سراب (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سراب
ساراب
Sarab.JPG
کشور  ایران
استان آذربایجان شرقی
شهرستان سراب
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی سراو
سال شهرشدن ۱۳۲۴
مردم
جمعیت ۴۴،۸۴۶ تن در سال ۱۳۹۰ [۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۳ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۸۰ متر
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه ۱۴۸ تا ۱۵۰
اطلاعات شهری
شهردار مرتضی اعیانی
ره‌آورد لبنیات محلی، فطیر، خیار سراب، فرش دستبافت، گردو
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۱
وبگاه سایت اطلاع رسانی شهرستان سراب
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر شهید پرور سراب خوش آمدید

سراب یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان سراب در شرق این استان است. این شهر با ۵۹،۴۹۳ نفر جمعیت در سال ۱۳۹۰، هفتمین شهر پرجمعیت استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. شهر زیبای سراب به دلیل واقع شدن در بین دو کوه سبلان و بزقوش، آب و هوایی سرد و کوهستانی دارد. این شهر در منطقه‌ای به وسعت ۱۳ کیلومتر مربع گسترده شده‌است. شهر سراب در ۸۶ کیلومتری غرب اردبیل، ۱۳۴ کیلومتری شرق تبریز ، در ۱۸۵ کیلومتری میانه واقع شده‌است و با احداث راه جدید سراب به میانه این فاصله به یک سوم کاهش خواهد یافت تا علاوه بر سراب منطقه ارسباران نیز از بن بست خارج شود.

در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و علی کش ثابت شده است.[۲]

نام[ویرایش]

سراب مانند بسیاری از شهرهای ایران در کنار رود بنا شده‌است و احتمال می‌رود نام خودش را نیز از این جهت گرفته باشد به واسطه وجود آب‌های جاری فراوان که از دامنه کوه‌های سبلان و بزقوش در دشت سراب جاری می‌شود شاید نام سراب را بر این شهر گذاشته‌اند اما حمداله مستوفی در کتاب معروف خود یعنی نزهة القلوب می‌نویسد سراو شهریست از شرق سبلان مایل به قبله افتاد چو هوایش سرد است و آب آن از رودی که بدان شهر منسوب است از کوه سبلان برخیزد و در دریاچه چی چست (ارومیه) رود مردمش سفید چهره‌اند و سنی مذهب. یاقوت حموی این شهر را «سراو» یا «سرو» ضبط کرده و گوید در سال ۶۱۷ هجری مغول به آن شهر حمله کرد آن شهر خراب شد و بیشتر اهالی کشته شدند. مورخین نیز سراب را سراو ذکر کرده‌اند که در کنار رودخانه سراو بنا شده و از این نام اسم شهر را سراو یا سراب گذاشته‌اند جغرافی نویسان قدیم به جای نام سراب لغت سراو را ذکر نموده‌اند. ابن حوقل در وصف این شهر گفته است سراو شهری است نیکو و دارای چند آسیاب و گرداگرد آن مزارع غله خیز و باغستان‌ها پر فراگرفته و مهمانخانه‌ای پاکیزه و بازارهای خوب دارد.

تاریخ[ویرایش]

پیش از اسلام[ویرایش]

قدمت این شهرستان آنطوری که از مدارک و کتابهای موجود در این زمینه بر میاید به دوره پیش از اسلام برمیگردد. وجود کتیبه اورارتویی، ‌تپه های باستانی و معابد سنگی در حومه این شهر نشان گر قدمت تاریخی منطقه است. سراب در دوره امپراتوری اورارتویی از جمله مناطق دارای تمدن شهر نشینی بود. حتی پاره ای از محققین و باستان شناسان بر این باورند که قبور پراکنده در اطراف و اکناف شهر سراب، قدمتی بیش از سنگ نبشته های اورارتویی دارند همچنین، آثار به جای مانده از فتوحات حکمرانان اورارتویی قدمت تاریخی این منطقه را به سال های ۶۸۵-۷۳۰ ق. م می رساند.

