باشگاه فوتبال استقلال تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

(تغییر مسیر از استقلال تهران)
پرش به: ناوبری, جستجو
برای دیگر کاربردها استقلال (ابهام‌زدایی) را ببینید.
استقلال
نام کامل باشگاه فوتبال استقلال تهران
لقب(ها) اس اس
تاج
آبی‌پوشان
بنیانگذاری ۲ مهر ۱۳۲۴ با نام دوچرخه‌سواران
ورزشگاه ورزشگاه آزادی
تهران
گنجایش ۰۰۰'۹۰ نفر[۱]
مالک سازمان تربیت بدنی
مدیرعامل Flag of ایران امیررضا واعظی‌آشتیانی
سرمربی Flag of ایران عبدالصمد مرفاوی
لیگ لیگ برتر ایران
فصل قبل لیگ برتر ایران، ۱ام
Team colours
Team colours
Team colours
Team colours
Team colours
لباس اول
Team colours
Team colours
Team colours
Team colours
Team colours
لباس دوم
فصل جاری

باشگاه فوتبال استقلال تهران یک باشگاه فوتبال ایرانی است که سال ۱۳۲۴ در شهر تهران پایتخت ایران بنیانگذاری شده‌است.

این باشگاه در لیگ برتر ایران بازی می‌کند و با دو قهرمانی (۱۹۷۰ و ۱۹۹۱ ) و دو نایب قهرمانی ( ۱۹۹۲ و ۱۹۹۹) در جام باشگاه‌های آسیا به همراه تیم الهلال عربستان پرافتخارترین باشگاه فوتبال آسیا محسوب می‌شود.

استقلال همچنین با هفت قهرمانی در لیگ دسته اول فوتبال ایران (لیگ منطقه‌ای یک بار[۲] جام تخت جمشید یک‌بار، لیگ قدس یک‌بار، جام آزادگان ۲ بار و لیگ برتر ۲ بار) دومین تیم پرافتخار فوتبال در لیگ ایران و با ۵ قهرمانی و ۳ نایب قهرمانی پرافتخارترین تیم در جام حذفی ایران است.

استقلال و پرسپولیس پرطرفدارترین تیم‌های فوتبال ایران و برگزارکنندهٔ شهرآورد تهران هستند.

فهرست مندرجات

[ویرایش] تاریخچه

[ویرایش] دوچرخه‌سواران (۱۳۴۰-۱۳۲۴)

در روز ۲ مهر ۱۳۲۴، چهار جوان نظامی به نام‌های میرزایی، نواب، خشایار و جانان‌پور در خیابان فردوسی تهران باشگاه دوچرخه‌سواران را بنیان نهادند.پس از چند ماه قرار شد که در کنار تیم دوچرخه سواری یک تیم فوتبال نیز با همان اسم شروع به کار کند. پس از آن دوچرخه سواران رسماً اعلام موجودیت نمود و در همین بین، چند تن از بازیکنان سرشناس تیم فوتبال نادر از جمله مهندس جاویدان به تیم فوتبال دوچرخه سواران پیوستند و نام این تیم در هیات فوتبال استان تهران ثبت گردید.در ابتدا باشگاه تنها در رشته دوچرخه سواری فعالیت می‏کرد اما پس از مدتی در رشته‏های والیبال، بسکتبال، وزنه برداری، کشتی، پینگ پنگ، شنا و فوتبال نیز فعالیت خود را آغاز کرد.پس از چهار سال از تشکیل تیم فوتبال دوچرخه سواران پرویز خسروانی در سال ۱۳۲۸ امتیاز باشگاه دوچرخه سواران را به نام خود به ثبت رساند و نام آن را به تاج تغییر داد. طبق مدارک موجود تاریخ تغییر نام باشگاه، اول اسفندماه سال ۱۳۲۸ هجری شمسی می‌باشد. [۳]

[ویرایش] تاج، رایکوف و قهرمانی آسیا (۱۳۵۷-۱۳۴۰)

زدراکو رایکوف پر افتخارترین مربی خارجی تاریخ استقلال است.وی در روزهای اول حضورش در استقلال این تیم را به قهرمانی آسیا رساند.رایکوف ۲ بار در سالهای ۴۹ و ۵۳ استقلال را قهرمان لیگ کرد و در سالهای ۵۰ و ۵۱ این تیم را در رقابت های باشگاهی تهران به قهرمانی رساند. همچنین ۲ مقام قهرمانی در جام میلز یک سومی در آسیا و چند جام دیگر داخلی از افتخارات وی در استقلال است.

