پیمان‌نامه جنوبگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

رژیم قرارداد جنوبگان (به انگلیسی: Antarctic Treaty) یا رژیم حقوقی چگونگی استفاده از قطب جنوب قراردادی است که از سال ۱۹۵۹ و بدنبال ادعاهای ارضی آرژانتین بر قطب جنوب ظهور پیدا کرد. قدرتهای بزرگ شوروی و امریکا و انگلیس تصمیم گرفتند با ایجاد معاهده‌ای مانع از سلطه کشورها بر قطب جنوب شوند.

پیشینه و اهمیت موضوع[ویرایش]

منطقه پیرامون قطب جنوب (قاره جنوبگان) یکی از نواحی نادری در سطح کره زمین است که مسائل مربوط به آن (بویژه مسائل حقوقی آن) به دلایل گوناگون از جمله وضعیت جغرافیایی آن به‌عنوان منطقه‌ای دورافتاده، در دهه‌های گذشته در ایران مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است. به هرحال تحولات و توسعه‌های صورت‌گرفته در جامعه بین‌المللی در دهه‌های اخیر نشان داده است که شاید دیگر نتوان ناحیه‌ای را بر روی سطح کره زمین پیدا کرد که کشورهای جهان نسبت به آن بی‌تفاوت باشند. ویژگیهای منحصربه‌فرد موجود در قطب جنوب نیز باعث شده است که این منطقه جایگاه ویژه‌ای را در نزد کشورهای جهان، بویژه کشورهای در حال‌توسعه به دست‌آورد. در این راستا بررسی مسائل حقوقی مربوط به قطب جنوب و نقد و بررسی نظام حقوق موجود در آن از نکات اساسی مطرح در خصوص قطب جنوب است. در یکی دو قرن اخیر، حضور کاشفان برخی از کشورها در قطب جنوب و یا دلایلی همچون مجاورت به‌عنوان توجیهاتی برای طرح ادعاهای دولتهای معدودی نسبت به سرزمینهای قاره جنوبگان مورد استفاده واقع شده است. وضعیت منحصربه‌فرد قطب جنوب به‌گونه‌ای است که می‌تواند این منطقه را در دسته نواحی همچون بستر و زیربستر دریاهای آزاد و فضای ماورای جو قرار دهد که به دلیل ویژگیهایش از سوی جامعه جهانی به‌عنوان مناطق تابع نظام حقوقی میراث مشترک بشریت به رسمیت شناخته شده است. تأکید بر ویژگیهای قطب جنوب آن را دارای این پتانسیل می‌داند که از سوی جامعه جهانی به‌عنوان منطقه میراث مشترک بشریت شناخته شده و تابع حقوقی ناشی از آن و یا برداشت تعدیل‌شده‌ای از آن قرار گیرد، به‌گونه‌ای که هم منافع دولتهای مدعی و هم جامعه جهانی در قطب جنوب تأمین و تضمین گردند.

مالکیت جهانی بر قطب جنوب با حاکمیت کشورها متفاوت است. پیمان ۱۹۵۹ در سال ۱۹۶۱ عملی شد. در حال حاضر رقابت بر سر منابع قطب جنوب و شمال در جریان است اخیراً هند و چین نیز به معاهدات شورای قطب شمال پیوستند و در قطب جنوب فعال شده‌اند.[۱]

بندهای ۱۴ گانه[ویرایش]

بندهای ۱۴ گانه پیمان عبارتند از:

