مدافع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


مدافع یا پدافندگر بازیکنی است که در پشت هافبک‌ها قرار دارد و مهم‌ترین و اولین هدفش پشتیبانی از دروازه‌بان است. وظیفهٔ اولیهٔ او جلوگیری از گلزنی حریف است. به‌طور عمده در فوتبال مدرن چهار نوع مدافع تعریف می‌شود: مدافع میانی (به انگلیسی: Centre-back)، مدافع پوششی (به انگلیسی: Full-back)، مدافع جلوزن (به انگلیسی: Sweeper) و مدافع کناری (به انگلیسی: Wing-back) که در واقع می‌توان به نوعی مدافع جلوزن و کناری را به‌ترتیب نمونه پیشرفته‌تر مدافع میانی و پوششی دانست. استفاده از مدافع میانی و پوششی در فوتبال مدرن تقریباً ضروری است در حالی که جلوزن و مدافع کناری فقط در برخی از سیستم‌ها یا برخی از زمان‌های بازی استفاده می‌شوند.

مدافع میانی[ویرایش]

جان تری (با لباس آبی) به عنوان یک مدافع میانی در حال یارگیری مهاجم نوک حریف (دروگبا)

مدافع میانی یا دفاع وسط یا دفاع آخر بازیکنی است که وظیفه اصلی آن، ناکام گذاشتن بازیکنان رقیب، به‌ویژه مهاجم نوک در گل‌زنی است که وی این کار را با استفاده از جلوگیری از شوت‌زنی و پاس‌کاری، ایجاد مزاحمت و یارگیری انجام می‌دهد.

از آن‌جا که در فاز دفاعی، مدافع میانی نزدیک‌ترین بازیکن (غیر از دروازه‌بان) به دروازه است در آفسایدگیری و هدایت تیم از عقب، نقش مهمی دارد، بنابراین یک مدافع میانی می‌تواند خط دفاعی را با خود همراه کند، در مواقع آفسایدگیری آن‌را جلو بیاورد یا هنگامی که تیم مقابل در فاز هجومی قرار دارد، خط دفاعی را به‌دروازه خودی نزدیک کند.

هنگامی که توپ به مدافع میانی می‌رسد، بسته به موقعیتی که در آن قرار دارد یا به زیر توپ می‌زند یا با پاس‌های کوتاه هم‌تیمی‌های خود را صاحب توپ می‌کند، چنانچه حمله تیم حریف گسترده و با نفرات زیاد باشد احتمالاً به زیر توپ خواهد زد ولی اگر بخواهد یک ضد حمله را شروع کند به بازیکنان دیگر پاس خواهد داد.

در جریان معمول بازی گل‌زدن یک مدافع میانی، کمی دور از انتظار است، با این حال ممکن است مدافع میانی‌ها روی ضربات کرنر یا دیگر توپ‌های ارسالی به گل برسند یا ممکن است خودشان زننده ضربه ایستگاهی یا پنالتی باشند که منجر به گل شود.

در فوتبال مدرن امروز معمولاً از دو یا سه مدافع به عنوان مدافع میانی استفاده می‌شود، به عنوان مثال در سیستم‌های ۴–۲–۳–۱، ۴–۳–۳، و ۴–۴–۲ همواره از دو مدافع میانی استفاده می‌شود.

همچنین به‌طور کلی دو راهبرد اصلی دفاعی برای مدافع میانی‌ها وجود دارد:

  • دفاع منطقه‌ای:که طی آن هر مدافع میانی عهده‌دار قسمتی از ناحیه زمین خودی می‌شود.
  • دفاع نفر به نفر: که طی آن هر مدافع میانی عهده‌دار خنثی‌سازی حرکات یکی از بازیکنان رقیب می‌شود.

مدافع جلوزن[ویرایش]

سیستم ۵-۳-۲ که شامل مدافع میانی، جلوزن و مدافع کناری است
سیستم ۴-۴-۲ که شامل مدافع میانی و مدافع کناری است.

مدافع جلوزن یا سوییپر یا لیبرو[پانویس ۱] مدافع‌ای است که معمولاً در فضای بین مدافع میانی و دروازه‌بان را پوشش می‌دهد،[۱] و دارای قد بلند و قدرت بدنی بالاست و وطیفهٔ اصلی آن دورکردن ضربات و پاس‌های مهاجمین حریف است. این پست احتمالاً برای نخستین بار در سیستم کاتناچیو که در دههٔ ۶۰ و در ایتالیا بنیان‌گذاری شده‌است، استفاده شده‌است که طی آن سوییپرهای کاملاً دفاعی در اطراف محوطه جریمه به بازپسگیری توپ‌های لو رفته، رویارویی با مهاجمان حریف (که از خط دفاع عبور کرده‌اند) و در صورت لزوم دابل مارک کردن (اضافه شد به مدافعین برای ایجاد موقعیت دو به یک) می‌پرداختند و از آن‌جا که آزادی عمل بیشتری نسبت بازیکنانی که یارگیری می‌کردند، داشتتند به بازیکن این پست لیبرو (به ایتالیایی: libero) هم می‌گویند که در زبان ایتالیایی یک واژه به معنی «آزاد» است. خود واژه سوییپر (به انگلیسی: Sweeper) نیز در زبان انگلیسی به معنی "رفتگر" است که نشان می‌دهد این بازیکن مسئول دفع توپ از اطراف محوطه جریمه است.

