حسین فاطمی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| دکتر حسین فاطمی.jpg | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | سید حسین فاطمی |
| زادروز | ۱۲۹۶ |
| زادگاه | نائین،  ایران |
| تاریخ مرگ | ۱۹ آبان ۱۳۳۳ |
| محل مرگ | تهران، ایران |
| اطلاعات سیاسی | |
| پستهای قبلی | وزیر امور خارجه ایران ۱۳۳۲-۱۳۳۰ |
سید حسین فاطمی (زاده ۱۲۹۶ در نائین - درگذشته ۱۹ آبان ۱۳۳۳ در تهران) سیاستمدار و روزنامهنگار ایرانی بود که پس از کودتای ۲۸ مرداد اعدام شد. فاطمی از ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ وزیر امور خارجه ایران بود.
[ویرایش] زندگینامه
دکتر حسین فاطمی در خانوادهای روحانی در سال 1269 (ه ش ) و در شهر نایین متولد شد پدرش سید علی محمد معروف به سیف العلماء از روحانیون طراز اول نایین محسوب میگردید. حسین پس از طی کردن دوره ابتدایی به اصفهان عزینمت کرد و علاوه بر ادامه تحصیل در روزنامه چاپ اصفهان مشغول به کار گردید و همین امر باعث شد که در تهران نیز با روزنامه " ستاره " با مدیر مسئولی احمد ملکی همکاری کند. فاطمی تحصیلات خود را در اروپا ادامه داد و با اخذ درجه دکترا به ایران بازگشت .
پس از شهریور ۲۰ و آزادتر شدن محیط سیاسی ایران روزنامه باختر امروز را منتشر کرد. در جریان نهضت ملی شدن نفت از همکاران نزدیک دکتر مصدق بود. به گفته دکتر مصدق، او نخستین کسی بود که پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت در سراسر ایران را ارائه داد.[نیازمند منبع]
مخالفت پیگیر او با دربار محمدرضا شاه پهلوی پس از شکست کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ به اوج رسید. پس از کودتای ۲۸ مرداد به مدت ۶ ماه مخفی شد ولی بعد دستگیر و اعدام شد.
به گفته ابراهیم یزدی، پیشنهاد ملی شدن صنعت نفت ایران، ابتدا از سوی وی در روزنامه باختر امروز مطرح شد.[۱]
او از دوستان نزدیک محمد مسعود روزنامه نگارمعروف دههٔ ۲۰ بود. محمد مسعود از قول خود تنها حامی فاطمی بود و زمانی که برادرهای بزرگتر فاطمی او را از ارث پدری محروم کردند اگر حمایتهای وی نبود شاید فاطمی به راحتی نمیتوانست تحصیلاتش را به اتمام برساند.[نیازمند منبع]
بعد از مرگ مسعود او تنها و افسرده به توصیهٔ دوستانش در ایران به میهن بازگشت و با حمایت مالی یکی از برادرانش که به تواناییهای او ایمان آورده بود روزنامهٔ باختر امروز را به راه انداخت. در اندک مدتی به یکی از پر تیراژترین روزنامههای ایران[نیازمند منبع] تبدیل شد. او در قیام ملی شدن صنعت نفت در کنار محمد مصدق قرار داشت و به همراه مصدق از لاهه و شورای امنیت به میهن بازگشت. دکتر مصدق بعد از مرگ وی چنین گفت:
| « | «اگر ملی شدن نفت خدمت بزرگی است از آن کسی که اول این پیشنهاد را نمود باید سپاسگزاری کرد و آن کس شهید راه وطن دکتر حسین فاطمی است. در تمام مدت همکاری با این جانب حتی یک ترک اولی هم از آن بزرگوار دیده نشد.[نیازمند منبع]» | » |
دکتر فاطمی در مراسم سالروز مرگ محمد مسعود در حالی که مشغول سخنرانی بود مورد اصابت گلولهٔ محمد عبد خدایی، از اعضای گروه فداییان اسلام، قرار گرفت. گلوله به قلب او آسیبی نرساند و پس از مدتی از بیمارستان مرخص شد و به کارش در وزارت امور خارجه دولت مصدق ادامه داد.
او پس از کودتای ۲۸ مرداد، ۶ ماه تحت تعقیب بود. و بالاخره او را پس از ۶ ماه در خانهٔ یکی از دوستانش دستگیر کردند و اندکی بعد به دلیل اقدام برای برکناری شاه و اقدام علیه سلطنت محکوم به اعدام شد.2
| « | «این سخنان را حسین فاطمی روی تخت بیمارستان و پس از ترور نافرجامش گفت: "برای جامعه و ملتی که میخواهد زنجیرهای گران بندگی و غلامی را پاره کند، این طور رنجها و جان سپردنها و قربانی دادنها باید امری عادی و بسیار ساده تلقی شود. تنها آتش مقدسی که باید در کانون سینهٔ هر جوان ایرانی برای همیشه زبانه بکشد این آرزو و آرمان بزرگ و پاک است که جان خود را در راه رهایی جامعه و نجات ملت خود از چنگال استعمار و فقر و بدبختی و ظلم و جور بگذارد» | » |
[ویرایش] پانویس
2- جلال الدین مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، جلد اول ( چاپ پنجم ، تهران: انتشارات اسلامی 1378)
- ↑ پیشنهاد ملی کردن صنعت نفت اولین بار از سوی دکتر حسین فاطمی مطرح شد. عصر نو (در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱).