  • 'ماده ۱' - منطقه فقط برای مقاصد صلح آمیزاستفاده می‌شود، فعالیت‌های نظامی، مانند آزمایش سلاح، ممنوع است اما پرسنل و تجهیزات نظامی ممکن است برای تحقیقات علمی و یا هر هدف دیگر صلح آمیز استفاده می‌شود؛
  • 'ماده (۲)' - آزادی تحقیقات علمی و همکاری‌های و تبادل علمی برای کشورها؛
  • 'ماده (۳)' - تبادل اطلاعات و پرسنل در همکاری با سازمان ملل متحد و دیگر سازمان‌های بین‌المللی؛
  • 'ماده ۴' - این پیمان، اختلافات، و نه ایجاد ادعای تمامیت ارضی و یا هیچ ادعا حاکمیت را برسمیت نمی‌شناسد؛
  • 'ماده (۵)' - این پیمان انفجار هسته‌ای و یا دفع زباله‌های رادیواکتیو را در قطب شمال ممنوع می داند.
  • 'ماده ۶' - جغرافیای معاهده، شامل زمین و سینه کش‌های یخی و بجز آبهای اطراف جنوب ۶۰ درجه ۰۰ دقیقه جنوبی؛است
  • 'ماده (۷)' - ناظران و پژوهش گران دولتهای هم گروه پیمان دسترسی آزاد، از جمله نظارت هوایی، به هر منطقه و تمام ایستگاه‌ها، تاسیسات، تجهیزات و بازرسی قبل از تمام فعالیت‌ها و معرفی پرسنل نظامی داده شده است؛
  • 'ماده ۸' - به دولتها اجازه می‌دهد تا صلاحیت و نظارت بر ناظران و دانشمندان کشور خود در منطقه داشته باشند
  • 'ماده (۹)' - جلسات شورایی در میان کشورهای عضو مرتباً برگزار خواهد شد.
  • 'ماده (۱۰)' - تمام کشورهای پیمان، می‌توانند فعالیت‌های هر کشور در قطب جنوب که بر خلاف این پیمان است را مورد اعتراض قرار دهند؛
  • 'ماده ۱۱' - تمام اختلافات به روش مسالمت آمیز توسط طرف‌های مربوطه و یا در نهایت، با حل و فصل دیوان بین‌المللی دادگستری خواهد بود؛
  • 'بندهای ۱۲، ۱۳، ۱۴' - مربوط به روش تعامل، تفسیر و اصلاح این پیمان میان کشورهای عضو می‌شود.

هدف اصلی از ATS این است تا اطمینان حاصل شود که منابع جنوبگان در جهت منافع نوع بشر باید برای همیشه و منحصراً برای مقاصد صلح آمیز استفاده شود و نباید تبدیل به صحنه یا موضوع تفرقه بین‌المللی و هر گونه اقدامات از ماهیت نظامی باشد، اما حضور آرامشمند پرسنل نظامی ممنوع نیست.

قراردادهای الحاقی دیگر[ویرایش]

Disposal of waste by simply dumping it at the shoreline such as here at the Russian Bellingshausen base is no longer permitted by the Protocol on Environmental Protection
This 1959 cover commemorated the opening of the Wilkes post office in the Australian Antarctic Territory.

کشورهای عضو پیمان[ویرایش]

     signatory, consulting, claim to Antarctic territory      signatory, consulting, reserved right for territorial claim      signatory, consulting      signatory, acceding status      non-signatory


Note: The table can be sorted alphabetically or chronologically using the Sort both.gif icon.