[ویرایش] سال‌های نخست پس از انقلاب (۱۳۶۹-۱۳۵۸)

[ویرایش] دوران جام آزادگان (۱۳۷۹-۱۳۶۹)

[ویرایش] دوران لیگ برتر

همچنین ببینید: فصل‌های باشگاه استقلال

[ویرایش] اولین دوره

در این سال استقلال تا هفته پایانی در صدر جدول بود و تنها به یک م در شهر انزلی و مقابل ملوان بندرانزلی نیاز داشت تا به قهرمانی برسد.اما با شکست در آن دیدار و هم زمان پیروزی تیم پرسپولیس تهران در ورزشگاه آزادی٬ تیم استقلال با تفاوت یک امتیاز و با ۴۸ امتیاز به مقام نایب قهرمانی بسنده نمود. [۴]

[ویرایش] دومین دوره

در این دوره تیم استقلال تهران با مربی‏گری رولند کخ آلمانی به مقام نازل نهمی اکتفا کرد. بر خلاف ادوار گذشته بازی‏های استقلال و پرسپولیس در ورزشگاه تختی تهران که در شرق تهران است انجام می‏شد. [۵]همچنین در این دوره تغییراتی در کادر فنی و مدیریتی باشگاه صورت گرفت.

[ویرایش] سومین دوره

در این دوره از مسابقات لیگ برتر که همزمان با آغاز مربی‏گری امیر قلعه نویی در استقلال بود استقلال تا هفته‏های پایانی در کورس قهرمانی قرار داشت اما در نهایت این تیم پاس بود که توانست قهرمانی را اذان خود کند و استقلال با ۵۱ امتیاز دوم شد.در این دوره از مسابقات استقلال با ۳ باخت همراه با تیم قهرمان یعنی پاس کمترین باخت را داشت. [۶]

[ویرایش] چهارمین دوره

در این دوره از رقابت‏ها استقلال تهران همچون دوره گذشته تا هفته‏های پایانی در کورس قهرمانی قرار داشت ٬ اما در نهایت این تیم فولاد خوزستان بود که توانست به مقام قهرمانی برسد و استقلال تهران با ۵۸ امتیاز و با تفاضل گل کمتر نسبت به تیم ذوب آهن اصفهان به مقام سوم رسید.در این دوره از مسابقات استقلال با زدن ۵۱ گل زده بهترین خط حمله را داشت و رضا عنایتی با زدن ۲۰ گل به آقای گلی رقابت‏ها دست یافت.همچنین استقلال با تنها ۴ باخت همراه تیم قهرمان یعنی فولاد رکورد کمترین باخت را در بین تیمهای لیگ از آن خود نمود. [۷]

[ویرایش] پنجمین دوره

در این دوره استقلال به اولین قهرمانی خود در لیگ برتر با مربی‏گری امیر قلعه‌نویی دست یافت.در این دوره از رقابت‏ها تیم پاس رقیب استقلال تا هفته‏های پایانی در رسیدن به قهرمانی بود.اما عاقبت تیم استقلال با ۵۹ امتیاز و با پیروزی ۴ بر ۱ مقابل برق شیراز در بازی پایانی و در حضور ۱۲۰ هزار تماشاگر در ورزشگاه آزادی به قهرمانی این دوره از رقابت‏ها رسید.در این دوره رضا عنایتی با زدن ۲۱ گل ضمن آقایی گلی رکوردار بیشتر گل زده در لیگ ایران شد. وحید طالب‏لو با مهار ۳ پنالتی بهترین پنالتی گیر و خط دفاعی استقلال به خوردن ۱۷ گل بهترین خط دفاعی لیگ شد.همچنین تیم استقلال همراه با تیم پاس با بردن ۱۶ بازی بیشترین برد را در این دوره از مسابقات داشتند و مجتبی جباری نیز به عنوان بهترین بازیکن لیگ انتخاب گردید. [۸]

