادیویی به کار نرفت. پس از آنکه او و روح سنت لوئیس از زمین برخاستند، لیندبرگ عملاً کاملاً بی‌ارتباط و تنها بود. استفادهٔ منظم از کد مورس در هوانوردی از میانهٔ دههٔ ۱۹۲۰ آغاز شد. تا سال ۱۹۲۸، هنگامی که هواپیمای صلیب جنوبی نخستین پرواز از کالیفرنیا به استرالیا را انجام داد، یکی از چهار خدمهٔ آن متصدی رادیو بود و از طریق تلگراف بی‌سیم با ایستگاه‌های زمینی ارتباط برقرار می‌کرد.[۳۲]

از دههٔ ۱۹۳۰، خلبانان غیرنظامی و نظامی ملزم بودند کار با کد مورس را بیاموزند؛ هم برای استفاده از سامانه‌های ارتباطی اولیه و هم برای شناسایی فانوس‌های رادیویی ناوبری که به‌طور پیوسته شناسه‌هایی دو یا سه‌حرفی را با کد مورس مخابره می‌کردند. نمودارهای هوانوردی شناسهٔ هر وسیلهٔ کمک‌ناوبری را در کنار محل آن روی نقشه نشان می‌دهند.

علاوه بر این، ارتش‌های میدانیِ دارای تحرک سریع بدون رادیوتلگراف نمی‌توانستند به‌طور مؤثر بجنگند، زیرا سرعت پیشروی آن‌ها از توان یگان‌های مخابراتی برای برپایی خطوط جدید تلگراف و تلفن بیشتر بود. این موضوع به‌ویژه در تهاجم‌های جنگ برق‌آسای ورماخت آلمان نازی در لهستان، بلژیک، فرانسه در سال ۱۹۴۰، اتحاد جماهیر شوروی و شمال آفریقا؛ در عملیات‌های نیروی زمینی بریتانیا در شمال آفریقا، ایتالیا و هلند؛ و در عملیات‌های نیروی زمینی ایالات متحدهٔ آمریکا در فرانسه و بلژیک در سال ۱۹۴۴ و جنوب آلمان در سال ۱۹۴۵ آشکار شد.

تلگراف نوری دریایی و رادیوتلگراف

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک کلاس آموزش کد مورس نیروی دریایی ایالات متحده در سال ۲۰۱۵. ملوانان از مهارت‌های تازهٔ خود برای گردآوری شنود الکترونیک استفاده خواهند کرد.

نیروهای دریایی بیش از ۲۰۰ سال است که برای برقراری ارتباط از چراغ‌های علامت‌دهی استفاده می‌کنند. پیدایش رادیو امکان ارتباط در مسافت‌های طولانی‌تر را فراهم کرد، اما در عین حال باعث می‌شد کشتی‌ها از طریق جهت‌یابی رادیویی شناسایی و ردیابی شوند. حتی در سدهٔ بیست‌ویکم نیز در شرایطی ویژه، مانند تجدید تدارکات در دریا همراه با حفظ سکوت رادیویی، از چراغ‌های علامت‌دهی استفاده می‌شد. تا سال ۲۰۱۷، نیروی دریایی ایالات متحده در حال آزمایش سامانهٔ خودکار علامت‌دهی با نور بود.[۳۳] رادیوتلگراف مبتنی بر کد مورس در جریان جنگ جهانی دوم نقشی حیاتی داشت، به‌ویژه برای انتقال پیام میان کشتی‌های جنگی و پایگاه‌های دریایی طرف‌های درگیر. ارتباط دوربرد میان کشتی‌ها از طریق رادیوتلگراف و با استفاده از پیام‌های رمزگذاری‌شده انجام می‌شد، زیرا سامانه‌های رادیویی صوتیِ نصب‌شده روی کشتی‌ها در آن زمان، هم از نظر برد و هم از نظر امنیت، بسیار محدود بودند. رادیوتلگراف همچنین به‌طور گسترده در هواگردهای نظامی، به‌ویژه هواپیماهای گشت‌زنی دوربردی که نیروهای دریایی برای شناسایی کشتی‌های جنگی، کشتی‌های باری و کشتی‌های حمل نیروِ دشمن اعزام می‌کردند، به کار می‌رفت.

کد مورس تا سال ۱۹۹۹ به‌عنوان استاندارد بین‌المللی مخابرهٔ پیام‌های اضطراری دریایی به کار می‌رفت و در آن سال با سامانهٔ جهانی اضطرار و ایمنی دریایی جایگزین شد. هنگامی که نیروی دریایی فرانسه در ۳۱ ژانویهٔ ۱۹۹۷ استفاده از کد مورس را متوقف کرد، آخرین پیام مخابره‌شده چنین بود: «همه را فرا می‌خوانیم. این آخرین فراخوان ما پیش از سکوت ابدی‌مان است».[۳۴]

پایان تلگراف تجاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در ایالات متحده، آخرین مخابرهٔ تجاری با کد مورس در ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۹۹ انجام شد. این مخابره با پیام اصلی ساموئل مورس در سال ۱۸۴۴، خدا چه کرده است ، و پیش‌نشانهٔ SK («پایان ارتباط») خاتمه یافت.[۳۵]

ادامهٔ استفاده از کد مورس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک علامت‌دهندهٔ نیروی دریایی ایالات متحده در سال ۲۰۰۵ سیگنال‌های کد مورس می‌فرستد.

تا تاریخ ۲۰۱۵، نیروی هوایی ایالات متحدهٔ آمریکا همچنان سالانه ده نفر را در زمینهٔ کد مورس آموزش می‌داد.[۳۶] تا پایان سال ۲۰۲۵، نیروی دفاعی استرالیا نیز به همین ترتیب آموزش کد مورس را ادامه می‌داد.[۳۷] در نیروی دریایی سلطنتی استرالیا، کد مورس همچنان حیاتی تلقی می‌شد؛ برای نمونه، هنگام تجدید تدارکات در دریا در فاصلهٔ بسیار نزدیک، پیام‌ها با پرچم‌های علامت‌دهی مخابره می‌شوند تا هنگام انتقال سوخت میان کشتی‌ها نیازی به استفاده از فرستنده‌های رادیویی نباشد.[۳۷]

گارد ساحلی ایالات متحدهٔ آمریکا استفاده از کد مورس در ارتباطات رادیویی را به‌طور کامل متوقف کرده و دیگر هیچ فرکانس رادیویی‌ای را برای دریافت مخابرات مورس پایش نمی‌کند؛ از جمله فرکانس بین‌المللی اضطراری بسامد متوسط، یعنی ۵۰۰ کیلوهرتز.[۳۸] بااین‌حال، کمیسیون فدرال ارتباطات همچنان برای متقاضیانی که در آزمون کد و آزمون کتبی آن پذیرفته شوند، پروانهٔ متصدی تجاری رادیوتلگراف صادر می‌کند.[۳۹]

در همین حال، دارندگان پروانه، ایستگاه قدیمی ساحلی مورس کالیفرنیا، یعنی کی‌پی‌اچ، را دوباره فعال کرده‌اند و به‌طور منظم با همین شناسهٔ تماس یا با شناسهٔ کی‌اس‌ام از آن محل مخابره می‌کنند. به همین ترتیب، چند ایستگاه متعلق به کشتی‌های موزه‌ای ایالات متحده نیز به‌دست علاقه‌مندان کد مورس اداره می‌شوند.[۴۰]

در سطح بین‌المللی، باشگاه متصدیان موج پیوسته برای متصدیان رادیو آماتوری که از کد مورس استفاده می‌کنند، تأسیس شده است. در پایان سال ۲۰۲۵، سفیر این باشگاه در اقیانوسیه برآورد کرد که از میان ۱۲٬۰۰۰ کاربر رادیو آماتوری در استرالیا، ۷۰۰ نفر از کد مورس استفاده می‌کنند و ۳۰۰ نفر از آنان کاربران منظم این کد هستند. او گفت کاربری که به تمرین منظم پایبند باشد، می‌تواند ظرف حدود سه تا چهار ماه به مهارت قابل‌قبولی در کد مورس دست یابد.[۳۷]

مهارت متصدی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک پدال یامبیک تجاری که همراه با یک کلیدزن الکترونیکی برای تولید کد مورس با سرعت بالا به کار می‌رود و زمان‌بندی آن را کلیدزن کنترل می‌کند.

سرعت کد مورس با کلمه در دقیقه یا نویسه در دقیقه اندازه‌گیری می‌شود. طول نویسه‌ها متفاوت است، زیرا تعداد دیت‌ها و داهای تشکیل‌دهندهٔ آن‌ها تفاوت دارد. در نتیجه، واژه‌ها نیز از نظر مدت‌زمان نقطه طول‌های متفاوتی دارند، حتی اگر تعداد نویسه‌هایشان یکسان باشد. به همین دلیل، برای اندازه‌گیری سرعت مخابرهٔ متصدیان، واژه‌ای استاندارد در نظر گرفته می‌شود. دو واژهٔ استاندارد رایج عبارت‌اند از PARIS و CODEX.[۴۱] متصدیان ماهر در کد مورس اغلب می‌توانند کد را با سرعتی بیش از ۴۰ کلمه در دقیقه در ذهن خود درک و رونویسی کنند.

متصدیان ماهر و پرسرعت، افزون بر شناخت، درک و توانایی رونویسی سریع نویسه‌ها یا نمادهای استاندارد نوشتاری شامل حروف، اعداد و علائم نگارشی، باید با همهٔ نمادهای ویژه و نانوشتهٔ کد مورس در پیش‌نشانه‌های کد مورس و معنای این سیگنال‌های رویه‌ای ویژه در پروتکل‌های ارتباطی استاندارد کد مورس نیز کاملاً آشنا باشند.

