بوسنی و هرزگوین

«بوسنی» تغییر مسیری به این صفحه است. برای کاربردهای دیگر بوسنی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

بوسنی و هرزگوین Bosna i Hercegovina Босна и Херцеговина بوسنی و هرزگوین
پرچم نشان
سرود ملی: Dravna himna Bosne i Hercegovine
پایتخت (و بزرگترین شهر)		سارایوو شرقی′۲۵°۱۸ شمالی′۵۲°۴۳
زبان رسمی		بوسنیایی, کرواتی, زبان صربی
نوع حکومت		جمهوری دموکراتیک فدرال
نام حاکمان  • رئیس جمهور • نخست وزیر		والنتین این نیکولا اسپیریچ
موارد منجر به تشکیل از یوگسلاوی سابق		۱۹۹۲
مساحت
-	مساحت	۵۱٬۱۹۷کیلومتر مربع (۱۲۷ام)
-	‌آب‌ها (٪)	نامعلوم
جمعیت
-	سرشماری	۳٬۹۸۱٬۲۳۹  (۱۲۶ام)
-	تراکم جمعیت	۷۶‎/km۲‏ (۱۲۳ام)
واحد پول		Convertible Mark (BAM)
منطقه زمانی		CET (ساعت جهانی+۱)
-	تابستانی (DST)	CEST (ساعت جهانی)
دامنه اینترنتی		.ba
پیش‌شماره تلفنی		+۳۸۷

بوسنی و هرزگوین (به بوسنیایی (خط لاتین): Bosna i Hercegovina، به صربی (خط سیریلیک): Босна и Херцеговина) کشوری است در جنوب شرقی اروپا. پایتخت آن سارایوو است.

تاریخ

جنگ جهانی اول در پایتخت بوسنی و هرزگووین (سارایوو) و با ترور آرشی‌دوک فرانتس فردیناند ولیعهد اتریش آغاز شده بود.

پس از پایان جنگ جهانی دوم و ایجاد جمهوری سوسیالیستی یوگسلاوی، بوسنی با نام جمهوری سوسیالیستی بوسنی و هرزگوین یکی از جمهوری‌های یوگسلاوی سوسیالیستی بود. پس از فروپاشی یوگسلاوی، جمهوری بوسنی و هرزگوین، در پی همه‌پرسی استقلال انجام‌گرفته در سال ۱۹۹۲، اعلام موجودیت کرد. این اتفاق، آغازگر جنگ‌های بوسنی بود. همه‌پرسی استقلال، توسط صرب‌های بوسنی تحریم شده بود و با مشارکت ۶۷٪ مردم، ۹۸٪ رأی‌دهندگان به استقلال بوسنی و هرزگوین رأی دادند.

صربهای بوسنی، که از جانب صربستان و مونته‌نگروی همسایه حمایت می‌شدند، جمهوری صرب بوسنی را تشکیل داده و به قصد تجزیه جمهوری در طول خطوط قومیتی و پیوند دادن نواحی صرب‌نشین برای تشکیل «صربستان بزرگ»، به مقاومت مسلحانه پرداختند. همچنین کرواتهای بوسنی با حمایت کرواسی، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین را تشکیل دادند.

در مارس ۱۹۹۴، در پی موافقت‌نامه واشینگتن، جمهوری کروات بوسنی و هرزگوین و جمهوری بوسنی و هرزگوین با هم ادغام شده و فدراسیون بوسنی و هرزگوین را ایجاد کردند. بر طبق این موافقت‌نامه، بوسنیایی‌ها و کروات‌ها تعداد دسته‌های رزمنده را در بوسنی و هرزگوین از سه به دو تقلیل دادند.

در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۵ گروه‌های درگیر جنگ، موافقت‌نامهٔ صلح دیتون را امضا کردند که جنگ سه ساله داخلی بین قومیتی را متوقف کرد (توافقنامه نهایی در ۱۴ دسامبر ۱۹۹۵ در پاریس امضا شد).

توافق صلح دیتون مرزهای بین‌المللی بوسنی و هرزگوین را ابقا کرد و یک دولت مشترک چند قومیتی دموکراتیک ایجاد کرد که با هدایت سیاست خارجی، دیپلماتیک و مالی تقویت می‌شد.

همچنین لایه دومی از حکومت، تشکیل شده از دو بخش تقریباً مساوی از لحاظ اندازه، درنظر گرفته شد: فدراسیون بوسنیایی/کروات بوسنی و هرزگوین و جمهوری صربی بوسنی تحت رهبری صرب‌ها (RS). دولت‌های فدراسیون و RS با سرکشی به اکثر اعمال دولت تقویت شدند. دفتر نمایندگان عالی رتبه (OHR) برای نظارت بر اجرای جنبه‌های مدنی موافقتنامه تأسیس شد.

در ۱۹۹۵-۱۹۹۶، یک نیروی ۶۰٫۰۰۰ نفری حافظ صلح به رهبری ناتو (IFOR) برای اعمال و نظارت بر اجرای جنبه‌های نظامی موافقتنامه در بوسنی خدمت می‌کردند.