در گوشه و کنار این شهرستان آثاری به صورت خطوط اورارتویی مبین این مطلب است و با عنایت به اینکه شهر سراب بر سر جاده ابریشم قرار داشته است، از قدیم الایام مورد توجه بوده است وجود آثار و علائم گورستانهای بسیار در سطح شهر سراب نشان میدهد که سراب از پرجمیعت ترین شهرهای منطقه در گذشته بوده است.

یکی از شاخه های جاده ابریشم از ری به قزوین و فیروز آباد خلخال و بزغوش از راه سراب به تبریز می رسیده است و یکی دیگر از شاخه ها از راه قزوین و فیروز آباد خلخال به اردبیل از کنار و نزدیکیهای سراب می گذشته است.

وجود دو سنگ نبشته اورارتویی در جوار سراب در منطقه نشت اوغلی و دیزج رازلیق از نظر آثار تاریخی بسیار اهمیت دارد. آثار بدست آمده از دوره اورارتورها (معاصر مادها) به خط میخی نشانگر قدمت این شهر و تاریخی بودن آن می باشد. اين دو سنگ نبشته نشان از فتح نامه شاهان اورارتور هاست. وجود اين دو كتيبه نشانگر اهميت اين منطقه در آن زمانها مي باشد اما معلوم نيست كه شهرهاي مفقود شده ياد شده در كتيبه هاي اورارتويي در كجا و كدام نقطه واقع هستند مسلماً مراكز مزبور مهم و سوق الجيشي بوده كه در حوالي اين كتيبه ها قرار داشتند. تاريخ نويسان قديم تاريخ سراب را با تاريخ اهر و ارسباران به هم آميخته دانسته اند.

مراکز تمدن عهد باستان، معمولاً پس از ویرانی و انهدام در اثر حملات دشمنان، دوباره بازسازی نمی شد، اما شهر سراب بعد از شکست اورارتوها، در دوران حکمرانی پارت ها نیز از رونق کافی برخوردار شد و مورد توجه حکم رانان پارتی بود. وجود تپه های باستانی، تل ها و سفالینه های کشف شده در منطقه، شاهد این مدعا است. در منطقه سراب آثار متعددی از جمله معابد سنگی، قلاع و یک چهار طاقی متعلق به دوران تمدن ساسانی بر جای مانده که مبیّن اهمیت آن، در دوره ساسانی است.

پس از اسلام[ویرایش]

در دوران بعد از حاکمیت اسلام در ایران و آذربایجان، شهر سراب هم چنان ارزش و اعتبار شهری خود را حفظ کرد و به لحاظ موقعیت ویژه جغرافیایی و حاصل خیزی خاک همیشه مورد توجه حکم رانان بود.

شهر سراب در دوران حکومت مغولان از مراکز عمده حکومتی آذربایجان بود. نوشته اند که سلطان احمد اکودار که اسلام آورده بود، از دست ارغون خان و سرداران مغول به اردوی مادر که در سراب مستقر بود، پناه برد و در آن جا دستگیر شد و به دستور ارغون به سال ۶۸۳ کشته شد. بعد از شکست سلطان احمد اکودار ارغون خان مغول، شورای مغولان را در گردنه صائین به سال ۶۸۳ تشکیل داد.

در زمان حکومت چوپانیان نیز سراب مورد توجه بود و حکومت آن با جانی بیگ خان از اولاد جوجی خان بود که در سال ۷۵۸ در این شهر کشته شد. در اوایل حکم رانی صفویه که شهرهای تبریز و اردبیل از شهرهای مهم به شمار می رفتند، سراب به دلیل نزدیکی به این دو شهر و موقعیت سوق الجیشی، از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. شاه اسماعیل صفوی بعد از شکست در جنگ چالدران به سراب روی آورد. و در سال ۹۳۰ در این شهر درگذشت. جنگ شاه اسماعیل و خلیل پاشا در سراب روی داد و باعث ویرانی و خسارات جبران ناپذیری شد، ولی شاه عباس قوای عثمانی را در این شهر شکست داد.