مسابقات بین‌المللی رونویسی کد هنوز گاه‌به‌گاه برگزار می‌شوند. در ژوئیهٔ ۱۹۳۹، تئودور روزولت مک‌الروی در مسابقه‌ای در اشویل (کارولینای شمالی) در ایالات متحده، رکوردی همچنان پابرجا در رونویسی کد مورس با سرعت ۷۵٫۲ کلمه در دقیقه ثبت کرد.[۴۲] پیرپونت در سال ۲۰۰۴ همچنین اشاره می‌کند که برخی متصدیان ممکن است از سرعت ۱۰۰ کلمه در دقیقه نیز فراتر رفته باشند.[۴۲] در چنین سرعتی، آنان به‌جای واژه‌ها، عبارت‌ها و جمله‌ها را «می‌شنوند». بیشترین سرعتی که تاکنون با کلید مستقیم ثبت شده است، در سال ۱۹۴۲ به‌دست هری ترنر (W9YZE)، درگذشتهٔ ۱۹۹۲، به دست آمد؛ او در نمایشی در یکی از پایگاه‌های ارتش ایالات متحده به سرعت ۳۵ کلمه در دقیقه رسید. برای مقایسهٔ دقیق رکوردهای سرعت رونویسی کد در دوره‌های مختلف، باید در نظر داشت که هنگام تعیین این رکوردها ممکن است از واژه‌های استاندارد متفاوت، با مدت‌زمان ۵۰ دیت در برابر ۶۰ دیت، و فاصله‌های متفاوت میان واژه‌ها، با مدت‌زمان ۵ دیت در برابر ۷ دیت، استفاده شده باشد. برای نمونه، سرعت‌های اندازه‌گیری‌شده با واژهٔ استاندارد CODEX و استاندارد PARIS ممکن است تا ۲۰٪ تفاوت داشته باشند.

امروزه در میان متصدیان رادیو آماتوری، چندین سازمان توانایی دریافت کد با سرعت بالا را به رسمیت می‌شناسند؛ یکی از این گروه‌ها از افرادی تشکیل شده است که می‌توانند کد مورس را با سرعت ۶۰ کلمه در دقیقه رونویسی کنند.[۴۳] همچنین چندین انجمن رادیو آماتوری، از جمله انجمن رلهٔ رادیویی آمریکا، گواهی‌نامهٔ مهارت در کد صادر می‌کنند. جایزهٔ پایهٔ آن‌ها از سرعت ۱۰ کلمه در دقیقه آغاز می‌شود و تأییدیه‌هایی تا سرعت ۴۰ کلمه در دقیقه دارد و برای هر کسی که بتواند متن مخابره‌شده را رونویسی کند، در دسترس است. اعضای پیشاهنگی پسران آمریکا نیز در صورتی که معیار ترجمهٔ کد با سرعت ۵ کلمه در دقیقه را برآورده کنند، می‌توانند نوار نشان مترجم مورس را روی لباس خود نصب کنند.

تا ماه مهٔ ۲۰۱۳، کمیسیون فدرال ارتباطات ایالات متحده همچنان پروانه‌های تجاری رادیوتلگراف درجهٔ یک، درجهٔ دو و درجهٔ سه را بر پایهٔ آزمون‌های کد با واژهٔ استاندارد CODEX صادر می‌کرد. دریافت پروانهٔ درجهٔ یک مستلزم مهارت در گروه‌های کد با سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه و متن کد با سرعت ۲۵ کلمه در دقیقه بود؛ برای دو پروانهٔ دیگر، آزمون گروه‌های کد با سرعت ۱۶ کلمه در دقیقه، شامل دسته‌های پنج‌حرفی برای شبیه‌سازی دریافت متن رمزگذاری‌شده، و آزمون متن کد به زبان عادی با سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه لازم بود. قبولی در آزمون‌های کتبی دربارهٔ شیوه‌های عملیاتی و نظریهٔ الکترونیک نیز الزامی بود. شرط اضافی ویژهٔ پروانهٔ درجهٔ یک، داشتن یک سال سابقه برای متصدیان ایستگاه‌های کشتی و ایستگاه‌های ساحلیِ استفاده‌کننده از مورس بود. این پروانه به دارندهٔ آن اجازه می‌داد متصدی ارشد یک کشتی مسافربری باشد. بااین‌حال، از سال ۱۹۹۹، استفاده از سامانه‌های ارتباطات دریایی ماهواره‌ای و بسامد بسیار بالا، یعنی سامانه جهانی اضطرار و ایمنی دریایی، این پروانه‌ها را منسوخ کرده است. تا آن زمان، برآورده‌کردن شرط سابقه برای پروانهٔ درجهٔ یک نیز بسیار دشوار شده بود.

در حال حاضر، تنها یک نوع پروانه، یعنی پروانهٔ متصدی رادیوتلگراف، صادر می‌شود. این پروانه یا پس از قبولی در آزمون‌ها اعطا می‌شود، یا هنگام تمدید پروانه‌های درجهٔ یک و درجهٔ دو، آن‌ها را به این پروانهٔ مادام‌العمر تبدیل می‌کند. متقاضیان جدید باید در یک آزمون کتبی دربارهٔ نظریهٔ الکترونیک و شیوه‌های رادیوتلگراف، آزمون گروه‌های کد با سرعت ۱۶ کلمه در دقیقه و آزمون متن با سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه پذیرفته شوند. بااین‌حال، دارندگان پروانهٔ رادیو آماتوری درجهٔ ممتاز که امتیازهای عملیاتی خود را بر پایهٔ شرط قدیمی آزمون ۲۰ کلمه در دقیقه دریافت کرده‌اند، در حال حاضر از آزمون‌های کد معاف هستند.

کد بین‌المللی مورس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گونه‌های مختلف کد مورس بیش از ۱۶۰ سال است که به کار می‌روند؛ مدتی طولانی‌تر از هر سامانهٔ دیگری برای رمزگذاری پیام‌های الکتریکی. آنچه امروزه «کد مورس» نامیده می‌شود، با آنچه در اصل به‌دست ویل و مورس توسعه یافت، تفاوت دارد. کد بین‌المللی مورس امروزی، یا کد قاره‌ای، در سال ۱۸۴۸ به‌دست فریدریش کلمنس گرکه ایجاد شد و نخستین بار برای تلگراف میان هامبورگ و کوکس‌هافن در آلمان به کار رفت. گرکه نزدیک به نیمی از الفبا و همهٔ ارقام را تغییر داد و بدین‌ترتیب پایهٔ شکل امروزی این کد را پدیدآورد. پس از چند تغییر جزئی در حروف و بازنگری کامل ارقام، کد بین‌المللی مورس در سومین و آخرین نشست کنفرانس پیمان بین‌المللی تلگراف که در ۱۷ مهٔ ۱۸۶۵ در پاریس برگزار شد، استانداردسازی شد.[۴۴] این رویداد به تشکیل اتحادیهٔ بین‌المللی تلگراف، پیشگام اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات امروزی (اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات)، انجامید و این کد همچنان استاندارد پذیرفته‌شدهٔ این اتحادیه است. بااین‌حال، صورت نهایی کدی که مورس و ویل تعریف کردند، عملاً تنها برای تلگراف زمینی در ایالات متحده و کانادا به کار می‌رفت، درحالی‌که کد بین‌المللی در همه‌جای دیگر، از جمله در همهٔ کشتی‌های دریایی و کشتی‌های در حال تردد در آب‌های آمریکای شمالی، استفاده می‌شد. نسخهٔ ویل با نام کد مورس آمریکایی یا کد راه‌آهن شناخته شد و امروزه، جز احتمالاً در بازسازی‌های تاریخی، تقریباً هرگز به کار نمی‌رود.

هوانوردی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
وی‌اُآر-دی‌اِم‌ئی کایو لارگو دل سور

در هوانوردی، خلبانان از تجهیزات کمکی ناوبری رادیویی استفاده می‌کنند. ایستگاه‌ها برای اینکه خلبانان بتوانند از عملیاتی‌بودن ایستگاه موردنظرشان اطمینان یابند، مجموعه‌ای از حروف شناسایی را، که معمولاً صورت دو تا پنج‌حرفی نام ایستگاه است، با کد مورس مخابره می‌کنند. حروف شناسایی ایستگاه‌ها در نمودارهای ناوبری هوایی نشان داده می‌شوند. برای نمونه، دستگاه وی‌اُآر-دی‌اِم‌ئی مستقر در فرودگاه ویلو آکونیا در کایو لارگو دل سور، کوبا با «UCL» شناسایی می‌شود و کد مورس UCL به‌طور پیوسته روی فرکانس رادیویی آن مخابره می‌شود.