[ویرایش] ششمین دوره

در این دوره از مسابقات که صمد مرفاوی مربی‏گری استقلال را بر عهده داشت ٬ استقلال مانند ادوار گذشته در کورس قهرمانی قرار داشت.اما این تیم سایپا بود که در نهایت توانست با مربی‏گری علی دایی بر سایر رفبا پیشی گرفته و به مقام قهرمانی برسد.تیم استقلال نیز در این دوره از رقابت‏ها به مقام چهارمی رسید. [۹]

[ویرایش] هفتمین دوره

مقاله‌ی اصلی: استقلال در هفتیم دوره از لیگ برتر

در هفتمین دوره از این رقابت‏ها تیم استقلال با نتایج بسیار بدی روبرو گشت و به مقام پایین سیزدهمی رسید.در این رقابت‏ها مربی‏گری استقلال تا نیمه فصل بر عهده ناصر حجازی و بعد از آن بر عهده فیروز کریمی بود.

[ویرایش] هشتمین دوره

مقاله‌ی اصلی: استقلال در هشتمین دوره از لیگ برتر
تیم استقلال این دوره از لیگ را بسیار بد شروع کرد و حتی رتبه استقلال در هفته ششم در جدول رده بندی تا ۱۶ام هم رسیده بود. اما بعد از هفته ششم، تیم استقلال یک سیر صعودی پیدا کرد و توانست به صدر جدول برسد و رقابتی سخت با تیم ذوب آهن برای قهرمانی آغاز کند، اما در اواسط نیم فصل دوم و بعد از دربی ۶۶ام تهران تیم استقلال افت کرد و در هفته ۳۰ام لیگ از صدر جدول یک پله پایین آمد، اما استقلال در بازی هفته آخر و پایانی لیگ با توجه به باخت ذوب آهن و برتر در برابر تیم پیام و تفاضل گل بهتر نسبت به ذوب آهن قهرمان این دوره از لیگ شد.

در این فصل خط حمله استقلال با ثبت رکورد ۷۰ گل زده بهترین خط حمله ، خط دفاع استقلال با کمترین گل خورده یعنی ۳۴ گل بهترین خط دفاع و آرش برهانی با زدن ۲۱ گل آقای گل این فصل از جام خلیج فارس شدند. یعنی با اقتدار قهرمان شد نه بنا به گفته طرفداران ذوب اهن خوش شانسی

[ویرایش] هواداران و هماوردان

بازی فینال استقلال و جوبیلا ایواتا ژاپن که در ورزشگاه آزادی برگزار می‏شد ٬ با حضور ۱۲۰ هزار نفر پرتماشاچی‏ترین بازی تاریخ جام باشگاه‏های آسیا بوده است.[نیازمند منبع] همچنین در بازی پایانی پنجمین دوره لیگ برتر و در مقابل برق شیراز که به پیروزی ۴ بر ۱ استقلال و قهرمانی این تیم منجر شد٬ تعداد ۱۱۰ هزار نفر تماشاگر برای دیدن بازی استقلال به ورزشگاه آمدند.[۱۰]