به‌دلیل منطقه بازی بازیکن سوییپر، انتظار می‌رود بتواند یک ضدحمله را پی‌ریزی کند، به‌همین علت باید توانایی‌هایی از جمله حفظ توپ و دقت پاس بهتری نسبت به مدافعان میانی که بیشتر توانایی آن‌ها به کارهای دفاعی محدود می‌شود داشته‌باشد.

از جمله سرشناس‌ترین بازیکنانی که در این پست بازی کرده‌اند می‌توان به فرانتس بکن‌باوئر، گائتانو شیره آ، فرانکو بارزی و ماتیاس سامر اشاره کرد.[۲][۳][۴][۵]همچنین نمونه بارز استفاده از سوییپر در فوتبال مدرن، اتو ریهاگل است که توانست با استفاده از ترایانوس دلاس به‌عنوان سوییپر در تیم ملی فوتبال یونان به قهرمانی در جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۴ برسد.

مدافع پوششی[ویرایش]

مدافع پوششی بازیکنی است که منطقه گسترده‌ای از دفاع را پوشش می‌دهد[۶] ولی بیشتر به کناره‌ها تمایل دارد. تعداد و نحوهٔ عملکرد مدافعان پوششی کاملاً وابسته به سیستم مورد استفاده و شرایط بازی است ولی معمولاً از دو مدافع پوششی در دو سمت دفاع استفاده می‌شود که وظیفه اصلی آن‌ها مانع شدن از عبور توپ و ارسال آن توسط بازیکنان تیم مقابل روی محوطه جریمه است.[۷]

مدافع کناری[ویرایش]

مدافع کناری که به دو دسته مدافع راست و مدافع چپ تقسیم‌بندی می‌شود بازیکنی است که دو طرف دفاع را به‌طور تخصصی پوشش می‌دهد[۸] و حتی می‌توان آن‌را به‌نوعی همان مدافع پوششی با اختیارات و وظایف بیشتر دانست به همین دلیل معمولاً به‌طور همزمان از مدافعین پوششی و کناری تخصصی استفاده نمی‌شود (مثلاً در سیستم ۴-۴-۲ یا ۵-۳-۲ در تصویر). مدافع کناری نسبت به‌سایر مدافعان باید از قدرت تهاجمی بیشری برخوردار باشد تا بتواند در مواقعی که تیم به گل نیاز دارد به هافبک‌های کناری و وینگرها کمک کند یا جای آن‌ها بازی کند، همچنین بتواند از نفوذهای بازیکنان کناری تیم حریف جلوگیری کند، به‌همین دلیل باید میزان دوندگی زیادی داشته باشد و مدام طول زمین را طی کند، به همین خاطر است که به مدافعان کناری، پیستون چپ یا پیستون راست هم می‌گویند.[پانویس ۲]

پانویس[ویرایش]

  1. هر چند در بررسی تخصصی‌تر، عده‌ای میان مدافع جلوزن، سوییپر و لیبرو فرق قائل می‌شوند ولی معمولاً کلمه مدافع جلوزن را معادل سوییپر در زبان انگلیسی و لیبرو در زبان ایتالیایی در نظر می‌گیرند.
  2. در برخی موارد از این اصطلاح برای هافبک‌های کناری و وینگرها نیز استفاده می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. "Positions guide: Sweeper". London: BBC Sport. 1 September 2005. Retrieved 21 June 2008. 
  2. Rotting fruit, dying flowers The Guardian
  3. Czechoslovakia World Cup Hero Jan Popluhar Dies Aged 75 Goal.com
  4. VELIBOR VASOVIC The Independent
  5. Evolution of the Sweeper
  6. "Football is Coming Home to Die-Hard Translators". Article on the Translation Journal. 1 April 2008. Retrieved 14 April 2008. 
  7. تعریف و تشریح کامل پست‌ها در فوتبال
  8. "Positions guide: Wingback". London: BBC Sport. 1 September 2005. Retrieved 21 June 2008. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Defender»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۴ دسامبر ۲۰۱۴).