در برخی کشورها، تأسیسات ممکن است در دوره‌های تعمیر و نگهداری به‌جای شناسهٔ معمول، سیگنال TEST ( ▄▄▄   ▄  ▄ ▄ ▄  ▄▄▄ ) را مخابره کنند یا شناسه به‌طور کامل حذف شود؛ این امر به خلبانان و ناوبران اطلاع می‌دهد که ایستگاه قابل‌اعتماد نیست. در کانادا، شناسه به‌طور کامل حذف می‌شود تا نشان دهد که نباید از وسیلهٔ کمک‌ناوبری استفاده کرد.[۴۵][۴۶]

در خدمات هوانوردی، کد مورس معمولاً با سرعت بسیار پایین، حدود پنج کلمه در دقیقه، مخابره می‌شود. در ایالات متحده، خلبانان برای شناسایی فرستنده عملاً نیازی به دانستن کد مورس ندارند، زیرا دنبالهٔ نقطه‌ها و خط‌ها در نمودارهای هوانوردی در کنار نماد فرستنده نوشته شده است. برخی گیرنده‌های ناوبری امروزی کد را به‌طور خودکار به حروف تبدیل و نمایش می‌دهند.

صدای فانوس رادیویی غیرجهتی WG روی فرکانس ۲۴۸ کیلوهرتز، واقع در ۴۹٫۸۹۹۲ درجهٔ شمالی و ۹۷٫۳۴۹۱۹۷ درجهٔ غربی،[۴۷] در نزدیکی فرودگاه اصلی وینیپگ

رادیو آماتوری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
کلید نیمه‌خودکار ساخت شرکت وایبروپلکس که به‌طور غیررسمی «حشره» نامیده می‌شود، زیرا شباهتی مبهم به یکی از چوبک‌سانان دارد

امروزه کد بین‌المللی مورس بیش از همه در میان متصدیان رادیو آماتوری و در حالت «موج پیوسته» رواج دارد؛ حالتی که از روش قدیمی‌تر و اکنون ممنوعِ شکاف جرقه‌ای متمایز است. روش‌های سریع‌تر دیگری نیز برای کلیدزنی در رادیوتلگراف وجود دارند، از جمله کلیدزنی جابجایی-فرکانس.

نخستین متصدیان رادیو آماتوری منحصراً از کد مورس استفاده می‌کردند، زیرا فرستنده‌های رادیوییِ قادر به انتقال صوت تا حدود سال ۱۹۲۰ به‌طور گسترده در دسترس قرار نگرفتند. تا سال ۲۰۰۳، اتحادیه بین‌المللی مخابرات تسلط بر کد مورس را در سراسر جهان‌بخشی الزامی از فرایند صدور پروانهٔ رادیو آماتوری می‌دانست. بااین‌حال، کنفرانس جهانی ارتباطات رادیویی در سال ۲۰۰۳ شرط تسلط بر کد مورس برای دریافت پروانهٔ رادیو آماتوری را اختیاری کرد.[۴۸] پس از آن، بسیاری از کشورها شرط تسلط بر مورس را از الزامات صدور پروانهٔ خود حذف کردند.[۴۹]

کد مورس ضبط‌شده در باند ۴۰ متری رادیو آماتوری، به‌مدت ۳۱ ثانیه

تا سال ۱۹۹۱، برای دریافت پروانهٔ رادیو آماتوری در ایالات متحده از کمیسیون فدرال ارتباطات، متقاضی باید توانایی خود را در ارسال و دریافت کد مورس با سرعت دست‌کم پنج کلمه در دقیقه نشان می‌داد. اثبات این توانایی همچنان برای برخورداری از مجوز استفاده از باندهای موج کوتاه الزامی بود. تا سال ۲۰۰۰، برای دریافت بالاترین سطح پروانهٔ رادیو آماتوری، یعنی درجهٔ ممتاز آماتوری، مهارت در سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه لازم بود؛ اما از ۱۵ آوریل ۲۰۰۰، کمیسیون فدرال ارتباطات این شرط را برای درجهٔ ممتاز به ۵ کلمه در دقیقه کاهش داد.[۵۰] سرانجام، از ۲۳ فوریهٔ ۲۰۰۷، کمیسیون فدرال ارتباطات همهٔ الزامات مربوط به مهارت در کد مورس را از پروانه‌های رادیو آماتوری حذف کرد.

بر پایهٔ مقررات ایالات متحده، درحالی‌که انتقال صوت و داده به باندهای مشخصی از رادیو آماتوری محدود است، استفاده از کد مورس در همهٔ باندهای آماتوری مجاز است: بسامد پایین، بخش پایین بسامد متوسط، بخش بالای بسامد متوسط، بسامد بالا، بسامد بسیاربالا و بسامد فرابالا. در برخی کشورها، بخش‌هایی معین از باندهای رادیو آماتوری تنها برای مخابرهٔ سیگنال‌های کد مورس در نظر گرفته شده‌اند.

از آنجا که مخابرات کد مورس از سیگنال رادیوییِ کلیدگذاری‌شده به روش روشن–خاموش استفاده می‌کنند، در مقایسه با دیگر شیوه‌های مخابرهٔ رادیویی به تجهیزات ساده‌تری نیاز دارند. کد مورس همچنین در مقایسه با ارتباط صوتی، پهنای باند کمتری مصرف می‌کند؛ پهنای آن معمولاً فقط ۱۰۰ تا ۱۵۰ هرتز است، هرچند نرخ انتقال دادهٔ آن نیز پایین است، درحالی‌که ارتباط صوتی تقریباً ۲٬۴۰۰ تا ۲٬۸۰۰ هرتز پهنا مصرف می‌کند که در صدای تک‌باند کناری به کار می‌رود.

کد مورس معمولاً به‌صورت صدایی زیر دریافت می‌شود؛ ازاین‌رو، در فرکانس‌های شلوغ، تشخیص و رونویسی آن از میان نویز آسان‌تر از گفتار است و می‌توان از آن در محیط‌هایی با نویز بسیار زیاد و سیگنال ضعیف استفاده کرد. تمرکز توان مخابره‌شده در پهنای باندی بسیار محدود، استفاده از فیلترهای باریک گیرنده را امکان‌پذیر می‌کند؛ فیلترهایی که تداخل فرکانس‌های مجاور را کاهش می‌دهند یا از میان می‌برند. پهنای کم سیگنال همچنین از توانایی طبیعی مغز انسان در تفکیک شنیداری بهره می‌گیرد و خوانایی سیگنال‌های ضعیف را بیش‌ازپیش افزایش می‌دهد. این کارایی، موج پیوسته را برای مخابرات دوربرد و نیز مخابرات کم‌توان، که معمولاً با نام «کار با توان کم» و برگرفته از کد کیو به‌معنای «توان را کاهش دهید» شناخته می‌شود، بسیار سودمند می‌سازد. چندین باشگاه آماتوری وجود دارند که توانایی مطمئن در رونویسی پرسرعت را شرط عضویت می‌دانند و بالاترین معیار در میان آن‌ها ۶۰ کلمه در دقیقه است. انجمن رلهٔ رادیویی آمریکا نیز برنامه‌ای برای صدور گواهی مهارت در کد ارائه می‌کند که از سرعت ۱۰ کلمه در دقیقه آغاز می‌شود.

سرعت نسبتاً محدودی که کد مورس را می‌توان با آن فرستاد، به ایجاد شمار فراوانی از اختصارات برای افزایش سرعت ارتباط انجامید. این اختصارات شامل پیش‌نشانه‌ها، کدهای کیو و مجموعه‌ای از اختصارات کد مورس برای اجزای معمول پیام‌ها هستند. برای نمونه، CQ مخابره می‌شود تا به‌معنای «در جست‌وجوی شما» تفسیر شود؛ یعنی «مایلم با هر کسی که می‌تواند سیگنال مرا بشنود، گفتگو کنم». اختصارات OM به‌معنای «مرد مسن»، YL به‌معنای «بانوی جوان» و XYL به‌معنای «بانوی جوان سابق»، یعنی همسر، رایج‌اند. یک متصدی هنگام اشاره به متصدی دیگر، صرف‌نظر از سن واقعی او، از YL یا OM استفاده می‌کند؛ همچنین هنگام اشاره به همسر خود، از XYL یا OM، و نه صورت مورد انتظار XYM، استفاده می‌کند. QTH به‌معنای «محل مخابره» است؛ عبارت گفتاری «کیو. تی. اچ من» یعنی «موقعیت من». استفاده از اختصارات برای اصطلاحات رایج، حتی هنگامی که متصدیان به زبان‌های متفاوتی سخن می‌گویند، امکان گفتگو را فراهم می‌کند.

اگرچه برخی رادیوآماتورها همچنان از کلید تلگراف سنتی، یا کلید مستقیم، استفاده می‌کنند، امروزه استفاده از کلیدزن‌های مکانیکی نیمه‌خودکار، که به‌طور غیررسمی «حشره» نامیده می‌شوند، و کلیدزن‌های الکترونیکی تمام‌خودکار، موسوم به کلیدهای «تک‌پداله» و «دوپداله» یا «یامبیک»، رواج دارد. از نرم‌افزار نیز به‌طور گسترده برای تولید و رمزگشایی سیگنال‌های رادیویی کد مورس استفاده می‌شود. انجمن رلهٔ رادیویی آمریکا برای رمزگذارهای خودکار، استانداردی برای خوانایی به نام فاصله‌گذاری فارنزورث انجمن رلهٔ رادیویی آمریکا دارد[۵۱] که قرار است خوانایی بیشتری برای رمزگشاهای خودکار و انسانی فراهم کند. برخی برنامه‌ها، مانند وین‌مورس،[۵۲] این استاندارد را پیاده‌سازی کرده‌اند.

