ویروس زیکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ویروس زیکا
Zika EM CDC 280116.tiff
تصویر میکروگراف از ویروس زیکا. ذرات ویروس ۴۰ نانومتر قطر، با سلول بیرونی و یک هسته داخلی متراکم).
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: ویروس
تیره: Flaviviridae
سرده: Flavivirus
گونه: Zika virus
یک شرح ویدیویی به انگلیسی از ویروس زیکا و تب زیکا

ویروس زیکا (نام علمی: Zika virus) نام یک گونه از ویروس فرمانرو است و از پشه به انسان منتقل می‌شود. ابتلا به این ویروس بیشتر در نقاطی از آفریقا و آسیای جنوب شرقی دیده شده است.

پیدایش و پیشینه[ویرایش]

ویروس زیکا برای اولین بار در سال ۱۹۴۷ در بدن یک میمون در حوالی جنگل زیکا (Zika) در نزدیکی دریاچه ویکتوریا در اوگاندا شناسایی شد. این ویروس به مانند تب دنگی، ویروس نیل غربی و تب زرد یک بیماری منطقه گرمسیری منتقل‌شونده به‌وسیله پشه ایجاد می‌کنند. تغذیه پشه‌ها از خون بیماران ویروس را به آنان منتقل می‌کند. ویروس در پشه‌ها بیماری ایجاد نمی‌کند. گزش افراد سالم به‌وسیله پشه ناقل، ویروس بیماری را به آنان منتقل می‌کند. ویروس ایجاد کننده این بیماری اولین بار در سال ۱۹۷۴ جداسازی شد.[۱] اولین شیوع ثبت شده در بین مردم در سال ۲۰۰۷ در ایالات فدرال میکرونزی رخ داده است. تا ژانویه ۲۰۱۶، این بیماری در بیست منطقه از قاره آمریکا دید شده است.[۲][۲] همچنین گزارش‌هایی از این بیماری در آفریقا، آسیا و اقیانوسیه نیز دیده وجود دارد.[۳] به دلیل شیوع آن که در سال ۲۰۱۵ در برزیل آغاز شد، سازمان جهانی بهداشت در فوریه ۲۰۱۶ آن را یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی در عرصه بین‌المللی اعلام کرد.[۴]

راه‌های انتقال[ویرایش]

ویروس زیکا توسط پشه‌ای موسوم به «آیدس آیگیپتی» (حشره مصری) منتقل می‌شود که ناقل بیماری‌های دیگری از جمله تب زرد و تب دنگی نیز هست.[۵] اما در موارد نادری انتقال آن از طریق رابطه جنسی هم گزارش شده است.[۶]

پراکندگی[ویرایش]

انتشار این ویروس تا پیش از سال ۲۰۰۷ به آفریقا و آسیای جنوب شرقی محدود بود و چندان موردتوجه قرار نمی‌گرفت. در سال ۲۰۰۷ در میکرونزی از جزایر اقیانوس آرام نیز شیوع پیدا کرد. تا سال ۲۰۱۴ فقط محدود به این مناطق بود ولی در آن سال به جزیره ایستر و شیلی نیز گسترش یافت. در ماه مه ۲۰۱۵ به برزیل نیز راه یافت. در برزیل در سال ۲۰۱۵ بیش از ۸۴۰۰۰ مورد ابتلا به این ویروس و در سال ۲۰۱۶ بیش از ۲۱۰۰ مورد میکروسفالی ثبت شد. تاکنون ۹ کشور در آمریکای مرکزی و جنوبی موارد ابتلا به این ویروس را گزارش کرده‌اند. پورتوریکو در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۵ گزارش کرد که نخستین مورد ابتلای محلی به این ویروس در این کشور دیده شده است. در ژانویه ۲۰۱۶ در ایالت هاوایی آمریکا تولد نوزادی دچار میکروسفالی که از لحاظ ویروس زیکا مثبت بود گزارش شد.

این ویروس که اکنون در آمریکای جنوبی به شدت شیوع یافته است رو به گسترش است. وزارت بهداشت کلمبیا اعلام کرد که ۲۰ هزار و ۲۹۷ مورد تأیید شده ابتلا به ویروس زیکا از جمله دو هزار و ۱۱۶ زن باردار در کلمبیا وجود دارد. برزیل با سه هزار و ۷۰۰ مورد کوچکی مغز (میکروسفالی) بدترین شرایط را بین کشورهایی دارد که ویروس زیکا در آنها شیوع پیدا کرده است.[۷] انتشار گسترده‌تر ویروس زیکا ممکن است به تغییرات اقلیمی مربوط باشد که باعث گسترش زیستگاه پشه‌های ناقل آن شده‌اند.

