رجب طیب اردوغان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رجب طیب اردوغان
رجب طیب اردوغان
دوازدهمین رئیس جمهور ترکیه
مشغول به کار
۲۸ اوت ۲۰۱۴ – تاکنون
نخست وزیر احمد داود اغلو
بن‌علی ییلدریم
فرد پیشین عبدالله گل
بیست و هفتمین نخست‌وزیر ترکیه
مشغول به کار
۱۴ مارس ۲۰۰۳ – ۲۸ اوت ۲۰۱۴
رئیس جمهور احمد نجدت سزر
عبدالله گل
شهردار استانبول
اطلاعات شخصی
تولد ۲۶ فوریهٔ ۱۹۵۴(۱۹۵۴-02-۲۶) ‏(۶۲ سال)
قاسم‌پاشا، استانبول
ملیت  ترکیه
حزب سیاسی رهبر حزب عدالت و توسعه (Adalet ve Kalkınma Partisi)
همسر آمینه اردوغان (۴ ژوئیه ۱۹۷۸)
فرزندان دو پسر: احمد، بلال
دو دختر:، سمیه، اسرا
محل تحصیل دانشگاه مرمره
پیشه ، سیاستمدار
دین اسلام سنی
امضاء
وب‌گاه www.rte.gen.tr/

رجب طیب اردوآن (به ترکی استانبولی: Recep Tayyip Erdoğan) (زاده ۲۶ فوریه ۱۹۵۴) رئیس جمهور کنونی ترکیه است. وی در ۱۴ مارس ۲۰۰۳ به عنوان بیست و هفتمین نخست‌وزیر این کشور انتخاب شد. او رهبر حزب عدالت و توسعه ترکیه است. در مرداد ۱۳۹۳، رجب طیب اردوغان توانست با کسب بیش از ۵۰ در صد از کل آرا در دور اول انتخابات به پیروزی دست یافته و دوازدهمین رئیس جمهور ترکیه شود.[۱]

کودکی[ویرایش]

اردوغان متولد شهر استانبول است. خانواده او از مهاجران گرجی از شهر باتومی بوده‌اند. (او این موضوع را در سفری به گرجستان در سال ۲۰۰۴ اعلام کرد)[۲] اردوغان در مدرسه مذهبی امام خطیب و مدرسه عالی اقتصادی و تجاری آکسارای که بعداً به دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مرمره تغییر نام داد، تحصیل کرده‌است. او مدتی نیز در یک باشگاه فوتبال محلی به شکل نیمه حرفه‌ای بازی می‌کرده‌است.

اردوغان سپس در اداره حمل و نقل شهر استانبول شروع به کار کرد. اما در سال ۱۹۸۰ با رد تقاضای رئیس خود برای تراشیدن ریش از ادامه کار امتناع کرد.[۳]

تحصیلات[ویرایش]

اردوغان در نوجوانی به یک مدرسه «امام - خطیب» (مدرسه علمیه معادل دبیرستان برای تربیت امام جماعت و واعظ) می‌رفت. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، فارغ التحصیلان این مدارس علمیه تنها می‌توانستند تحصیلات عالی خود را در رشته الهیات ادامه دهند. با این حال، اردوغان ظاهراً از دانشگاه «مرمره» و دانشکده اقتصاد و علوم اداری فارغ‌التحصیل شد. برای ثبت نام در آن دانشگاه او باید اثبات می‌کرد که دیپلم دیگری جدای از مدرک فارغ‌التحصیلی مدرسه علمیه دارد.[۴]

مدرک نامعتبر برای ریاست جمهوری[ویرایش]

دلایل بسیار معتبری برای تردید در اصالت این مدرک وجود دارد. چنان‌که کپی مدرک نشان می‌دهد، اردوغان از «دانشکده اقتصاد و علوم اداری» در «دانشگاه مرمره» در سال «۱۹۸۱» فارغ‌التحصیل شد. در زیر دیپلم هم به وضوح امضای رئیس دانشگاه و رئیس دانشکده به چشم می‌خورد.

اما در حقیقت دو مسئله بسیار بسیار اساسی در این میان وجود دارد: در «۱۹۸۱» نه دانشگاه مرمره وجود داشت و نه دانشکده‌ای با این نام. دانشگاه مرمره در ۱۹۸۲ افتتاح شد و دانشکده مزبور با این نام هم در ۱۹۸۳ به آن الحاق شد. تا پیش از ۱۹۸۳ و پیوستن به دانشگاه تازه تأسیس مرمره، دانشکده مزبور در حقیقت یک مؤسسه تحصیلات کالج با عنوان «آکادمی علوم اقتصادی و تجاری» بود.

«گوکجه فیرات» یک ملی‌گرای پان ترکیست افراطی و ضدکرد، جزییات بیشتری دربارهٔ جعلی بودن مدرک اردوغان در اختیار رسانه‌ها گذاشت.[۴]

زندگی شخصی[ویرایش]

اردوغان در ۴ ژوئیه ۱۹۷۸ با امینه اردوغان ازدواج کرد و دارای چهار فرزند، دو پسر و دو دختر است. او از معدود سیاست مداران ترکیه است که قادر به تکلم به هیچ‌یک از زبان‌های خارجی نیست.[۵]

او شهروند افتخاری تهران است.[۶]

ورود به سیاست[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۷۰ اردوغان در شرکت حمل و نقل استانبول شروع به کار کرد. او در آن زمان به حزب رستگاری ملی به رهبری نجم‌الدین اربکان پیوست.

ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰ شاهد درگیری‌هایی بین گروه‌های چپ گرا و راستگرا بود که منجر به کودتای ۱۹۸۰ ترکیه شد. پس از این کودتا احزاب سیاسی از جمله حزب رستگاری منحل شدند. اردوغان پس از این کودتا از شرکت حمل و نقل خارج شد و در یک شرکت خصوصی مشغول به کار شد. او در سال ۱۹۸۲ خدمت سربازی خود را آغاز کرد.

پس از آنکه سیستم حزبی دوباره در سال ۱۹۸۳ احیا شد، اعضای حزب رستگاری حزب جدیدی به نام حزب رفاه ایجاد کردند که اردوغان نیز به این حزب پیوست. اردوغان چندین بار کاندیدای انتخابات پارلمانی در اواخر دهه ۱۹۸۰ شد که تا سال ۱۹۹۱ در هیچ‌کدام آرای کافی را به دست نیاورد. در سال ۱۹۹۱ حزب رفاه با به دست آوردن ده درصد آراء توانست حداقل آراء برای عضویت در پارلمان را به دست آورد. اردوغان نیز از منطقه استانبول به عنوان نماینده انتخاب شد.

شهرداری استانبول ۱۹۹۴[ویرایش]

در سال ۱۹۹۴ اردوغان شهردار استانبول شد. او در هنگام شهرداری به محبوبیت رسید. اردوغان طرح‌هایی را در این زمان برای بهبود سیستم حمل و نقل استانبول اجرا کرد. در همین دوره گروه‌های اسلامی دچار اختلاف نظر شدند. برخی از اقدامات اردوغان نیز به این اختلافات دامن زد؛ از جمله اینکه او جشن گرفتن سال نو میلادی را یک اقدام منطبق با اصول سکولاریسم دانست و اعلام کرد هیچ دلیلی برای جلوگیری از این جشن وجود ندارد. او همچنین دربارهٔ دست دادن افراد با جنس مخالف نیز گفت که این موضوع یک عادت اجتماعی و پذیرفتنی است.[۷]

محکومیت‌ها[ویرایش]

توهین به قاضی[ویرایش]

در سال ۱۹۸۹ و پس از شکست در انتخابات شهرداری بی اوغلو اردوغان به دادگاه شکایت کرد، اما دادگاه شکایت او را بی اساس دانست. اردوغان خطاب به قاضی گفت: «حق نداری مانند مست‌ها حکم صادر کنی». این سخن اردوغان موجب بازداشت یک هفته‌ای او در زندان بایرام پاشا شد.[۸]

زندانی شدن ۱۹۹۸[ویرایش]

در سال ۱۹۹۸ اردوغان به علت خواندن یک شعر اسلامی به ۱۰ ماه حبس محکوم شد، اما تنها ۴ ماه در زندان ماند.[۹]

خطاب کردن اوجالان با لفظ «محترم» و کشته شدگان ترک با لفظ «کله≫[ویرایش]

اردوغان در سال ۲۰۰۰ میلادی در مصاحبه با رادیو استرالیا عبدالله اوجالان را محترم و سربازان کشته شده در جنگ با پ ک ک را «کله» نامید.[۱۰] این موضوع موجب شکایت از وی و محکومیت او به پرداخت ۳ قروش (۲۰۰ ریال) شد.[۱۱]

دوره نخست وزیری[ویرایش]

علی رغم محکومیت جزایی اردوغان، حزب رفاه، که در آن زمان اکثریت مجلس ترکیه را در اختیار داشت با تصویب قانونی راه را برای کاندید شدن اردوغان هموار ساخت.[۱۲] او در سال ۲۰۰۲ از منطقه سیرت به عنوان نماینده وارد مجلس ترکیه شده و به عنوان نخست وزیر انتخاب شد.

اردوغان در دوره نخست وزیری خود چهره‌ای کاملاً متفاوت با دیدگاه دینی اش به نمایش گذاشت و از دیدگاه‌های خود دربارهٔ حجاب، عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو عقب‌نشینی کرد.[۱۳] در اولین سفرش به آمریکا جایزه کمیته آمریکایی یهودیان به وی اهدا شد.[۱۴] او اولین فرد مسلمانی است که این جایزه را دریافت کرده‌است.

دادگستری[ویرایش]

در نوامبر ۲۰۰۵ شکایتی توسط یک دختر ترکیه‌ای به دادگاه حقوق بشر اروپا مطرح شد که در آن از محدودیت‌های حکومت ترکیه برای حجاب شکایت شده بود. در ترکیه زنان اجازه داشتن حجاب در مراکز دولتی و دانشگاه‌ها را ندارند.[۱۵] دادگاه حقوق بشر اروپا این شکایت را رد کرد و اعلام کرد که این اقدام دولت ترکیه مشروع و قانونی است.[۱۶] این حکم دادگاه حقوق بشر اروپا خشم اردوغان را برانگیخت زیرا او امیدوار بود که با این پرونده او بتواند قانون ممنوعیت حجاب را لغو کند.