کاربردهای دیگر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تجهیزات کمک‌ناوبری رادیویی، مانند وی‌اُآرها و ان‌دی‌بی‌ها، برای استفاده در هوانوردی اطلاعات شناسایی را به‌شکل کد مورس مخابره می‌کنند؛ هرچند امروزه بسیاری از ایستگاه‌های وی‌اُآر شناسایی صوتی نیز ارائه می‌دهند.[۵۳] کشتی‌های جنگی، از جمله کشتی‌های نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا، از دیرباز برای تبادل پیام‌های کد مورس از چراغ‌های علامت‌دهی استفاده کرده‌اند. این شیوه همچنان تا اندازه‌ای به‌عنوان راهی برای برقراری ارتباط همراه با حفظ سکوت رادیویی به کار می‌رود.

سامانهٔ شناسایی خودکار فرستنده از کد مورس برای شناسایی منابع بالابرِ مخابرات آنالوگ ماهواره‌ای استفاده می‌کند.

کاربردها برای عموم مردم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمایش کد مورس SOS

یکی از کاربردهای مهم کد مورس، درخواست کمک با استفاده از اس‌اواس، یعنی « ▄ ▄ ▄ ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄ ▄ ▄ ▄ »، است. این پیام را می‌توان به روش‌های گوناگونی فرستاد؛ از جمله روشن و خاموش‌کردن یک رادیو، بازتاب‌دادن نور با آینه، روشن و خاموش‌کردن چراغ‌قوه و روش‌های مشابه. سیگنال اس‌اواس به‌صورت سه نویسهٔ جداگانه فرستاده نمی‌شود؛ بلکه یک پیش‌نشانه به‌شکل SOS است و بدون فاصله میان نویسه‌ها کلیدزنی می‌شود.[۵۴] معنای دقیق پیش‌نشانهٔ SOS معادل «این آغاز یک پیام اضطراری است» است؛ به این معنا که همهٔ مخابرات دیگر باید تا پایان پیام خاموش بمانند.

کد مورس به‌عنوان فناوری کمکی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کد مورس به‌عنوان یک فناوری کمکی برای کمک به افراد دارای انواع گوناگون ناتوانی در برقراری ارتباط به کار رفته است.[۵۵][۵۶][۵۷] برای نمونه، نسخه‌های ۵٫۰ و بالاتر سیستم‌عامل اندروید به کاربران امکان می‌دهند به‌جای استفاده از صفحه‌کلید یا تشخیص دستخط، متن را با کد مورس وارد کنند.[۵۸] ممکن است لازم باشد این دستگاه‌ها تا اندازه‌ای با توانایی‌های حرکتی ویژهٔ هر کاربر سازگار شوند.

برای افراد دارای ناتوانی‌های شدید، استفاده از مورس تک‌کلیده و دوکلیده می‌تواند دشوار باشد، زیرا هر دو تا اندازه‌ای به زمان‌بندی وابسته‌اند. … محصولات دسترسی می‌توانند «مورس سه‌کلیده» را نیز ارائه دهند. در کد مورس سه‌کلیده، یک کلید علامت دیت و کلیدی دیگر علامت دا را ارسال می‌کند، درست مانند مورس دوکلیده. اما کلید سوم برای نشان‌دادن کامل‌شدن حرف به کار می‌رود. این روش ضرورت زمان‌بندی برای ارسال کد مورس را از میان می‌برد.

— دی.کی. انسون (۲۰۱۸)[۵۹]

افراد دارای ناتوانی‌های حرکتی شدید، تا زمانی که حداقلی از کنترل حرکتی داشته باشند، می‌توانند کد مورس ارسال کنند. یکی از راه‌حل‌های ابتکاری برای مشکل ضرورت یادگیری رمزگشایی کدها از سوی مراقبان، استفاده از یک ماشین تحریر بود که کدها روی کلیدهای آن نوشته شده بودند. کاربران کدها را به‌صورت آوازی ادا می‌کردند؛ برای نمونه، ماشین تحریر صوتی مبتنی بر مورس یا وُتِم را ببینید.[۶۰]

کد مورس را همچنین می‌توان با رایانه ترجمه کرد و در یک وسیلهٔ ارتباطی گفتاری به کار برد. در برخی موارد، این کار با دمیدن و مکیدن متناوب درون یک لولهٔ پلاستیکی، یعنی رابط «مکش و دمش»، انجام می‌شود. یکی از مزیت‌های مهم کد مورس نسبت به پویش سطری‌ستونی این است که پس از یادگیری، دیگر نیازی به نگاه‌کردن به نمایشگر ندارد. همچنین به نظر می‌رسد از پویش سریع‌تر باشد.

در یکی از موارد گزارش‌شده در مجلهٔ رادیو آماتوری کیواس‌تی،[۶۱] یک متصدی سالخوردهٔ رادیوی کشتی که دچار سکته مغزی شده و توانایی سخن‌گفتن یا نوشتن را از دست داده بود، توانست با پلک‌زدن به کد مورس با پزشک خود، که رادیوآماتور بود، ارتباط برقرار کند. دو نمونهٔ دیگر از برقراری ارتباط در بخش‌های مراقبت‌های ویژه نیز در مجلهٔ کیواس‌تی منتشر شد.[۶۲][۶۳] نمونهٔ دیگری در سال ۱۹۶۶ رخ داد؛ زمانی که اسیر جرمایا دنتون را اسیرکنندگان ویتنامی شمالی او در تلویزیون به نمایش گذاشتند و او با پلک‌زدن به کد مورس، واژهٔ شکنجه را مخابره کرد. در این موارد، مترجمانی حضور داشتند که می‌توانستند این دنباله‌های پلک‌زدن را درک کنند.

بسیاری از تکرارگرهای رادیو آماتوری، با وجود آنکه برای ارتباطات صوتی به کار می‌روند، شناسهٔ خود را با کد مورس مخابره می‌کنند.

نمایش، زمان‌بندی و سرعت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمونه‌ای از مخابرهٔ کد مورس
متن «به ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزادی که هر کسی می‌تواند آن را ویرایش کند، خوش آمدید.» با کد مورس و سرعت ۱۳ کلمه در دقیقه مخابره شده است.
آیا در اجرای این پرونده مشکلی دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.
حروف A تا Z در کد مورس
حروف A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z با کد مورس و سرعت ۸ کلمه در دقیقه.
آیا در اجرای این پرونده مشکلی دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.

کد بین‌المللی مورس از پنج عنصر تشکیل شده است:[۲]: §۳ 

  1. علامت کوتاه، نقطه یا دیت ( ▄ ): «مدت‌زمان دیت» برابر با یک واحد زمانی است
  2. علامت بلند، خط یا دا ( ▄▄▄ ): برابر با سه واحد زمانی است
  3. فاصلهٔ میان‌عنصری میان دیت‌ها یا داهای درون یک نویسه: سکوتی به‌اندازهٔ مدت‌زمان یک دیت، برابر با یک واحد زمانی
  4. فاصلهٔ کوتاه (میان حروف): سکوتی به‌اندازهٔ مدت‌زمان یک دا، برابر با سه واحد زمانی
  5. فاصلهٔ متوسط (میان واژه‌ها): سکوتی طولانی با مدتی برابر با دو دای خاموش که با فاصلهٔ عادی یک دیت از یکدیگر فرستاده شوند؛ در مجموع هفت واحد زمانی (در گذشته پنج واحد[۶])

توجه داشته باشید که مدت‌زمان دو سیگنال علامتی، یعنی دیت و دا، برابر با تعداد فردی از دیت‌ها است (۱ یا ۳) و فاصله‌ها یا سکوت‌هایی که همواره پس از آن‌ها می‌آیند نیز تعداد فردی از دیت‌ها طول دارند (۱، ۳ یا ۷). ازاین‌رو، هر کد در کد بین‌المللی مورس اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات، هنگامی که زمان علامت و فاصلهٔ کل نماد با هم محاسبه شوند، در مجموع دارای تعداد زوجی از دیت‌ها خواهد بود. این ویژگی به کد مورس اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات ضرب‌آهنگی استاکاتو و به‌طول دو دیت می‌دهد که به تلگراف‌چیان کمک می‌کند سرعت مخابرهٔ خود را ثابت نگه دارند.

مخابره

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کد مورس را می‌توان به روش‌های گوناگونی مخابره کرد: در آغاز به‌صورت پالس‌های الکتریکی در امتداد سیم تلگراف و بعدها به‌شکل صوت، سیگنال رادیویی با صداهای کوتاه و بلند یا صداهای زیر و بم، یا به‌صورت سیگنالی مکانیکی، شنیداری یا دیداری، مانند نور چشمک‌زن، با استفاده از وسایلی همچون چراغ آلدیس، خورنگار، چراغ‌قوه‌ای معمولی یا حتی بوق خودرو. در برخی عملیات‌های نجات معدن، از کشیدن طناب استفاده شده است؛ کششی کوتاه برای نقطه و کششی بلند برای دا. نیروهای زمینی با علامت‌دهی به‌وسیلهٔ صفحه‌ها برای هواگردها پیام می‌فرستند؛ صفحهٔ افقی نشان‌دهندهٔ دا و صفحهٔ عمودی نشان‌دهندهٔ دیت است.[۶۴]

پیام‌های مورس معمولاً با وسیله‌ای دستی، مانند کلید تلگراف، مخابره می‌شوند؛ ازاین‌رو، مهارت فرستنده و گیرنده تفاوت‌هایی در مخابره ایجاد می‌کند و متصدیان باتجربه‌تر می‌توانند با سرعت بیشتری پیام بفرستند و دریافت کنند. افزون‌براین، شیوهٔ کار هر متصدی اندکی متفاوت است؛ برای نمونه، ممکن است داها یا فاصله‌ها را کمی بلندتر یا کوتاه‌تر اجرا کند، چه‌بسا فقط در نویسه‌هایی خاص. این ویژگی «سبک‌دست» او نامیده می‌شود و متصدیان باتجربه می‌توانند افراد مشخصی را تنها از روی آن شناسایی کنند. دربارهٔ متصدی ماهری که پیام‌ها را روشن و به‌گونه‌ای آسان برای رونویسی می‌فرستد، گفته می‌شود «سبک‌دست خوبی» دارد. «سبک‌دست ضعیف» ویژگی کد مورسی است که نامرتب یا دشوار برای رونویسی باشد.