[ویرایش] شهرآورد تهران

نوشتار اصلی: شهرآورد تهران

قبل از انحلال باشگاه شاهین رقیب سنتی تاج باشگاه شاهین بود اما پس از انحلال آن تیم و پیوستن بسیاری از بازیکنان آن به باشگاه پرسپولیس ٬ این تیم به رقیب سنتی تاج تبدیل گشت.اولین دیدار دو تیم با تساوی بدون گل به پایان رسید و اولین تیمی که توانست این بازی را ببرد٬ تیم تاج و با نتیجه سه بر یک در سال ۱۳۴۷ بود. تا قبل از انقلاب دو تیم تاج و پرسپولیس ۲۱ بار به دیدار هم رفتند که ۶ بار تیم پرسپولیس و ۸ بار تیم تاج به برتری رسیدند و بقیه بازی‏ها به تساوی انجامید.
بعد از انقلاب نام تاج به استقلال و نام پرسپولیس به پیروزی تغییر کرد.بعد از انقلاب دو تیم تاکنون ۴۴ بار مقابل هم صف‏آرایی کردند که ۱۰ بار تیم پیروزی و ۱۲ بار استقلال به پیروزی دست یاقتند.
پرگل ترین پیروزی استقلال در این رقابت‏ها پیروزی سه بر صفر در سال ۱۳۵۶ و در چهارچوب رقابت‏های جام تخت جمشید بود.

در مجموع دو تیم استقلال و پرسپولیس تاکنون شصت و شش بار با یکدیگر روبرو شده‌اند که حاصل آن، ۲۰ برد برای استقلال، ۱۶ برد برای پرسپولیس و ۳۰ تساوی بوده‌است.

[ویرایش] ورزشگاه و دارایی‌ها

هواداران استقلال در ورزشگاه آزادی تهران
استقلال–برق شیراز، هفته پایانی لیگ برتر پنجم

استقلال پیش از ساخته‌ شدن ورزشگاه آزادی تهران، در ورزشگاه امجدیه (شهید شیرودی کنونی) به میدان می‌رفت. استقلال در پی بازسازی چمن ورزشگاه آزادی، در فصل ۸۲-۸۱ بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه تختی برگزار کرد.[۱۱] این باشگاه هم‌اکنون برای بازی‌های خانگی خود ورزشگاه آزادی را اجاره می‌کند.

در روز ۱۶ تیر ۱۳۸۷، کلنگ کمپ اختصاصی باشگاه استقلال در پارک ارم تهران به زمین خورد.[۱۲] علی فتح‌الله‌زاده، مدیرعامل آن زمان استقلال اعلام کرد که ارزش این کمپ ۷۰ میلیارد تومان است.[۱۳]

[ویرایش] آمار و رکوردها


[ویرایش] قهرمانی در آسیا

[ویرایش] اولین قهرمانی در آسیا

در فروردین سال ۱۳۴۹ و در باشگاه لبریز از تماشاگر امجدیه (شهید شیرودی)، تیم‌های تاج از ایران و هاپوئل اسرائیل مسابقهٔ فینال جام باشگاهای آسیا را برگزار کردند. در این دیدار تیم تاج تا دقیقه ۸۳ یک بر صفر عقب بود که در این دقیقه غلام وفاخواه که به مرد جام‌ها معروف بود، گل تساوی را وارد دروازه حریف کرد و کار به وقت اضافه کشیدکه تیم تاج با گل مسعود معینی مدافع پیش تاخته خود در وقت اضافه قهرمان آسیا شد.

ترکیب تیم تاج که قهرمان آن دوره شد عبارت بود از: ناصر حجازی، علی جباری، مهدی لواسانی، جواد ا.. وردی، کاروحق وردیان، مسعود معینی، غلامحسین مظلومی، عزت جانملکی، جواد قراب، اکبر کارگرجم، علیرضا حاج قاسم، نصر ا...عبداللهی، مهدی حاج محمد، عباس مژدهی، منصور پورحیدری و مسعود مژدهی. یاران کمکی این تیم نیز غلام وفاخواه از عقاب و محمود خوردبین از پرسپولیس بودند. سرمربی تیم زدراکو رایکوف از یوگسلاوی بود.

