ورزشگاه تختی تهران

برای دیگر کاربردها، ورزشگاه تختی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ورزشگاه تختی
نام کامل	ورزشگاه تختی تهران
محل	تهران
تاریخ شروع ساخت	۱۳۴۶
تاریخ بازگشایی	۱۳۵۳
تاریخ بازسازی	۱۳۸۶
مالک	وزارت ورزش و جوانان ایران
گرداننده	مجموعه ورزشی تختی تهران
نوع زمین	چمن
طراح	جهانگیر درویش‌بانی
گنجایش	۳۰٬۰۰۰ نفر
مستاجرها
خانه	تیم ملی فوتبال جوانان ایران بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴

ورزشگاه تختی تهران پنجمین ورزشگاه بزرگ ایران می‌باشد که در شرق تهران واقع است. این ورزشگاه برای میزبانی بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ در زمان سلطنت محمدرضا پهلوی ساخته شد. این ورزشگاه در حقیقت بخشی از مجموعه ورزشی تختی است.

ورزشگاه تختی تنها ورزشگاه سرپوشیدهٔ ایران محسوب می‌شود و در زمان ساخت خود از جمله پیشرفته‌ترین ورزشگاه‌های دنیا به حساب می‌آمد.

این ورزشگاه پیش از انقلاب ایران، به افتخار فرح پهلوی، استادیوم فرح تهران خوانده می‌شد و پس از انقلاب ایران به تختی تغییر نام داد.

این ورزشگاه بر اساس تاج فرح و از روی نقشهٔ تاج فرح ساخته شده‌است. و جایگاه تماشاگران آن بر اساس طرح این تاج ساخته شده‌است.

مجموعهٔ ورزشی تختی تهران هم اکنون با دارا بودن سالن‌های متعدد، ورزشگاه سرپوشیده و پیست دوچرخه‌سواری پس از مجموعه ورزشی آزادی تهران دومین مجموعهٔ ورزشی از نظر امکانات در سراسر ایران به حساب می‌آید.

تاریخچه مجموعه ورزشی تختی تهران

تقریباً دوسال پس از اتمام افتتاح استادیوم مونیخ که برای برگزاری بازیهای المپیک بین الملی ۱۹۷۴ در سال ۱۹۶۸ در مجله Baucn und wohncn مقاله‌ای در مورد اسکلت پوششی کابلی تحت عنوان استادیوم سی هزار نفری در تهران بچاپ رسید.

در خرداد ماه ۱۳۴۵ طبق دستور فرح پهلوی آرشیتکت جهانگیر درویش بانیبا توجه به فعالیتهای ایشان که در زمینه معماری اسکلت‌های بخصوصی در ایتالیا داشتند دستبکار طرح استادیوم سی هزار نفری شدند. ورزشگاه مذکور نخستین مجموعه که در قسمت شرق تهران قرار دارد، نخستین مجموعه ای است که برای پوشش وسیع آن از سیستم کابلی استفاده شده است.طرح جامع ورزشگاه، معماری استادیوم وپوشش آن توسط جهانگیر درویش طراحی شد.محاسبات پوشش فضا توسط فرانسوی ها(شرکت B.E.T.CETAC)و مدل سازی سیستم کابلی در دانشگاه ساری(Surrey)انگلستان وپلی تکنیک لندن انجام گرفت وسپس اجرای آن پوشش_که در ایران تازگی داشت_توسط مهندسان وکارگران الجزایری، که برای فرانسوی ها کار می کردند به مرحله اجرا درآمد. در مورد استادیوم فرح(تختی)، درویش نوآوری های زیادی را چه در سیستم پوشش کششی وچه در استخوانبندی بتنی طراحی کرده و به اجرا درآورده که در مقایسه با سایر استادیوم های خارج از کشور می توان گفت جزییات جالب وتازه تری دارد.

امکانات ورزشی مجموعه

در این مجموعه، ورزش‌هایی نظیر دو و میدانی، دوچرخه سواری و تنیس انجام می‌شود. هم‌چنین، در سالن‌های چند منظوره مجتمع ورزشی فعالیت‌های نظیر بدن‌سازی (خانم‌ها و آقایان)، والیبال، بسکتبال، فوتبال و ژیمناستیک به صورت آموزشی انجام می‌شود. برای خانم‌ها این کلاس‌ها فقط در تابستان دایر است. زمین چمن فوتبال نیز با گنجایش ۳۵۰۰۰ نفر برای مسابقه‌های رسمی، ۱۲ زمین خاکی، و ۶ زمین چمن برای بازی‌های محلی، چمن مصنوعی و استخر و سونا در نظر گرفته شده است.