ذخیره‌سازی دیجیتال

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کد مورس تنها با استفاده از دو حالت، روشن و خاموش، مخابره می‌شود. می‌توان کد مورس را به‌صورت یک کد دودویی نمایش داد و متصدیان تلگراف نیز هنگام مخابرهٔ پیام‌ها همین کار را انجام می‌دهند. با تکیه بر تعریف بالا از اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات و با تعریف هر بیت به‌عنوان مدت‌زمان یک نقطه، می‌توان یک دنبالهٔ کد مورس را به‌طور تقریبی با ترکیبی از پنج رشته‌بیت زیر نمایش داد:

  1. علامت کوتاه، نقطه یا دیت ( ▄ ): '1'b
  2. علامت بلندتر، خط یا دا ( ▄▄▄ ): '111'b
  3. فاصلهٔ درون‌نویسه‌ای (میان دیت‌ها و داهای درون یک نویسه): ۰
  4. فاصلهٔ کوتاه (میان حروف): '000'b
  5. فاصلهٔ متوسط (میان واژه‌ها): '0000000'b

علامت‌ها و فاصله‌ها یکی در میان قرار می‌گیرند: دیت‌ها و داها همواره با یکی از فاصله‌ها از یکدیگر جدا می‌شوند و فاصله‌ها نیز همواره با یک دیت یا یک دا از یکدیگر جدا می‌شوند.

یک رمزگذاری دودوییِ کارآمدتر برای هر عنصر دیت یا دا تنها از دو بیت استفاده می‌کند و مکثی به‌طول ۱ دیت که باید پس از هر عنصر بیاید، به‌طور خودکار در هر کد دوبیتی گنجانده می‌شود. یکی از روش‌های ممکن برای کدگذاری بر پایهٔ مقدار عددیِ طول صدای سیگنال ارسالی، استفاده از '01'b برای یک دیت و مکث خودکارِ یک‌دیتیِ پس از آن، '11'b برای یک دا و مکث خودکارِ یک‌دیتیِ پس از آن، و '00'b برای مکث اضافی میان حروف، که در عمل نشانهٔ پایان حرف است، خواهد بود. بدین‌ترتیب، کد '10'b برای کاربرد دیگری، مانند نویسهٔ گریز، یا برای نمایش فشرده‌ترِ فاصلهٔ اضافی میان واژه‌ها، یعنی نشانهٔ پایان واژه، به‌جای '00 00 00'b آزاد می‌ماند؛ این فاصله تنها ۶ دیت طول دارد، زیرا دیت هفتم به‌طور خودکار به‌عنوان بخشی از دیت یا دای پیشین افزوده می‌شود.

اگرچه مدت‌زمان دیت و مکث میان حروف یکسان از کار درمی‌آید، رمزگذاری دوبیتی برای هر حرفی که دارای یک دا باشد، حافظهٔ دیجیتال را فشرده‌تر از رشته‌بیت‌های تبدیل مستقیمِ یادشده در بالا به کار می‌گیرد. با احتساب فاصله‌های جداکنندهٔ حروف، همهٔ کدهای حروف در کد بین‌المللی مورس در ۱۲ بیت یا کمتر، معادل ۵ نماد، جای می‌گیرند و بیشتر آن‌ها در ۱۰ بیت یا کمتر، معادل ۴ نماد، می‌گنجند؛ بیشتر نشانه‌های رویه‌ای در ۱۴ بیت جای می‌گیرند و چند مورد از آن‌ها تنها به ۱۲ بیت، معادل ۵ نماد، نیاز دارند؛ همهٔ ارقام نیز دقیقاً به ۱۲ بیت نیاز دارند.

برای نمونه، حرف مورس g، یعنی  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄  به‌اضافهٔ ۲ دیت خالیِ اضافی برای «پایان حرف»، به‌صورت '11'b، '11'b، '01'b، '00'b در قالب دودویی کدگذاری می‌شود؛ این رشته پس از بسته‌بندی برابر با '1111 0100'b = 'F4'x است و تنها در یک بایت، یا دو نیبل، ذخیره می‌شود؛ همان‌گونه که همهٔ کدهای سه‌عنصری نیز چنین‌اند. در روش طولانی‌ترِ یادشده در بالا، همان حرف به‌صورت '1110'b، '1110'b، '1000'b = '1110 1110 1000'b = 'EE8'x کدگذاری می‌شود که به یک‌ونیم بایت، یا سه نیبل، نیاز دارد. این صرفه‌جویی در فضا به دستگاه‌های کوچکی مانند کلیدزن‌های حافظه‌دارِ قابل‌حمل امکان می‌دهد دنباله‌های بیشتر و طولانی‌تری از کد بین‌المللی مورس را در تراشه‌های حافظه دسترسی تصادفیِ ریزپردازنده‌های متعارفِ راه‌انداز دستگاه ذخیره کنند.

کد کابلی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ثابت‌های زمانی بسیار طولانیِ کابل‌های ارتباطی زیردریایی در سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم، به شکل متفاوتی از علامت‌دهی مورس نیاز داشتند. به‌جای روشن و خاموش‌کردن ولتاژ برای مدت‌زمان‌های متفاوت، دیت‌ها و داها با دو قطبش متفاوت ولتاژ نمایش داده می‌شدند که برای مدتی یکسان به کابل اعمال می‌شدند.[۶۵]

زمان‌بندی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در زیر، نمایشی از قراردادهای زمان‌بندی آمده است. عبارت MORSE CODE در قالب کد مورس معمولاً تقریباً به‌شکل زیر نوشته می‌شود؛ در اینجا  ▄▄▄  نشان‌دهندهٔ داها و  ▄  نشان‌دهندهٔ دیت‌ها است:

MORSE      CODE
 ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄ ▄▄▄ ▄  ▄ ▄ ▄  ▄   ▄▄▄ ▄ ▄▄▄ ▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄ ▄  ▄ 

در ادامه، زمان‌بندی قراردادیِ دقیق این عبارت آمده است؛ در آن، ▓ نشان‌دهندهٔ «برقراربودن سیگنال» و ˽ نشان‌دهندهٔ «قطع‌بودن سیگنال» است و مدت‌زمان هرکدام دقیقاً با مدت‌زمان یک دیت برابر است:

MORSE      CODE
▓▓▓˽▓▓▓˽˽˽▓▓▓˽▓▓▓˽▓▓▓˽˽˽▓˽▓▓▓˽▓˽˽˽▓˽▓˽▓˽˽˽▓˽˽˽˽˽˽˽▓▓▓˽▓˽▓▓▓˽▓˽˽˽▓▓▓˽▓▓▓˽▓▓▓˽˽˽▓▓▓˽▓˽▓˽˽˽▓
↑
↑
↑
↑
↑
نماد
دا
دیت
حرف
واژه
فاصله
فاصله
فاصله

بازنمایی گفتاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کد مورس را اغلب با واژهٔ دا برای خط‌ها، دیت برای نقطه‌های واقع در پایان نویسه و دی برای نقطه‌های واقع در آغاز یا میانهٔ نویسه می‌خوانند یا می‌نویسند؛ بنابراین، دنبالهٔ کد مورس زیر:

 ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄ ▄▄▄ ▄  ▄ ▄ ▄  ▄   ▄▄▄ ▄ ▄▄▄ ▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄ ▄  ▄ 
MORSE      CODE

به‌شکل زیر خوانده یا خوانده‌آوازی می‌شود:

دا دادا دا دادی دا دیتدی دی دیتدیت    دا دی دا دیتدا دا دادا دی دیتدیت
 ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄ ▄▄▄ ▄  ▄ ▄ ▄  ▄   ▄▄▄ ▄ ▄▄▄ ▄  ▄▄▄ ▄▄▄ ▄▄▄  ▄▄▄ ▄ ▄  ▄ 
MORSE CODE

برای استفاده در رادیو، آموختن خواندن کد مورسِ نوشته‌شده با خط‌ها و نقطه‌ها، مانند نمونهٔ بالا، فایدهٔ چندانی ندارد؛ در عوض، برای فرستادن و دریافت‌کردن پیام باید صدای همهٔ حروف و نمادها را آموخت.

سرعت بر حسب کلمه در دقیقه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

همهٔ عناصر کد مورس به طول نقطه یا دیت وابسته‌اند. طول یک دا برابر با ۳ دیت است، بی‌آنکه میان آن‌ها فاصله‌ای وجود داشته باشد، و فاصله‌ها نیز بر حسب تعداد طول‌های دیت تعیین می‌شوند. یکی از روش‌های بدون ابهام برای بیان سرعت مخابره، مشخص‌کردن مدت‌زمان دیت است؛ برای نمونه، ۵۰ میلی‌ثانیه.