پیشگیری و درمان[ویرایش]

در حال حاضر هیچ واکسن یا درمانی برای ویروس زیکا در دست نیست. تنها روش برای پیشگیری از عفونت، پرهیز از گزیده شدن به‌وسیله پشه‌ها است. پیشگیری عبارت است از کاهش پشه گزیدگی در نواحی که این بیماری شایع است.[۲] این تلاش‌ها عبارتند از استفاده از مواد دفع حشرات، پوشاندن بدن با لباس، پشه بند، از بین بردن آب‌های راکد زیرا این آب‌ها مکان تولید مثل پشه‌ها هستند.[۳] مقامات بهداشت برزیل در سال ۲۰۱۵ پیشنهاد کردند که زوجین بهتر است به دلیل شیوع بالای این بیماری، بارداری را به تعویق بیندازند و توصیه می‌شود زنان باردار به نواحی که این بیماری شیوع دارد سفر نکنند.[۲][۸] در حالی که هیچ درمان خاصی برای آن وجود ندارد، اما استامینوفن (پاراستامول) ممکن است به بهبود علائم کمک کند.[۲] بستری شدن در بیمارستان به ندرت نیاز است.[۹]

علائم[ویرایش]

جوش‌های ناحیه بازو به دلیل ویروس زیکا

فقط ۲۰ درصد از افراد، علائم آلوده شدن به این ویروس را نشان می‌دهند. به همین دلیل، بسیاری از موارد ابتلا به این ویروس تشخیص داده نمی‌شوند و در نتیجه دشوار می‌شود ابعاد واقعی آلودگی به آن را مشخص کرد.[۵]. بنا به گزارش «مرکز کنترل و پیشگیری بیماری» در آمریکا، رایج‌ترین علائم ابتلا به این ویروس تب، جوش‌های خارش‌دار، درد مفاصل، و التهاب چشم‌ها است.

زیکا و رابطهٔ آن با بیماری میکروسفالی[ویرایش]

با شیوع این ویروس در سال ۲۰۱۵ در برزیل این احتمال مطرح شد که این ویروس اثراتی زیان‌بار بر زنان باردار داشته باشد. در این سال، هزاران نوزاد (۱۰ برابر میزان معمول سالانه) با میکروسفالی به دنیا آمدند. عارضه‌ای که در آن مغز به طور غیرطبیعی کوچک است. این نقصان هنگام تولد اغلب پس‌ از آن رخ داده بود که مادران در ابتدای بارداری، علائم شبیه ابتلا به ویروس زیکا را نشان داده بودند. به نظر می‌رسد رابطه‌ای میان ابتلا مادران در ابتدای دوره بارداری به ویروس زیکا و تولد نوزادانشان با میکروسفالی وجود داشته باشد. به نوشته روزنامه واشنگتن پست محققان احتمال می دهند آفت کش‌های مورد استفاده برای نابودی پشه ناقل زیکا عامل شیوع میکروسفالی هستند و این بیماری نادر به ویروس زیکا مربوط نیست.[۱۰]

پایان وضعیت اضطراری[ویرایش]

در نوامبر سال ۲۰۱۶ سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که وضعیت اضطراری ناشی از خطر انتشار ویروس زیکا پایان یافته است. اما همچنان تهدیدی قابل توجه و ماندگار برای بشر می‌ماند و این سازمان اکنون رویکردی درازمدت برای مقابله با این ویروس در پیش خواهد گرفت.[۱۱]

زیکا در ایران[ویرایش]

در ایران از سال ۱۳۹۰ خورشیدی نظام مراقبت فعالی برای کنترل حشره‌ی ناقل این بیماری توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران راه‌اندازی شده‌است و رد پای پشه‌ی زیکا به صورت کاملاً جدی رصد می‌شود. در طول این مدت تنها یک مورد در سال ۱۳۹۳ در مناطق بسیار کوچکی در ایران، این حشره شناسایی شده که بلافاصله اقدامات لازم برای کنترل این عامل توسط مسئولان وزارت بهداشت صورت گرفته و مورد دیگری در باره این بیماری و پشه ناقل آن گزارش نشده است.[۱۲]

پانویس[ویرایش]

  1. Haddow, AD; Schuh, AJ; Yasuda, CY; Kasper, MR; Heang, V; Huy, R; Guzman, H; Tesh, RB; Weaver, SC (2012). "Genetic characterization of Zika virus strains: geographic expansion of the Asian lineage.". PLoS neglected tropical diseases 6 (2): e1477. PMID 22389730. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ Chen, LH; Hamer, DH (2 February 2016). "Zika Virus: Rapid Spread in the Western Hemisphere.". Annals of internal medicine. PMID 26832396. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Zika virus". WHO. January 2016. Retrieved 3 February 2016. 
  4. "WHO Director-General summarizes the outcome of the Emergency Committee regarding clusters of microcephaly and Guillain-Barré syndrome". WHO. 1 February 2016. Retrieved 3 February 2016. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ http://persian.euronews.com/2016/01/26/what-is-the-zika-virus/
  6. http://jamejamonline.ir/online/2268531682804790293/زیکا-با-تماس-جنسی-انتقال-می-یابد
  7. بیش از 2100 زن باردار در کلمبیا مبتلا به ویروس زیکا هستند . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
  8. "Brazil warns against pregnancy due to spreading virus - CNN.com". CNN. Retrieved 24 December 2015. 
  9. "Factsheet for health professionals". ecdc.europa.eu. Retrieved 22 December 2015. 
  10. زیکا مقصر نیست . [ایرنا]
  11. «سازمان بهداشت جهانی پایان وضعیت اضطراری پیرامون زیکا را اعلام کرد - بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹ آبان ۱۳۹۵». 
  12. "زیکا چند بار به ایران آمده است؟". 

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Zika virus»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶).