هاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هاری
سگی مبتلا به ویروس هاری
آی‌سی‌دی-۱۰ A82
دادگان بیماری‌ها ۱۱۱۴۸
ای‌مدیسین med/۱۳۷۴ eerg/۴۹۳ ped/۱۹۷۴
پیشنت پلاس هاری
سمپ D011818
یک بیمار هار، سال ۱۹۵۹.
کشورهای بدون هاری (سبز رنگ) از تاریخ ۲۰۱۰.

هاری بیماری ویروسی است که موجب التهاب مغزی حاد می‌شود. ویروسی از خانواده رابدو ویریده این بیماری را ایجاد می‌کند. این ویروس در تمام حیوانات خون‌گرم از جمله انسان می‌تواند ایجاد بیماری کند. ویروس از بزاق حیوان مبتلا به هاری و محل گازگرفتگی وارد بدن شده در ماهیچه‌ها به سمت اعصاب انتهایی می‌رود و شروع به تکثیر می‌نماید.

مرگ در صورت ابتلا به هاری تقریباً قطعی است و در طول تاریخ تنها ۶ انسان از هاری جان سالم به‌در برده‌اند. نجات یک دختر ۱۵ ساله از هاری در ویسکانسین، ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۴ اولین مورد گزارش شده از غلبه دستگاه ایمنی انسان بر این بیماری بدون استفاده از درمان‌های خاص ضدهاری بود.[۱]

رئیس سازمان جهانی بهداشت حیوانات می‌گوید: «تا ۷۰ هزار کودک هستند که هر سال به طور دردناکی می‌میرند و رسانه‌ها آن را پوشش نمی‌دهند اما وقتی بیماری مرس ۲۰۰ آدم پیر را می‌کشد به آن توجه می‌شود.»[۲]

شیوع[ویرایش]

در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۶ هزار نفر بر اثر این بیماری جان باختند. درحالیکه در سال ۱۹۹۰ این رقم بیش از دو برابر یعنی ۵۵ هزار نفر (۳۱ هزار نفر در آسیا و ۲۴ هزار نفر در آفریقا) بود.[۳] بیشترین موارد هاری در انسان در هند اتفاق می‌افتد. در هند تعداد سگ‌های ولگرد بسیار زیاد شده‌است چراکه قانونی در سال ۲۰۰۱ کشتن سگ‌ها را ممنوع کرده و کاهش نزدیک به انقراض نسل کرکس‌ها (بر اثر استفاده دامپزشکی از داروی دیکلوفناک) موجب شده لاشه‌های زیادی برای تغذیه سگ‌ها باقی بماند. ویتنام و تایلند نیز در رتبه‌های بعدی ابتلا به هاری قرار دارند.

در کل دنیا بیش از ۹۹ درصد موارد هاری در انسان از طریق سگ منتقل می‌شود اما در قاره آمریکا اکثر موارد هاری در انسان‌ها از طریق خفاش‌ها منتقل می‌شوند و انتقال از طریق سگ فقط کمتر از ۵ درصد کل موارد هاری را شامل می‌شود. بیماری هاری در حدود ۱۵۰ کشور دنیا وجود دارد. در بیشتر نقاط اروپا و استرالیا ویروس هاری فقط در خفاش‌ها وجود دارد. در برخی جزایر هم این ویروس اصلاً وجود ندارد.

حدود ۴۰ درصد جان‌باختگان هاری زیر سن پانزده سالگی دچار گازگرفتگی می‌شوند. مبتلایان اغلب کودکانی هستند که شاید بدون ترس یا آگاهی به طرف سگ‌های آلوده رفته باشند. از آنجا که بسیاری از کودکان پس از گاز گرفته شدن قادر به توضیح حادثه برای والدین نیستند، این نگرانی برای سازمان‌های بهداشتی وجود دارد که آمار واقعی مرگ بسیار بالاتر از آمار رسمی باشد.[۲]

عامل[ویرایش]

عامل بیماری هاری نوعی ویروس RNA دار و نوروتروپ است، یعنی تمایل به سیستم عصبی دارد و وقتی به سیستم عصبی مرکزی حمله نماید تقریباً همیشه موجب مرگ میزبان می‌گردد.

ویروس هاری در حرارت ۵۰ درجه سانتی گراد در مدت ۱۵ دقیقه و در حرارت ۶۰ درجه در مدت ۳۵ ثانیه و در حرارت ۱۰۰ درجه سانتیگراد در مدت چند ثانیه از بین می‌رود. بنابراین برای ضدعفونی وسایل آلوده کافی است چند دقیقه آنها را جوشاند یا با فنل و الکل شستشو داد.

مخازن بیماری[ویرایش]

کلیه حیوانات خونگرم پستاندار چه وحشی و چه اهلی به این بیماری حساس می‌باشند. البته در پرندگان ابتلا به این بیماری فقط به‌طور مصنوعی در آزمایشگاه گزارش شده‌است.

راه‌های سرایت بیماری[ویرایش]

  • گاز گرفتن حیوانات
  • راه پوست
  • راه مخاط‌ها (لب، چشم، بینی)
  • دستگاه گوارش

درمان[ویرایش]

درمان پس از بروز علائم بیماری هاری، دیگر امکان‌پذیر نیست و بیمار —با وجود مراقبت‌های کامل— طی یک یا دو هفته جان خود را از دست خواهد داد. برای مبارزه با بیماری می‌توان واکسیناسیون ضد هاری برای پیشگیری از بیماری انجام داد.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. Recovery of a Patient from Clinical Rabies - Wisconsin, 2004 Morbidity and Mortality Weekly Report
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ مک‌گرات، مت. «هاری قربانی زیاد می‌گیرد 'اما بودجه مقابله نمی‌رسد'». بی‌بی‌سی فارسی، ۶ خرداد ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۸ مه ۲۰۱۴. 
  3. Rabies WHO
  4. «هاری». دفتر آموزش و ارتقای سلامت. بازبینی‌شده در ۱۹ آبان ۱۳۹۱. 

مطالعهٔ بیشتر[ویرایش]