بااین‌حال، مشخص‌کردن مدت‌زمان دیت شیوهٔ رایجی نیست. سرعت مخابرهٔ کد مورس معمولاً بر حسب گروه در دقیقه بیان می‌شود که عموماً از آن با عنوان کلمه در دقیقه یاد می‌شود. زمان لازم برای مخابرهٔ واژهٔ paris معمولاً «واژهٔ» معیار برای محاسبهٔ سرعت «کلمه در دقیقه» است. گاهی استانداردهایی مبتنی بر «واژه‌های» دیگری مانند codex نیز دیده می‌شوند؛ بنابراین، چنانچه استاندارد مورد استفاده مشخص نشده باشد، سرعت اعلام‌شده ممکن است مبهم باشد.[۷]

PARIS سرعتی را شبیه‌سازی می‌کند که در واژه‌های زبان طبیعی رایج است و مزیت کوتاه‌تر بودن مدت‌زمان کد نویسه‌های پرکاربردی مانند e و t را در کد مورس بازتاب می‌دهد. CODEX سرعتی را نشان می‌دهد که برای گروه‌های کد پنج‌حرفی، یعنی دنباله‌هایی از حروف تصادفی، معمول است. با استفاده از واژهٔ PARIS به‌عنوان معیار، شمار واحدهای دیت برابر با ۵۰ است و محاسبه‌ای ساده نشان می‌دهد که در سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه، طول دیت برابر با ۶۰ milliseconds است. با استفاده از واژهٔ CODEX با ۶۰ واحد دیت، طول دیت در سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه برابر با ۵۰ میلی‌ثانیه است.

از آنجا که کد مورس معمولاً با دست فرستاده می‌شود، بعید است متصدی بتواند طول دیت را با چنین دقتی رعایت کند و ویژگی‌ها و ترجیحات فردی متصدیان معمولاً بر استانداردها غلبه می‌کنند.

برای پروانه‌های تجاری رادیوتلگراف در ایالات متحده، کمیسیون فدرال ارتباطات آزمون‌های مهارت در کد مورس را بر حسب کلمه در دقیقه و گروه کد در دقیقه تعیین می‌کند.[۶۶]: §13.207(c), §13.209(d)  کمیسیون فدرال ارتباطات مشخص می‌کند که طول یک «کلمه» برابر با ۵ نویسه است. این کمیسیون بخش‌های آزمون کد مورس را با سرعت‌های ۱۶ گروه کد در دقیقه، ۲۰ کلمه در دقیقه، ۲۰ گروه کد در دقیقه و ۲۵ کلمه در دقیقه تعیین می‌کند.[۶۶]: §13.203(b)  سرعت کلمه در دقیقه تقریباً با استاندارد PARIS و سرعت گروه کد در دقیقه تقریباً با استاندارد CODEX مطابقت دارد.

اگرچه کمیسیون فدرال ارتباطات دیگر دانستن کد مورس را برای دریافت پروانه‌های رادیو آماتوری الزامی نمی‌داند، الزامات پیشین مشابه الزامات پروانه‌های تجاری رادیوتلگراف بودند.[۶۶]: §۹۷٫۵۰۳, ۱۹۹۶ 

یکی از تفاوت‌های میان پروانه‌های رادیو آماتوری و پروانه‌های تجاری رادیوتلگراف این است که متصدیان تجاری باید بتوانند افزون بر متن زبان طبیعی، گروه‌های کدی متشکل از نویسه‌های تصادفی را نیز دریافت کنند. برای هر ردهٔ پروانه، سرعت لازم برای گروه‌های کد کمتر از سرعت لازم برای متن زبان طبیعی است. برای نمونه، متقاضی پروانهٔ متصدی رادیوتلگراف باید در آزمون متن ساده با سرعت ۲۰ کلمه در دقیقه و آزمون گروه‌های کد با سرعت ۱۶ کلمه در دقیقه پذیرفته شود.[۳۹]

بر پایهٔ واژه‌ای استاندارد با مدت‌زمان ۵۰ دیت، مانند PARIS، زمان یک دیت یا یک واحد را می‌توان با فرمول زیر محاسبه کرد:

T = ⁠۱۲۰۰/ W ⁠

که در آن: T زمان واحد یا مدت‌زمان دیت بر حسب میلی‌ثانیه و W سرعت بر حسب کلمه در دقیقه است.

مسابقات تلگراف پرسرعت برگزار می‌شوند؛ بر پایهٔ رکوردهای جهانی گینس، در ژوئن ۲۰۰۵ و در ششمین دورهٔ مسابقات قهرمانی جهان تلگراف پرسرعتِ اتحادیه بین‌المللی رادیو آماتور در پریمورسکو، بلغارستان، آندری بینداسوف از بلاروس در مدت یک دقیقه ۲۳۰ علامت کد مورس را در متنی ترکیبی مخابره کرد.[۶۷]

سرعت فارنزورث

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گاهی، به‌ویژه هنگام آموزش کد مورس، قواعد زمان‌بندی بالا تغییر داده می‌شوند تا از دو سرعت متفاوت استفاده شود: سرعت نویسه و سرعت متن. سرعت نویسه، سرعتی است که هر حرف به‌طور جداگانه با آن فرستاده می‌شود. سرعت متن، سرعتی است که کل پیام با آن فرستاده می‌شود. برای نمونه، ممکن است نویسه‌ها به‌طور جداگانه با سرعت ۱۳ کلمه در دقیقه فرستاده شوند، اما فاصله‌های میان نویسه‌ها و میان واژه‌ها افزایش یابند تا سرعت کلی متن تنها ۵ کلمه در دقیقه باشد.

استفاده از سرعت‌های متفاوت برای نویسه‌ها و متن، در واقع، روشی رایج است و در روش فارنزورث برای یادگیری کد مورس به کار می‌رود.

نمایش جایگزین نویسه‌های رایج در کد بین‌المللی مورس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

برخی از روش‌های آموزش کد مورس از جدول جست‌وجوی دوشاخه‌ای استفاده می‌کنند.

درخت الگوریتم جست‌وجوی دودویی کد بین‌المللی مورس: نمودار برای هر دیت به‌سمت چپ و برای هر دا به‌سمت راست شاخه می‌یابد تا به نویسهٔ موردنظر برسد. کدهای رسمی اتحادیه بین‌المللی مخابرات با حروف سیاه روی زمینهٔ خاکستری تیره نمایش داده شده‌اند و مجموعهٔ آن‌ها، از جمله علائم نگارشی، کامل است؛ چند افزودهٔ غیررسمیِ خارج از استاندارد اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات با قلم توخالی روی زمینهٔ خاکستری روشن نشان داده شده‌اند، اما بسیاری از افزوده‌های دیگر در نمودار نیامده‌اند. پیش‌نشانه‌های اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات با دایره و نوشتهٔ قرمز مشخص شده‌اند و مجموعهٔ آن‌ها کامل است؛ پیش‌نشانه‌های غیررسمی نارنجی‌رنگ‌اند و مجموعهٔ آن‌ها تقریباً کامل است.

روش‌های یادگیری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

به افرادی که کد مورس را با روش فارنزورث می‌آموزند، آموزش داده می‌شود که حروف و دیگر نمادها را با سرعت کامل هدف خود ارسال و دریافت کنند؛ یعنی دیت‌ها، داها و فاصله‌های درون هر نماد، از زمان‌بندی نسبی معمول در آن سرعت برخوردار باشند. روش فارنزورث به نام دونالد آر. «راس» فارنزورث، که با شناسهٔ تماس W6TTB نیز شناخته می‌شد، نام‌گذاری شده است. بااین‌حال، در آغاز از فاصله‌های طولانی‌تر از حد معمول میان نمادها و واژه‌ها استفاده می‌شود تا «زمانی برای فکرکردن» فراهم شود و یادگیری «شکل صوتی» حروف و نمادها آسان‌تر باشد. سپس با تمرین و افزایش آشنایی می‌توان این فاصله‌ها را کاهش داد.

یکی دیگر از روش‌های آموزشی رایج، روش کخ است که در سال ۱۹۳۶ به‌دست لودویگ کخ، مهندس آلمانی و عضو پیشین نیروهای ضربت نازی، منتشر شد.[۶۸] در این روش، از همان آغاز از سرعت کامل هدف استفاده می‌شود، اما آموزش تنها با دو نویسه آغاز می‌شود. هنگامی که رشته‌های حاوی این دو نویسه با دقت ۹۰٪ رونویسی شوند، نویسهٔ دیگری افزوده می‌شود و این روند تا تسلط بر مجموعهٔ کامل نویسه‌ها ادامه می‌یابد.

در آمریکای شمالی، هزاران نفر پس از حفظ اولیهٔ نویسه‌ها، با گوش‌دادن به برنامه‌های منظم تمرین کد که از ایستگاه W1AW در مقر انجمن رلهٔ رادیویی آمریکا پخش می‌شود،[۶۹] یا با گوش‌دادن به ضبط‌های بایگانی‌شدهٔ موجود در وبگاه آن، سرعت تشخیص کد خود را افزایش داده‌اند.[۷۰] تا تاریخ ۲۰۱۵ ارتش ایالات متحده کد مورس را در قالب دوره‌ای ۸۱ روزه با سرعت یادگیری متناسب با هر فراگیر آموزش می‌داد و کلاس‌های سنتی‌تر را به‌تدریج کنار گذاشته بود.[۷۱]

یادیارها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمودار یادیارِ سال ۱۹۱۸ از بی‌دن-پاول، بنیان‌گذار جنبش پیشاهنگی

در طول سالیان، نمودارهای یادیار دیداری گوناگونی طراحی شده‌اند. رابرت بی‌دن-پاول در سال ۱۹۱۸ یکی از این نمودارها را در کتاب راهنمای راهنمایان دختر گنجاند.[۷۲]

در بریتانیا، بسیاری از مردم کد مورس را با استفاده از مجموعه‌ای از واژه‌ها یا عبارت‌هایی می‌آموختند که ضرب‌آهنگی مشابه یک نویسهٔ مورس داشتند. برای نمونه، Q در کد مورس به‌صورت دا دا دی دا، است که می‌توان آن را با عبارت «خدا نگهدار پادشاه باد» به خاطر سپرد؛ کد مورس F نیز به‌صورت دی دی دا دیت، است که می‌توان آن را با عبارت «آیا آن را پسندید؟» به خاطر سپرد.