[ویرایش] دومین قهرمانی در آسیا

استقلال در سال ۱۳۷۰ برای دومین بار موفق شد جام قهرمانی باشگاههای آسیا را به ایران بیاورد. این تیم در بازی پایانی موفق شد با نتیجه ۲ بر ۱ از سد لیائولینگ چین بگذرد و قهرمانی را به خود اختصاص دهد. در این دوره عبدالصمد مرفاوی آقای گل مسابقات شد، مجید نامجو مطلق تکنیکی‌ترین بازیکن، عباس سرخاب بهترین بازیکن و احمدرضا عابدزاده بهترین دروازه‌بان جام شدند.

یاران استقلال در طی این جام عبارت بودند از: احمدرضا عابدزاده، حمیدرضا بابازاده، شاهرخ بیانی، شاهین بیانی، فرشاد فلاحت‌زاده، رضا حسن‌زاده، مهدی فنونی‌زاده، امیر موسوی‌نیا، صادق ورمزیار، رضا نعلچگر، جعفر مختاری‌فر، امیر قلعه‌نویی، رضا احدی، میرشاد ماجدی، ایمان عالمی، عبدالصمد مرفاوی، عباس سرخاب، عبدالعلی چنگیز، مسعود غفوری‌های اصل، ناصر عباسی، مرحوم امیر دولت‌آبادی، خسرو پارسا و مجید نامجومطلق. یاران کمکی این تیم نیز سید علی افتخاری سید مهدی ابطحی بودند. سرمربی‏گری تیم نیز بر عهده منصور پورحیدری بود.

[ویرایش] افتخارات


استقلال تهران تنها تیمی از ایران است که ۴ بار به فینال جام باشگاههای آسیا رسیده است که ۲ بار به مقام قهرمانی در سطح آسیا رسیده و از این حیث پر افتخارترین تیم ایران است.به همین مناسبت ۲ ستاره بر روی پیراهن استقلال درج گردیده که به افتخار این دو قهرمانی می‌باشد.استقلال در مسابقات سراسری لیگ ۷ بار به مقام قهرمانی دست پیدا نموده‌است.همچنین استقلال با ۵ قهرمانی در جام حذفی و ۳ نایب قهرمانی پرافتخارترین تیم در ایران در فتح این جام است.همچنین تیم استقلال در مجموع با ۲ قهرمانی ۲ نایب قهرمانی و ۱ سومی پر افتخارترین تیم در لیگ برتر فوتبال ایران است.

در مجموع تیم استقلال را با ۴۱ قهرمانی (۲ جام باشگاهای آسیا، ۸ جام بین‌الملی، ۵ جام حذفی، ۷ لیگ فوتبال ایران، ۱۵ جام باشگاه‌های تهران،۴ جام حذفی تهران)[۱۴] می‌توان پرافتخارترین باشگاه ایران نام برد.

[ویرایش] کشوری

[ویرایش] آسیایی

همچنین ببینید : عملکرد استقلال در بازی‌های بین‌المللی

[ویرایش] غیررسمی

  • جام پرچم ترکمنستان[۱۶]
    • قهرمانی: ۱۳۷۶
  • جام بردولوی هند[۱۷]
    • قهرمانی: ۱۳۶۹
  • جام میلز هند[۱۸]
    • قهرمانی (۴): ۱۳۶۹، ۱۳۵۰، ۱۳۴۹، ۱۳۴۸
  • جام بین‌المللی خزر[۱۹]
    • قهرمانی: ۱۳۷۶
  • جام چهارجانبه كيش[۲۰]
    • قهرمانی: ۱۳۷۶


[ویرایش] بازیکنان

[ویرایش] ترکیب تیم نخست

باشگاه‌های ایرانی در هر فصل می‌توانند از ۲۲ بازیکن بزرگسال، ۸ بازیکن زیر ۲۳ سال و ۴ بازیکن خارجی استفاده کنند. فهرست زیر بازیکنان کنونی استقلال را نشان می‌دهد.[۲۱]