مواردی که باعث اجرای این طرح گردید

الف : نیاز شهر تهران در سال ۱۳۵۴ که بانوان به طور اختصاصی در آن فعالیت ورزشی داشته و در آینده برای بهره برداری ورزشی وسیعتری قابل استفاده‌است

ب: ایجاد استخوان بندی ساختمانی که مطابق با تازه‌ترین تکنیکها و مصالح و ادامه فعالیتهای آرشیتکی در خارج از ایران باشد

ج: پیش بینی استادیوم در مجموعه‌ای که برای فعالیتهای مختلف ورزشی شهر تهران برای سالهای آینده قابل استفاده باشد

در مورد طرح استادیوم ورزشی تختی پس از آزمایش مشخصات محاسبات روی مدل مقادیر مصالح حدوداً کمتر از ۳ درصد تغییر کرد که اجرای آن ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۲ طول کشیده که نما و طرح از کشور ایتالیا و ساخت این ورزشگاه توسط فرانسوی می‌باشد.

نکات فنی طرح

۱- ایده کلی طرح استادیوم به صورت نعل اسبی طرح شده‌است بطوری که تمام تماشاگران در یکطرف و پشت به غرب قرار گیرند و در قسمت شمال و جنوب هم با حداقل جا ادامه پیدا کند.

علت اساسی وقت برگزاری حداکثر مسابقات از ساعت ۲ بعدازظهر به بعد بود که تمام بینندگان مسابقه تا آنجا که ممکن است در شرایط مساوی و خلاف نور خورشید قرار گیرند. از طرف دیگر این راه حل امکان خواهد داد که برای نمایشات ملی و نمابشات در شب از جهت شرق زمین اصلی مسابقات به عنوان یک صحنه عظیم استفاده شود.

۲- برای جایگاه بینندگان همانطور که هدف اساسی طرح بود پوششی که تقریبا بیش از ۳/۲ (دوسوم) سطح جایگاه را سایه بگیرد با پوششی کابلی طرح شد.

پوشش سقف

۱- شکل هندسی استخوان بندی پوشش به صورت یک زین اسب می‌باشد. ۲-پوشش از یک طرف متصل به کناره صلب بتنی استادیوم و از طرف دیگر توسط یک کابل مرکب بعنوان کناره داخلی غیر صلب مهار شده‌است.

۳- دو طرف کابل کناره در دو نقطه قرینه نسبت به محورعرضی استادیوم به فاصله ۲۳۵ متر از یکدیگر و هر کدام در ارتفاع ۷۰و۷۱ متر مهار شده‌اند.

مدیران

از سال 1352 که این مجموعه افتتاح شده مدیران مختلفی برای احیای این مجموعه فعالیت کردن که اسامی آنها عبارتند از :

مدیر	دوران مدیریت
رامین شیرمحمدی	1355-1352
علی پهلوانی	1357-1355
علی مرتضی قلی	1364-1357
مجتبی علیزاده	1365-1364
گودرز حبیبی	1370-1365
حاج آقا باغی	1370-1372
حسین دیانی	1373-1372
سعید دانیارزاده	1377-1373
علی توکل	1378-1377
ضیاء آذری	1382-1378
بابک سپهری	1383-1382
محمد قاسمی نژاد	1388-1383
جعفر زرنگار	1390-1388
حسین کلانترزاده	1390- تا اکنون

منابع

• استادیوم تختی تهران در وبگاه رسمی مجموعه ورزشی تختی تهران (فارسی)
• استادیوم تختی تهران در وبگاه کتاب اول (فارسی)
• تحلیلی بر دو مجموعه ورزشی ازادی و تختی تهران در وبگاه طرح معماری چهار (دانشجویان دانشگاه ازاد قزوین) (فارسی)
• تاج فرح در وبگاه جواهر (فارسی)

پیوند به بیرون

• وب‌گاه رسمی