یکی از ضرب‌آهنگ‌های شناخته‌شدهٔ کد مورس از دوران جنگ جهانی دوم، از سمفونی پنجم لودویگ فان بتهوون برگرفته شده است؛ عبارت آغازین این سمفونی به‌طور منظم در آغاز برنامه‌های بی‌بی‌سی پخش می‌شد. زمان‌بندی نت‌ها با کد مورس V، یعنی دی دی دی دا ( ▄ ▄ ▄ ▄▄▄ )، مطابقت دارد که وینستون چرچیل، نخست‌وزیر بریتانیا، آن را با شعار «V به‌نشانهٔ پیروزی» ترویج می‌کرد.[۷۳][۷۴]

کد مورس برای الفبای فارسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
حروف الفبای فارسی
حرف کد حرف کد
الف• –ص• – • –
ب– • • •ض• • – • •
پ• – – •ط• • –
ت–ظ– • – –
ث– • – •ع– – –
ج• – – –غ• • – –
چ– – – •ف• • – •
ح• • • •ق• • • – – –
خ– • • –ک– • –
د– • •گ– – • –
ذ• • • –ل• – • •
ر• – •م– –
ز– – • •ن– •
ژ– – •و• – –
س• • •ه•
ش– – – –ی• •
عددها
عدد کد

(از سمت راست بخوانید)

۰– – – – –
۱• – – – –
۲• • – – –
۳• • • – –
۴• • • • –
۵• • • • •
۶– • • • •
۷– – • • •
۸– – – • •
۹– – – – •
نقطه‌گذاری
علامت کد نام
.• • • • • •نقطه
،• – • – • –ویرگول
؛– • – • – •نقطه‌ویرگول
:– – – • • •دونقطه
؟• • – – • •علامت سؤال
!– – • • – –علامت تعجب
• – • – •سر سطر
-– • • • • –خط فاصله
/– – – – – –ممیز
ـ• • – – • –خط زیر عبارت
(– • – – •پرانتز باز
) – • – – • – پرانتز بسته

برای نمونه، «هشدار» می‌شود:

ه: •

ش: – – – –

د: – • •

ا: • –

ر: • – •

کد مورس بین‌المللی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
حرف کد
A· —
B– · · ·
C— · — ·
D— · ·
E·
F· · — ·
G— — ·
H· · · ·
I· ·
J· — — —
K— · —
L· — · ·
M— —
حرف کد
N— ·
O— — —
P· — — ·
Q— — · —
R· — ·
S· · ·
T—
U· · —
V· · · —
W· — —
X— · · —
Y— · — —
Z— — · ·
عدد کد
۰— — — — —
۱· — — — —
۲· · — — —
۳· · · — —
۴· · · · —
۵· · · · ·
۶— · · · ·
۷— — · · ·
۸— — — · ·
۹— — — — ·
نقطه‌گذاری و نشانه‌های ویژه کد
.· – · — · —
,— — · · — —
?· · — — · ·
-— · · · · —
/— · · — ·
اشتباه· · · · · · · ·
علامت آغاز· — · — · —
+ پایان پیام· – · –
@ پایان تماس· · · — · —
اس. او. اس (SOS) (علامت اضطراری)· · · — — — · · ·