شماره نقش بازیکن
۱ ایران دروازه‌بان وحید طالب‌لو
۲ ایران هافبک خسرو حیدری
۳ ایران هافبک مهدی امیرآبادی
۴ ایران هافبک حسین کاظمی
۵ ایران دفاع بیژن کوشکی
۶ ایران دفاع هادی شکوری
۷ ایران مهاجم فرهاد مجیدی
۸ ایران هافبک مجتبی جباری
۹ ایران مهاجم آرش برهانی
۱۰ ایران مهاجم سیاوش اکبرپور
۱۱ ایران هافبک میثم منیعی
۱۲ ایران هافبک احمد خذیراوی
شماره نقش بازیکن
۱۳ ایران دفاع ابراهیم تقی پور
۱۶ ایران هافبک هاشم بیک‌زاده
۱۸ ایران هافبک مهرداد پولادی
۱۹ ایران مهاجم علی علیزاده
۲۰ ایران دفاع پیروز قربانی
۲۱ ایران هافبک میلاد نوری
۲۲ ایران دروازبان اشکان نامداری
۲۳ ایران هافبک امیدرضا روانخواه
۲۸ پرو هافبک رینالدو کروزادو
۲۹ ایران هافبک یدالله اکبری
۳۳ ایران دفاع پژمان منتظری
۳۷ برزیل هافبک فابیو جان‌واریو
۴۰ ایران مهاجم علیرضا عباسفرد

[ویرایش] ترکیب اصلی فصل ۱۳۸۸-۱۳۸۷

ترکیب اصلی معمول در فصل ۸۸-۱۳۸۷


[ویرایش] بازیکنان پیشین

همچنین ببینید: فهرست بازیکنان خارجی باشگاه فوتبال استقلال

برای دیدن نام بازیکنان پیشین باشگاه، رده:بازیکنان باشگاه استقلال را ببینید.

[ویرایش] بازیکنان جام جهانی

جام جهانی ۱۹۷۸ Flag of آرژانتین

جام جهانی ۱۹۹۸ Flag of France

جام جهانی ۲۰۰۶ Flag of آلمان

[ویرایش] کاپیتان‌ها

# نام دوران بازی در
استقلال
دوران کاپیتانی شماره
پیراهن
Flag of Iran کامبیز جمالی ؟ ؟ ؟
Flag of Iran امیر قلعه نویی[نیازمند منبع] ۱۹۸۸-۱۹۹۷ ۱۹۹۳-۱۹۹۷ ۸
Flag of Iran جواد زرینچه ۱۹۸۶-۲۰۰۲ ۱۹۹۷-۲۰۰۲ ۲
Flag of Iran محمود فکری ۱۹۹۳-۲۰۰۷ ۲۰۰۲-۲۰۰۷ ۶
Flag of Iran علی‌رضا منصوریان ۱۹۹۵-۱۹۹۷
۲۰۰۳-۲۰۰۸
۲۰۰۷-۲۰۰۸ ۱۰
Flag of Iran فرهاد مجیدی ۱۹۹۷-۱۹۹۹
-۲۰۰۷
-۲۰۰۸ ۷

[ویرایش] مربیان

[ویرایش] کادر فنی کنونی

نام سمت
Flag of ایران عبدالصمد مرفاوی سرمربی
Flag of آلمان اریش روته مولر مربی
Flag of ایران غلام‌حسین مظلومی مدیر
Flag of ایران بهزاد غلامپور مربی دروازبان‌ها
Flag of ایران مرتضی محصص آنالیزور
Flag of ایران مسعود معینی مدیر تیم‌های پایه

[ویرایش] مربیان برجسته پیشین

نام دوران جام‌ها
کشوری آسیایی جمع
لیگ حذفی دیگر
جام‌ها
جام
باشگاه‌ها
Flag of یوگوسلاوی زدراکو رایکوف
۱۳۴۸-۱۳۵۵
۱
۰
۰
۱
۲
Flag of ایران منصور پورحیدری
۱۳۵۸-۱۳۶۲
۱۳۷۴-۱۳۷۵
۱۳۷۹-۱۳۸۱
۲
۲
۳
۱
۸
Flag of ایران ناصر حجازی
۱۳۷۵-۱۳۷۸
۱
۰
۰
۰
۱
Flag of ایران امیر قلعه‌نویی
۱۳۸۲-۱۳۸۵
۱۳۸۸-۱۳۸۷
۲
۲
۰
۰
۴

