ابوالحسن شیرازی
| شناسنامه | |
|---|---|
| معروف به | میرزا ابوالحسن خان شیرازی |
| نام مستعار | میرزا ابوالحسن خان ایلچی |
| زادروز | ۱۱۹۲ (قمری) ۱۷۷۶ (میلادی) |
| زادگاه | شیراز، |
| تاریخ مرگ | ۱۲۶۲ (قمری) ۱۸۴۵ (میلادی) |
| خویشاوندان سرشناس | خواهرزاده حاجی ابراهیمخان اعتمادالدوله شیرازی پسر دوم میرزا محمدعلی |
| اطلاعات سیاسی | |
| حزب سیاسی | فراماسونری |
| سمت | سفیر ایران در انگلستان از ۱۲۳۳ تا ۱۲۳۶ (قمری) سفیر ایران در عثمانی سفیر ایران در اتریش سفیر ایران در فرانسه |
| سمتهای پیشین | حاکم شوشتر سفیر ایران در انگلستان از ۱۲۲۴ تا وزارت دول خارجه از ۱۲۳۹ تا ۱۲۵۰ (قمری) وزارت دول خارجه از ۱۲۵۴ تا ۱۲۶۲ (قمری) |
ابوالحسن خان شیرازی ملقب به میرزا ابوالحسن خان شیرازی و میرزا ابوالحسن خان ایلچی (زاده ۱۱۹۲ (قمری) - درگذشته ۱۲۶۲ (قمری))، از شخصیتهای معروف اوایل دوره قاجار
زندگینامه [ویرایش]
در سال ۱۱۹۲ (قمری) در شیراز متولد شد. وی خواهرزاده حاجی ابراهیمخان اعتمادالدوله شیرازی و پسر دوم میرزا محمدعلی بود. در سال ۱۲۱۵ قمری فتحعلی شاه، میرزا ابراهیم خان کلانتر شیرازی را که از عوامل انگلستان بود از صدارت برکنار و به زندان انداخت. در آن هنگام میرزا ابوالحسن خان، حاکم شوشتر بود و به دستور فتحعلی شاه به تهران احضار شد. شاه قصد نابودی وی را داشت ولی با وساطت عدهای از درباریان بخشیده شد و از مرگ نجات یافت و به اقامت اجباری در شیراز تن داد. میرزا ابوالحسن خان با یاری انگلیسیها از شیراز گریخت و راهی بمبئی شد و چندی بعد عازم شیراز شد و در تشکیلات حکومتی حسین علی میرزا فرمانفرما به منسب یساولی منصوب شد. وی به سال ۱۲۲۴ قمری به فرمان فتحعلی شاه به عنوان سفیر ایران به همراه جیمز موریه منشی سفارت انگلستان و مؤلف کتاب حاجی بابای اصفهانی روانه لندن شد.
میرزا ابوالحسن خان ایلچی از همان ابتدا تحت تأثیر جنبههای مادی تمدن غرب قرار گرفت و با شگفتی به سیر و سیاحت در آن دیار پرداخت و در نهایت کتاب حیرتنامه سفرا را به عنوان تحفه سفر با خود به ایران آورد.
وی تحت تعلیمات مهماندار خود سرگور اوزلی به عضویت لژ فراماسونری انگلستان درآمد. سرگور اوزلی مأموریت داشت تا با همکاری ایلچی در ایران لژ فراماسونری تأسیس نماید. این دو برای دستیابی به اهداف خود تعداد قابل توجهی از رجال ایران را وارد حلقه فراماسونری ساختند. میرزا ابوالحسن خان به مدت ۳۵ سال یعنی تا پایان عمر از دولت انگلستان مقرری دریافت داشت. او پس از ۸ ماه به اتفاق سرگور اوزلی که به سمت وزیرمختار انگلیس در ایران انتخاب شده بود از لندن به ایران بازگشت و سالها در دوران حکومت فتحعلی شاه و محمد شاه به خدمت پرداخت.
ابوالحسن خان شیرازی در سال ۱۲۲۸ قمری که عهدنامه گلستان پس از ۱۰ سال جنگ بین ایران و روسیه منعقد شد، به نمایندگی از جانب ایران عهدنامه مذکور را با نمایندگان روسیه امضاء کرد و به امضای فتحعلی شاه نیز رسانید. سپس از سوی شاه ایران مأموریت یافت تا به پترزبورگ رفته و عهدنامه را به امضای امپراتور روسیه نیز برساند و درباره باز پس گرفتن قسمتی از خاک ایران که روسیه تزاری متصرف شده بود با امپراتور مذاکره نماید. پس از انجام این مأموریت بار دیگر در سال ۱۲۳۳ قمری به سمت سفیر ایران در لندن برگزیده شد. وی ضمن تصدی مسئولیت سفارت انگلستان، همزمان سفارت عثمانی، اتریش و فرانسه را نیز عهدهدار بود و پس از ۳ سال اقامت در اروپا به سال ۱۲۳۶ قمری به ایران بازگشت.
منابع [ویرایش]
- «میرزا ابوالحسن خان شیرازی». موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. بازبینیشده در ۶ مهر ۱۳۹۰.
- ABU'L-ḤASAN KHAN ĪLČĪ - Encyclopædia Iranica | Articles