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ تا سال ۱۹۴۹، واژه‌ها با فاصله‌ای به‌اندازه پنج دیت از یکدیگر جدا می‌شدند.[۶]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Gotthard morse key used by shortwave radio amateur. qrz.com (photo image). user HB9BFM. Archived from the original on 25 September 2021. Retrieved 25 September 2021.
  2. 1 2 3 4 5 International Morse Code Recommendation. Radiocommunication Sector. itu.int (Report). ITU Recommendation. International Telecommunication Union. October 2009. ITU-R M.1677-1. Archived from the original on 6 November 2012. Retrieved 23 December 2011.
  3. ↑ Beechey, F.S. (1876). Electro-Telegraphy. London, UK: E. & F.N. Spon. p. 71 – via Archive.org.
  4. ↑ Camm, F.J. (1941). Radio Engineers' Pocket Book (2nd ed.). Chemical Publishing Co. p. 72 – via Archive.org.
  5. ↑ Telegraph Regulations (PDF) (Report). ITU History. Geneva, CH: اتحادیه بین‌المللی مخابرات. 1949 [1947]. p. 42. the space between two words is equal to seven dots; — Annexed to the International Telecommunication Convention, Atlantic City, 1947; revised Paris, 1949.
  6. 1 2 Telegraph Regulations (PDF) (Report). ITU History. Geneva, CH: اتحادیه بین‌المللی مخابرات. 1938 [1932]. p. 39. Archived (PDF) from the original on 11 November 2022. Retrieved 26 June 2022. The space between two words is equal to five dots. — Annexed to the International Telecommunication Convention, Madrid, 1932; revised Cairo, 1938.
  7. 1 2 TM 11-459. International Morse Code (Instructions). Washington, DC: Department of the Army / U.S. Government Printing Office. 1968. pp. 6–7.
  8. ↑ Radioman 3 & 2 (PDF). Bureau of Naval Personnel, U.S. Navy. Washington, DC: U.S. Government Printing Office. 1957. pp. 105–111. RM32-10228B. Archived (PDF) from the original on 24 October 2018. Retrieved 13 November 2018.
  9. ↑ Preece, W.H.; Sivewright, J. (1891). Telegraphy. London, UK: Longmans, Green, and Co. p. 40.
  10. ↑ Signal Communication. Signal Corps. U.S. Army. 1939. pp. 83, 101–108, 227. FM 24-5.
  11. ↑ Everitt, W.L. (1937). Communication Engineering (2nd ed.). New York, NY: McGraw-Hill. p. 6.
  12. ↑ Smith, W.W.; Dawley, Ray L.; et al., eds. (1940). The "Radio" Handbook (7th ed.). Santa Barbara, CA: Editors and Engineers Ltd. p. 178. Retrieved 2022-07-18.
  13. ↑ Instructions for Learning International Morse Characters. War Department. 1943. pp. 52, 68–72. TM 11-459.
  14. ↑ Fahie, John Joseph (1884). A History of Electric Telegraphy, to the Year 1837 (PDF). E. & F.N. Spon. Archived (PDF) from the original on 15 July 2017. Retrieved 21 November 2017.
  15. ↑ Engineer-in-Chief's Office (1938) [1919]. Elementary Principles of Telegraphy and Systems up to Morse Duplex (Report). Technical Pamphlets for Workmen. London, UK: His Majesty's Stationery Office. p. 6.
  16. ↑ Freebody, J.W. (1959). "Historical survey of telegraphy". Telegraphy. London, UK: Sir Isaac Pitman & Sons, Ltd. pp. 28–29.
  17. 1 2 3 Annual Report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution for the Year 1878 (Report). Washington, DC: Smithsonian Institution. 1879. pp. 358–360. Retrieved 2021-03-17 – via Archive.org.
  18. 1 2 3 Burns, R.W. (2004). Communications: An international history of the formative years. Institution of Electrical Engineers. pp. 79, 84. ISBN 0-86341-327-7.
  19. ↑ André Twigt and Henny de Boer (19 August 2025). "Materieel van toen: de seinsleutel". Materieelgezien (in Dutch). Defensie.nl.
  20. ↑ Coe, Lewis (1993). The Telegraph: A History of Morse's Invention and Its Predecessors in the United States. Jefferson, N.C.: McFarland. pp. 67, 135. ISBN 0-89950-736-0.
  21. ↑ "Invention of the Telegraph | Collection Highlights | Articles and Essays | Samuel F. B. Morse Papers at the Library of Congress, 1793 to 1919 | Digital Collections | Library of Congress". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. Retrieved 2026-07-10.
  22. ↑ "Learning Morse code". Arrl.org. Newington, CT: American Radio Relay League. Archived from the original on 20 September 2017. Retrieved 1 December 2017.
  23. ↑ Carron, L. Peter (1986). Morse Code: The essential language. Radio amateur's library. Vol. 69. American Radio Relay League. ISBN 0-87259-035-6.
  24. ↑ Eckersley, R.J., ed. (1985). Amateur Radio Operating Manual. Radio Society of Great Britain. ISBN 0-900612-69-X.
  25. ↑ "Iddy-umpty". Oxford English Dictionary. Retrieved 22 October 2016.
  26. ↑ [No title cited] (Report) (in German). Deutsch-Österreichischer Telegraphenverein (German-Austrian Telegraph Union). 1851. The Deutsch-Österreichischer Telegraphenverein officially adopted Gerke's redaction / revision of Morse code in 1851.[full citation needed]
  27. ↑ Huurdeman, Anton A. (2003). The Worldwide History of Telecommunications. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. pp. 205-208. ISBN 0-471-20505-2.
  28. ↑ Huurdeman, Anton A. (2003). The Worldwide History of Telecommunications. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. pp. 141-145. ISBN 0-471-20505-2.
  29. ↑ Howeth, Linwood S. (1963). History of Communications-Electronics in the United States: Early Navy efforts to develop aircraft radio. For sale by the Superintendent of Documents, U. S. Govt. Print. Off. Archived from the original on 24 September 2020. Retrieved 4 March 2018.
  30. ↑ "K2TQN vintage radio column". K2tqn.com (blog). Archived from the original on 11 September 2017. Retrieved 1 December 2017.
  31. 1 2 "How the Zeppelin raiders are guided by radio signals". Popular Science Monthly. April 1918. pp. 632–634. Archived from the original on 25 September 2020. Retrieved March 4, 2018.
  32. ↑ Lindbergh, Charles A. (1953). The Spirit of St. Louis. Charles Scribner’s Sons. ISBN 0-684-85277-2. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک)
  33. ↑ Sam Lagrone (July 20, 2017). "Office of Naval Research Set to Upgrade the 200-Year-Old Signal Lamp for Modern Stealth Communication". U.S. Naval Institute. Retrieved June 18, 2026.
  34. ↑ "An obituary for Morse code". The Economist. 23 January 1999. Archived from the original on 2017-03-30.
  35. ↑ "Maritime Radio Historical Society". radiomarine.org. Archived from the original on 25 January 2018. Retrieved 1 December 2017.
  36. ↑ "Morse code training in the Air Force". Swling.com. 10 December 2015. Archived from the original on 2 July 2017. Retrieved 1 December 2017.
  37. 1 2 3 Perez, Philippe (31 December 2025). "Morse code lovers and navy trainers help skill live on in a world of digital technology". ABC News (Australia) (in Australian English). Archived from the original on 31 December 2025. Retrieved 1 January 2026.
  38. ↑ "Amendments to the International Aeronautical and Maritime Search and Rescue (IAMSAR) Manual" (PDF). USCG.mil. 2011. Circ 1367, Amd. Archived (PDF) from the original on 25 February 2017. Retrieved 1 December 2017.
  39. 1 2 "Radiotelegraph Operator License (T)". fcc.gov. Federal Communications Commission. Archived from the original on January 13, 2015. Retrieved January 21, 2015.
  40. ↑ "Maritime Radio Historical Society". radiomarine.org. Archived from the original on 9 October 2017. Retrieved 1 December 2017.
  41. ↑ Perera, Tom. "The "Morse" code and the continental code". W1TP Telegraph & Scientific Instruments Museums. Archived from the original on 9 December 2011. Retrieved 23 December 2011.
  42. 1 2 Pierpont, William G. (2004-05-13) [2002]. The Art & Skill of Radio Telegraphy (PDF). Archived (PDF) from the original on 2012-02-26. Retrieved 2013-06-14 – via pcpractice.com.
  43. ↑ "Extremely High Speed Club official web page". Morsecode.nl. Archived from the original on 28 June 2017. Retrieved 1 December 2017.
  44. ↑ "The 1865 International Telegraph Conference". ITU.
  45. ↑ "Chapter 1. Air Navigation". faa.gov. 3 January 2015. Archived from the original on December 1, 2014. Retrieved January 21, 2015.
  46. ↑ "COM 3.2" (PDF). Canadian AIM. 2003. Archived from the original (PDF) on November 22, 2013.
  47. ↑ "WG - Winnipeg". Pilotnav.com. Archived from the original on 2 December 2017. Retrieved 1 December 2017.
  48. ↑ "rel 2003-07-03 att-2". IARU web (iaru.org) (Press release). The International Amateur Radio Union. Archived from the original on September 6, 2012.
  49. ↑ "Italy joins no-code ranks as FCC revives Morse debate in the U.S." The ARRL Letter. Vol. 24, no. 31. August 12, 2005. Archived from the original on November 5, 2011. Retrieved 2012-04-02.
  50. ↑ "Amendment of Part 97 of the Commission's Amateur Service Rules" (PDF). 1998 Biennial Regulatory Review. c. 2000. Archived from the original (PDF) on October 31, 2005. Retrieved December 4, 2005.
  51. ↑ "A standard for Morse timing using the Farnsworth technique" (PDF). ARRL.org. Archived (PDF) from the original on 25 January 2018. Retrieved 1 December 2017.
  52. ↑ "Custom Farnsworth spacing configuration". Winmorse.com. Archived from the original on 2016-03-04. Retrieved 2013-11-21.
  53. ↑ "Chapter 1". Aeronautical Information Manual (AIM). U.S. Federal Aviation Administration. Archived from the original on September 4, 2009. Retrieved 2007-12-10.
  54. ↑ "Prosigns". QTH.Com. Archived from the original on September 24, 2015. Retrieved January 21, 2015 – via QSL.net.
  55. ↑ King, Thomas W. (2000). Modern Morse code in rehabilitation and education: New applications in assistive technology. Allyn & Bacon. ISBN 978-0-205-28751-2. OCLC 41070880.
  56. ↑ Lubin, Jim (2020). "Morse Codes for Computer Access".
  57. ↑ "Morse Code". Ace Centre (UK ACC Charity). 2020.
  58. ↑ "Android accessibility help: Use Morse code". Google support. 2018. Retrieved 21 December 2018.
  59. ↑ Anson, Denis K. (2018). "Chapter 5. Input strategies: Morse strategies". Assitive Technology for People with Disabilies. ABC-CLIO. p. 74. ISBN 978-1-4408-3512-4.
  60. ↑ Newell and, A.F.; Nabavi, C.D. (1969). "VOTEM: the voice operated typewriter employing Morse code". J. Phys. E: Sci. Instrum. 2 (8): 655–657. doi:10.1088/0022-3735/2/8/314. PMID 5807885.
  61. ↑ Ross, Dennis W. (March 1992). "Morse code: A place in the mind". QST magazine. p. 51.
  62. ↑ Curt, Ronald J. (July 1990). "In the blink of an eye". QST magazine. p. 44.
  63. ↑ Burch, Donna (July 1990). "Morse code from the heart". QST magazine. p. 45.
  64. ↑ NATO phonetic alphabet, codes & signals (PDF) (poster). Communications Services, Public Diplomacy Division. Brussels, Belgium: ستاد مرکزی ناتو. 11 January 2018. Archived (PDF) from the original on 25 September 2019. Retrieved 2025-08-24 – via nato.int.
  65. ↑ Beauchamp, Ken (2001). History of Telegraphy. Institution of Electrical Engineers IET. p. 150. ISBN 0-85296-792-6.
  66. 1 2 3 United States Code of Federal Regulations Title 47 §13.207(c), §13.209(d), §97.503 [1996]
  67. ↑ "Fastest speed for a Morse code transmission". Guinnessworldrecords.com. Archived from the original on 3 July 2017. Retrieved 1 December 2017.
  68. ↑ Koch, Ludwig (1936). Arbeitspsychologische Untersuchung der Tätigkeit bei der Aufnahme von Morsezeichen (Dissertation). Technische Hochschule Carolo-Wilhelmina. 10247-549-4.
  69. ↑ "W1AW code practice schedule". ARRL (arrl.org). American Radio Relay League. Archived from the original on 3 June 2022. Retrieved 3 June 2022.
  70. ↑ "W1AW code practice MP3 files". ARRL (arrl.org). American Radio Relay League. Retrieved 25 September 2025.
  71. ↑ Linton, Tanja (30 April 2015). "Fort Huachuca bids farewell to Morse code training". Army News Service (ARNEWS). نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا. Archived from the original on 17 June 2021. Retrieved 2021-05-29 – via army.mil/article.
  72. ↑ Baden-Powell, Robert (1938). "Girl Guiding" (PDF). Pearson. p. 61. Archived (PDF) from the original on 2015-10-06. Retrieved 2015-09-06. Some people find it easier to remember the [dots] and dashes by picturing them as forming the letters ...(page 61)
  73. ↑ Stanley, Glenn (2000). The Cambridge Companion to Beethoven. Cambridge Companions to Music. Cambridge, UK: Cambridge University Press. p. 269. ISBN 0-521-58934-7.
  74. ↑ Studwell, William Emmett (1997). The Americana Song Reader. Routledge. p. 62. ISBN 0-7890-0150-0.
  75. "International Morse code gets a new ITU home, new character". ARRL.org/news. Newington, CT: American Radio Relay League. 2003-12-10. Archived from the original on 2007-09-30. Retrieved 2007-02-27.
  76. "Morse". homepages.cwi.nl/~dik. Codes (in English). Archived from the original on 2010-11-09. Retrieved 2021-05-19.
  77. Miscellaneous abbreviations and signals to be used for radiocommunications in the maritime mobile service. Radiocommunication Sector. ITU.int (Report). ITU Recommendation (in English). Geneva, CH: International Telecommunication Union. ITU-R M.1172.
  78. "Fractionated Morse, and other oddities". Quadibloc.com. Crypto. Retrieved 2013-11-21.
  79. "Welcome! - Reverse Beacon Network". Reversebeacon.net. Archived from the original on 12 September 2017. Retrieved 1 December 2017.
  80. الگو:Cite periodical
  81. Ziegenhain, Gerolf (2013-05-20). "Morse decoder test – iPhone / iPad". Gerolfziegenhain.wordpress.com. Archived from the original on 2017-07-27. Retrieved 2016-09-17.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «ARRL-News-2003-12-10» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «dik-archive» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «ITU-R-M-1172» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Quadibloc-pp1323» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Reverse-Beacon» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Wythoff-2014» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Ziegenhain-2013» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]


برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کد_مورس&oldid=44133383»