Country[۱] کشور عضو مشورتی سال پیوستن
 آرژانتین  آرژانتین قطب جنوب* 0۱۹۶۱-۰۶-۲۳June 23 1961
 استرالیا (claim) 0۱۹۶۱-۰۶-۲۳June 23 1961
 Austria 0۱۹۸۷-۰۸-۲۵August 25 1987
 Belarus 0۲۰۰۶-۱۲-۲۷December 27 2006
 بلژیک 0۱۹۶۰-۰۷-۲۶July 26 1960
 Brazil 0۱۹۸۳-۰۹-۱۲September 12 1983 0۱۹۷۵-۰۵-۱۶May 16 1975
 Bulgaria 0۱۹۹۸-۰۵-۲۵May 25 1998 0۱۹۷۸-۰۹-۱۱September 11 1978
 Canada 0۱۹۸۸-۰۵-۰۴May 4 1988
 Chile  Antártica Chilena Province* 0۱۹۶۱-۰۶-۲۳June 23 1961
 People's Republic of China 0۱۹۸۵-۱۰-۰۷October 7 1985 0۱۹۸۳-۰۶-۰۸June 8 1983
 Colombia 0۱۹۸۹-۰۱-۳۱January 31 1989
 Cuba 0۱۹۸۴-۰۸-۱۶August 16 1984
 جمهوری چک (as  چکسلواکی) 0۱۹۶۲-۰۶-۱۴June 14 1962
 Denmark 0۱۹۶۵-۰۵-۲۰May 20 1965
 اکوادور 0۱۹۹۰-۱۱-۱۹November 19 1990 0۱۹۸۷-۰۹-۱۵September 15 1987
 Estonia 0۲۰۰۱-۰۵-۱۷May 17 2001
 فنلاند 0۱۹۸۹-۱۰-۰۹October 9 1989 0۱۹۸۴-۰۵-۱۵May 15 1984
 France سرزمین‌های قطب جنوب و جنوبی فرانسه (claim) 0۱۹۶۰-۰۹-۱۶September 16 1960
 Germany (claim) (rests since 1945)
 آلمان شرقی
0۱۹۸۱-۰۳-۰۳March 3 1981
October 5, 1987
0۱۹۷۹-۰۲-۰۵February 5 1979
November 19, 1974
 Greece 0۱۹۸۷-۰۱-۰۸January 8 1987
 گواتمالا 0۱۹۹۱-۰۷-۳۱July 31 1991
 Hungary 0۱۹۸۴-۰۱-۲۷January 27 1984
 India 0۱۹۸۳-۰۹-۱۲September 12 1983 0۱۹۸۳-۰۸-۱۹August 19 1983
 ایتالیا 0۱۹۸۷-۱۰-۰۵October 5 1987 0۱۹۸۱-۰۳-۱۸March 18 1981
 Japan 0۱۹۶۰-۰۸-۰۴August 4 1960
 Malaysia 0۲۰۱۱-۱۰-۳۱October 31 2011
 Monaco 0۲۰۰۸-۰۵-۳۰May 30 2008
 هلند 0۱۹۹۰-۱۱-۱۹November 19 1990 0۱۹۶۷-۰۳-۳۰March 30 1967
 نیوزیلند (claim) 0۱۹۶۰-۱۱-۰۱November 1 1960
 North Korea 0۱۹۸۷-۰۱-۲۱January 21 1987
 Norway (claim) 0۱۹۶۰-۰۸-۲۴August 24 1960
 Pakistan 0۲۰۱۲-۰۳-۰۱March 1 2012
 Papua New Guinea 0۱۹۸۱-۰۳-۱۶March 16 1981
 Peru 0۱۹۸۹-۱۰-۰۹October 9 1989 0۱۹۸۱-۰۴-۱۰April 10 1981
 Poland 0۱۹۷۷-۰۱-۲۹January 29 1977 0۱۹۶۱-۰۶-۲۳June 23 1961
 پرتغال 0۲۰۱۰-۰۱-۲۹January 29 2010
 Romania 0۱۹۷۱-۰۹-۱۵September 15 1971
 Russia (as  اتحاد جماهیر شوروی)** 0۱۹۶۰-۰۶-۲۱June 21 1960
 Slovakia (as  چکسلواکی) 0۱۹۶۲-۰۶-۱۴June 14 1962
 آفریقای جنوبی[۲] 0۱۹۶۰-۰۶-۲۱June 21 1960
 کره جنوبی 0۱۹۸۹-۱۰-۰۹October 9 1989 0۱۹۸۶-۱۱-۲۸November 28 1986
 اسپانیا 0۱۹۸۸-۰۹-۲۱September 21 1988 0۱۹۸۲-۰۳-۳۱March 31 1982
 Sweden 0۱۹۸۸-۰۹-۲۱September 21 1988 0۱۹۸۴-۰۳-۲۴March 24 1984
 سوئیس 0۱۹۹۰-۱۱-۱۵November 15 1990
 Turkey 0۱۹۹۶-۰۱-۲۵January 25 1996
 Ukraine 0۲۰۰۴-۰۵-۲۷May 27 2004 0۱۹۹۲-۱۰-۲۸October 28 1992
 United Kingdom  قلمرو قطب جنوب بریتانیا* 0۱۹۶۰-۰۵-۳۱May 31 1960
 United States** 0۱۹۶۰-۰۸-۱۸August 18 1960
 Uruguay 0۱۹۸۵-۱۰-۰۷October 7 1985 0۱۹۸۰-۰۱-۱۱January 11 1980
 Venezuela 0۱۹۹۹-۰۵-۲۴May 24 1999

* Claims overlap.
** Reserved the right to claim areas.

Currently، there are 50 treaty member nations: 28 consultative and 22 acceding. Consultative (voting) members include the seven nations that claim portions of Antarctica as national territory. The 22 non-claimant nations either do not recognize the claims of others, or have not stated their positions.

منابع[ویرایش]

  1. "Secretariat of the Antarctic Treaty: Parties". Archived from the original on April 22, 2009. Retrieved May 23, 2009. 
  2. "Antarctic Treaty System (ATS)". Department of International Relations and Cooperation. Retrieved October 5, 2010. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • هندوستان در قطب جنوب و شمال فعال می‌شود.

[۲]

 جنوبگان