تیمور بختیار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیمور بختیار
تیمور بختیار
اولین رئیس ساواک
پادشاه محمدرضا شاه پهلوی
نخست وزیر علی امینی
پیش از سرلشکر حسن پاکروان
اطلاعات شخصی
تولد ۱۲۹۳ خورشیدی
شهرکرد، ایران
مرگ ۱۶ مرداد ۱۳۴۹
منطقه دیاله، عراق
ملیت  ایران
محل تحصیل دانشکده نظامی سن سیر فرانسه (1315-1312)
پیشه سیاستمدار
دین اسلام
خدمت نظامی
درجه تیمسار

تیمور بختیار نظامی، سیاستمدار و بنیانگذار ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) و اولین رئیس ساواک در حکومت پهلوی

تیمور بختیار در سال 1325 او از فرماندهان هنگ سوار حمله بود. که آذربایجان را از دست جعفر پیشه‌وری آزاد کرد. وی در 1326 وارد دانشگاه جنگ شد. در نخستین سالهای خدمتش، بترتیب، فرمانده دسته، آجودان هنگ، رئیس رکن چهارم ستاد لشکر، فرمانده سواران و رئیس ستاد لشکر گارد شاهنشاهی بود.

زندگی[ویرایش]

تیمور بختیار در جریان جنگ اول جهانی، در ۱۲۹۳ خورشیدی در شهرکرد در چهارمحال بختیاری چشم به جهان گشود. پدرش فتحعلی خان بختیاری از خوانین بزرگ بختیاری و نوه لطفعلی خان امیر مفخم بود. تیمور تحصیلات خود را تا سیکل در اصفهان گذراند و سپس همراه با پسر عمویش شاپور بختیار برای ادامه تحصیل به بیروت رفت. وی سپس راهی فرانسه شد و در مدرسه نظامی سن سیر تحصیل کرد و دو سال بعد این مدرسه را با درجه ستوان دومی ترک کرد و به ایران بازگشت. تیمور پس از مدتی برای ادامه خدمت به زاهدان منتقل شد. مقارن جنگ دوم جهانی وی به اصفهان منتقل شد و سپس در ۱۳۲۱ با درجه سروانی به تهران بازگشت و در ۱۳۲۵ ش. به فرماندهی یک هنگ رسید.

تیمور بختیار در اول مهر ۱۳۳۵ به درجه سرلشکری رسید، سوم مهر همان سال معاون نخست وزیر و رئیس سازمان امنیت و اطلاعات کشور شد و در ۱۳۳۸ به درجه سپهبدی ارتقاء یافت. وی در ۲۴ اسفند ۱۳۳۹ با انتصاب سرلشکر پاکروان به ریاست ساواک، برکنار شد و در اول مهر ماه سال .۱۳۴ بازنشسته شد و در ششم بهمن همان سال ایران را ترک کرد.

.[۱][نیازمند منبع]

سرانجام در ۱۶ مرداد ۱۳۴۹ توسط یکی از دوستان مورد اعتماد خود که از تطمیع شدگان ساواک بود، در یک شکارگاه منطقه دیاله، نزدیک بغداد ترور شد. . ضارب ۴۸ ساعت پس از ترور توسط ماموران عراقی دستگیر، شکنجه و نهایتاً اعدام شد.

شخصیت بختیار[ویرایش]

حسن علوی کیا در مورد او می‌گوید: «بختیار خصوصیات مردانگی و جوانمردی داشت. یک افسر بسیار شجاع و جسور بود... یک مرد خان‌زاده و لوطی و باگذشت و فوق العاده دست و دل باز و وطن پرست و جاه طلب. برای از بین بردن دشمنش از هیچ چیز مضایقه نمی‌کرد... آدم منطقی و وطن پرستی بود... در جلسات بین‌المللی و کنفرانس‌های ۳ جانبه با ترکیه و اسرائیل و ایران... آدم خوشش می‌آمد و خوشحال می‌شد از آن شخصیت و پرستیژ قابل قبول بختیار... تا روزی که سر کار بود نسبت به شاه وفادار و علاقه‌مند به مملکت بود...»[۲]

سیاست[ویرایش]

دکتر فاطمی هنگام دستگیری در کنار تیمسار تیمور بختیار (نشسته)

مهدی بازرگان در این مورد می‌گوید:«خودم در زندان لشکر ۲ زرهی خرسی را که در حمام مخروبه و تاریک به جان دخترها می‌انداختند، دیده بودم»[۳][نیازمند منبع].[۴][نیازمند منبع].

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • ظهورو سقوط پهلوی؛، ارتشبد فردوست؛ ج اول؛ ص ۴۱۷
سلف:
-
سازمان اطلاعات و امنیت کشور

۱۳۳۵ - ۱۳۳۹ خورشیدی

جانشین:
حسن پاکروان