[ویرایش] مدیران

مدیر دوران مدیریت
Flag of ایران پرویز شیخوان
۱۳۲۴-?
Flag of ایران پرویز خسروانی
?-۱۳۵۷
Flag of ایران ??
?-?
Flag of ایران کاظم اولیایی
?-?
Flag of ایران علی فتح‌الله‌زاده
اردیبهشت ۱۳۸۲-۱۳۷۵
Flag of ایران حسین قریب
خرداد ۱۳۸۲-تیر ۱۳۸۴
Flag of ایران کاظم اولیایی
تیر ۱۳۸۴-بهمن ۱۳۸۴
Flag of ایران حسین قریب
بهمن ۱۳۸۴-مهر ۱۳۸۵
Flag of ایران مقداد نجف‌نژاد
مهر ۱۳۸۵-اسفند 1385
Flag of ایران علی فتح‌الله‌زاده
اردیبهشت ۱۳۸۶-شهریور ۱۳۸۷
Flag of ایران امیررضا واعظی آشتیانی
شهریور ۱۳۸۷-اکنون


[ویرایش] پانویس

  1. استاديوم يكصد هزار نفری. سایت رسمی ورزشگاه آزادی. بازدید در تاریخ ۲۱ شهریور ۱۳۸۷.
  2. دومین دوره لیگ منطقه‌ای در وبگاه پارس فوتبال
  3. سایت رسمی باشگاه استقلال-نحوه تاسیس و تاریخچه
  4. pro league/1380-81.htm ۱۳۸۱، لیگ برتر. وبگاه پارس‌اسپورت. بازدید در تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۸۷.
  5. pro league/iran_pro_league.htm مسابقات قهرمانی لیگ باشگاههای فوتبال ایران
  6. pro league/1382-83.htm سومین دوره لیگ برتر فوتبال ایران ۳-۱۳۸۲
  7. pro league/1383-84.htm چهارمین دوره لیگ برتر فوتبال ایران۱۳۸۴-۱۳۸۳
  8. pro league/1384-85.htm پنجمین دوره لیگ برتر فوتبال ایران ۸۵- ۱۳۸۴
  9. مردم سالاری
  10. ايران ورزشی: حادثه سازان ورزش در سال ۸۵
  11. استاديوم فوتبال - زمين چمن. وبگاه رسمی ورزشگاه آزادی. بازدید در تاریخ 12 مهر ۱۳۸۷.
  12. مناقصه برای ساخت كمپ استقلال. خبرگزاری فارس (در تاریخ ۵ تیر ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ ۴ آبان ۱۳۸۷.
  13. كلنگ آبی براي چندمين بار به زمين خورد. وبگاه همشهری. بازدید در تاریخ ۴ آبان ۱۳۸۷.
  14. جام ها و مقام ها. وبگاه رسمی باشگاه استقلال تهران (در تاریخ 2 اسفند ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ 2 اسفند ۱۳۸۷.
  15. عملکرد تیم فوتبال استقلال در رقابتهای باشگاههای آسیا. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷.
  16. عملكرد تيم فوتبال استقلال از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷.
  17. عملكرد تيم فوتبال استقلال از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۵. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷.
  18. جام‌ها و مقام های استقلال. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  19. عملكرد تيم فوتبال استقلال از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷.
  20. عملكرد تيم فوتبال استقلال از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۲. وبگاه رسمی باشگاه استقلال. بازدید در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۸۷.
  21. سیاهه بازیکنان فصل ۱۳۸۸-۱۳۸۷ استقلال (انگلیسی). IPLstats.com. بازدید در تاریخ ۱ آذر ۱۳۸۷.

[ویرایش] منابع

[ویرایش] پیوند به بیرون

ویکی‌انبار
در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با
موجود است.

[ویرایش] رسمی

[ویرایش] هواداران