نیروی حافظ صلح ناتو با یک نیروی کوچکتر ایجاد پایداری به رهبری ناتو (SFOR) جایگزین شد که مأموریت آن ممانعت از تجدید دشمنی‌ها بود.

نیروهای حافظ صلح اتحادیه اروپا (EUFOR) در دسامبر ۲۰۰۴ جایگزین نیروی ایجاد پایداری ناتو شد؛ مأموریت آنها حفظ صلح و پایداری در سرتاسر کشور است. نیروی حافظ صلح اتحادیه اروپا قرار است از آغاز سال ۲۰۰۷ مأموریت خود را به پایان رساند.»

سیاست

«علی عزت بگوویچ» که طی سال‌های جنگ در این کشور، رهبری مسلمانان بوسنی و هرزگوین را به عهده داشت، به عنوان نخستین رئیس جمهور این کشور تا سال ۲۰۰۰ میلادی براین جمهوری حکومت کرد.

در حال حاضر ریاست جمهوری هر ۸ ماه یک بار بین یک صرب، یک بوسنیایی و یک نفر از کرواسی در گردش است . نخست‌وزیر این کشور در حال حاضر نیکولا اسپیریک است . او در سال ۲۰۰۷ برای نخستین بار به این سمت انتخاب شد.

مجلس مسئولیت قانون‌گذاری در بوسنی و هرزگوین را به عهده دارد.

احزاب راه راست بوسنی، دمکرات، اتحاد دمکراسی کروات و چند حزب دیگر در این کشور فعالیت سیاسی دارند.

جغرافیا

کشور بوسنی و هرزگوین به لحاظ موقعیت جغرافیایی در جنوب شرق اروپا و در شبه جزیره بالکان قرار گرفته‌است و با کشورهای کرواسی، صربستان و مونته نگرو مرز مشترک دارد. این کشور از دو ناحیهٔ بوسنی (در شمال) و هرزگوین (در جنوب) تشکیل شده‌است.مرز آبی این کشوربه طول22 کیلومتر تنها راه دسترسی این کشور به آبهای آزاد است بندر نئوم در این منطقه واقع شده است

اقتصاد

تولید ناخالص داخلی این کشور ۲۹٫۸۹ میلیارد دلار است که در سال گذشته میلادی رشدی ۵٫۵ درصدی داشته است.

یک میلیون و ۲۶ هزار نفر نیروی کار این کشور را تشکیل می‌دهند و نرخ بیکاری در آن ۴۵٫۵ درصد است. (آمارهای سال ۲۰۰۴ میلادی)

یک چهارم جمعیت این کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند و نرخ تورم در آن در سال ۲۰۰۱ میلادی ۲۶٫۲ درصد بود.

صادرات این کشور شامل فلزات، البسه و چوب است که به کشورهای کرواسی (۱۹٫۶ درصد)، اسلوونی (۱۶٫۷ درصد)، ایتالیا (۱۵٫۴ درصد)، آلمان (۱۲٫۳ درصد)، اتریش (۸٫۷ درصد) و مجارستان (۵٫۳ درصد) صادر می‌شود.

واردات این کشور شامل ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد شیمیایی، سوخت و مواد غذایی است که از کشورهای کرواسی (۲۴ درصد)، آلمان (۱۴٫۵ درصد)، اسلوونی (۱۳٫۲ درصد)، ایتالیا (۱۰ درصد)، اتریش (۵٫۹ درصد) و مجارستان (۵٫۲ درصد) وارد می‌شود.

مردم

جمعیت این کشور ۳٬۹۸۱٬۲۳۹ نفر است که میانگین سنی آنها ۳۸٫۹ سال است. امید به زندگی در بدو تولد برای زنان ۸۲٫۰۳ سال و برای مردان ۷۴٫۵۷ سال است. کمتر از ۰٫۱ درصد از مردم آن به بیماری ایدز مبتلا هستند.

۴۸ درصد از مردم این کشور بوسنیایی ، ۳۷ درصد صرب و ۱۴ درصد کروات هستند که از این میان ۴۰ درصد از آنها مسلمان ، ۳۱ درصد ارتودوکس و ۱۵ درصد آنها کاتولیک هستند.

زبان‌های رایج در این کشور بوسنیایی، کرواسی و صربی است.

مذهبِ مردمِ بوسنی هرزگووین اسلام (سنی) و مسیحیت (ارتدوکس و کاتولیک) می‌باشند. بوسنیایی نیز زبان آنان است.

ارتباطات

در این کشور ۹۸۹٬۰۰۰ خط تلفن ثابت وجود دارد و ۱،۸۸۸،۰۰۰ خط تلفن همراه.

بوسنی و هرزگوین ۳۹٬۶۲۷ میزبان اینترنتی و ۹۵۰٬۰۰۰ کاربر دارد.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بوسنی و هرزگوین موجود است.

• وب‌گاه دولت (هیأت وزیران) بوسنی و هرزگووین
• وب‌گاه دولت فدرال فدراسیون بوسنی و هرزگووین

منابع

• [۱]
• آشنایی با بوسنی و هرزگوین