به سال ۱۲۰۵ آغا محمد خان قاجار با صادق خان شقاقی در این منطقه جنگید و بعد از گریختن صادق خان از شهر، آغا محمد خان سراب را فتح کرد. صادق خان شقاقی درجنگ با فتح علی شاه نیز شکست خورده به سراب عقب نشینی کرد و بعد از اینکه جواهرات آغا محمد خان را به فتح علی شاه پس دارد، از طرف شاه قاجار بخشوده شد و به حکومت سراب منصوب شد. شهرستان سراب هم اکنون دربرگیرنده شهرها، بخش ها و روستاهای زیادی است و از مناطق آباد و سرسبز استان آذربایجان شرقی به شمار می رود.

وضعیت طبیعی[ویرایش]

جغرافیا[ویرایش]

شهر سراب با مساحت ۱۳ کیلومترمربع در جنوب شرقی استان آذربایجان شرقی واقع گردیده‌است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۶۵۰ متر می‌باشد. براساس آخرین تقسیمات کشوری، شهر سراب مرکز ۹ دهستان و ۳ نقطه شهری به نامهای مهربان، شربیان و دوزدوزان است.

شهر سراب در حال حاضر از طریق جاده بستان آباد به شهر میانه ۱۸۰ کیلومتر می‌باشد که در صورت احداث یا مرمت جاده سراب به میانه این فاصله به ۶۵ کیلومتر کاهش می‌یابد که نقش به سزایی در خارج کردن منطقه ارسباران از بن‌بست با وجود ۱۲ شهرستان در آن دارد.

رودها[ویرایش]

مهمترين رودخانه هاي جاری در منطقه عبارتند از سوين، آغميون، پسلر و تاجيار كه از دامنه هاي سبلان سرچشمه مي گيرند و از شمال به جنوب جريان مي يابند. رود وانِق چای نیز از كوههای بزقوش سرچشمه گرفته و در جنوب سراب با پيوستن به ساير رودخانه ها، آجي چاي را تشكيل مي دهد. در منطقه ی مهربان هم رودخانه ی ارزنق به آنها ملحق مي شود.

روی هم رفته شهرستان سراب يكي از مناطق نسبتاً پرآب استان آذربایجان شرقی به شمار مي رود و علاوه بر آبهاي سطح الارضي تعداد ۱۳۵ حلقه چشمه و قنات نيز در منطقه وجود دارد .

آب و هوا[ویرایش]

شهر سراب به واسطه قرار گرفتن ما بین دو رشته کوه بزقوش در جنوب و ارتفاعات سبلان در شمال دارای آب و هوایی سرد و کوهستانی است و یکی از نقاط سردسیر کشور به شمار می رود. تعداد روزهای یخبندان در سراب به طور متوسط ۱۴۸ تا ۱۵۰ روز در سال و مقدار بارندگی سالانه هم حدود ۲۵۰ میلی‌متر است.

مردم[ویرایش]

زبان[ویرایش]

قومیت[ویرایش]

مذهب[ویرایش]

فرهنگ[ویرایش]

تجارت[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

مشاهیر[ویرایش]

اماکن تاریخی[ویرایش]

سنگ نبشته ها و سنگ های تاریخی[ویرایش]

مساجد[ویرایش]

تپه ها[ویرایش]

بناها[ویرایش]

سیاست[ویرایش]

مجلس[ویرایش]

فرمانداری[ویرایش]

شهرداری[ویرایش]

شورای شهر[ویرایش]

اماکن تفریحی[ویرایش]

پارک ها[ویرایش]

موزه ها[ویرایش]

سینما ها[ویرایش]

نمایشگاه ها[ویرایش]

آموزش[ویرایش]

عمومی[ویرایش]

عالی[ویرایش]

صنایع[ویرایش]

معادن[ویرایش]

ترابری[ویرایش]

ترمینال[ویرایش]

تاکسی[ویرایش]

ره آورد[ویرایش]

خوردنی ها[ویرایش]

صنایع دستی[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org

پیوند به بیرون[ویرایش]

بانک اطلاعات شهرستان سراب