اقتصاد[ویرایش]

اردوغان موفقیت‌های اقتصادی زیادی در دوره دولت خود با همکاری کمال درویش اقتصاددان بانک جهانی داشت. او توانست رشد اقتصادی ترکیه را به ۷٫۳٪ برساند.[نیازمند منبع]

نمودار قرض عمومی اقتصادهای بزرگ در اروپا (ترکیه با آبی روشن نشان داده شده) ـ

بهداشت[ویرایش]

اردوغان اعلام کرده‌است که مخالف طرح کنترل جمعیت است، زیرا درآینده ما احتیاج به یک جمعیت جوان فعال داریم.[۱۷] اردوغان مشروبات الکلی مصرف نمی‌کند. او در دوره شهرداری خود در استانبول محدودیت‌هایی رادر مصرف نوشیدنی‌های الکلی در رستوران‌ها ایجاد کرد. در دوره نخست وزیری او محدودیتی در مصرف نوشیدنی‌های الکلی ایجاد نکرد، ولی مالیات بر مشروبات الکلی و تنباکو را تحت عنوان مالیات بر مصرف افزایش داد.[۱۸]

روابط خارجی[ویرایش]

دوره ریاست جمهوری[ویرایش]

اردوغان در انتخابات ریاست‌جمهوری ترکیه (۲۰۱۴) موفق شد با شکست‌دادن رقبایش، به عنوان نخستین رئیس‌جمهور این کشور که با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شود، معرفی شد. وی در رقابت‌های انتخاباتی‌اش همواره وعده داده بود که قصد دارد سمت ریاست‌جمهوری را در ترکیه، از یک سمت تشریفاتی و میانجی منازعات سیاستمداران حکومتی، به یک سمت کلیدی و تأثیرگذار تبدیل نماید.[۱۹]

نقض آزادی بیان[ویرایش]

در طی دوران ریاست جمهوری اردوغان از ۲۳۰ نفر به جرم اتهام به ریاست جمهوری شکایت شد. این موضوع باعث ابراز نگرانی فعالان حقوق بشر پیرامون آزادی بیان در ترکیه شد

تلاش برای کودتا علیه اردوغان[ویرایش]

در ساعات اولیه ۱۶ جولای ۲۰۱۶ گروهی در ارتش ترکیه علیه دولت وقت دست به کودتا زده و معابر اصلی شهرهای بزرگ این کشور یعنی استانبول و آنکارا از جمله پل بوسفور، تلویزیون ملی ترکیه و نیز فرودگاه های آن را تصرف کردند.[۲۰] ساعتی بعد به درخواست دولت ترکیه، پلیس وارد عمل شده و درگیری میان نیروهای کودتاچی و پلیس شدت گرفت. به گفته منابع نزدیک به دولت ترکیه به دنبال حضور حامیان رجب طیب اردوغان، کودتای ۱۶ جولای ۲۰۱۶ ناکام ماند.
به گفته برخی تحلیلگران سرچشمه این کودتا می‌تواند خود اردوغان باشد که می‌خواهد بدنه ارتش را از وجود مخالفانش پاکسازی کند. این در حالیست که نیروهای دولتی ترکیه آن را به فتح الله گولن از مخالفان اردوغان نسبت می‌دهند.[۲۱]

عضویت در اتحادیه اروپا[ویرایش]

در زمان اردوغان تلاش‌ها برای عضویت در اتحادیه اروپا افزایش پیدا کرد. دولت او سعی در اصلاح بسیاری از قوانین برای دست یافتن به استانداردهای اروپا کرد ولی در این راه ناکام ماند. فرانسه از مهمترین مخالفان پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپایی بود.

فلسطین و اسرائیل[ویرایش]

ماجرای داووس سوئیس

اردغان در حال ترک اجلاس داووس

در زمان تصدی وی ترکیه هم با اسرائیل و هم با فلسطین ارتباط داشت. اردوغان به هر دو سرزمین هم سفر کرده‌بود. اردوغان در داووس، سوئیس در برنامه‌ای که پیرامون موضوع غزه برگزار شده بود شرکت کرده بود و پس از سخنرانی شیمون پرز که در حمایت از نبرد علیه حماس بود، شروع به سخنرانی کرد و در مخالفت با این جنگ گفت:

جناب پرز! شما از من مسن‌تر هستی، صدایت هم خیلی بالا می‌رود. معتقدم که این طور بالا رفتن صدای شما ریشه در یک احساس روانی گناه دارد، اما مطمئن باش که صدای من این طور بالا نخواهد رفت. پای کشتار که وسط بیاید، شما خوب بلدید بکشید. من خوب می‌دانم که شما در سواحل چطور بچه‌ها را هدف می‌گیرید و می‌کشید. در سرزمین شما دو نخست وزیر پیشین بودند که حرف‌هایی دارند که برای من مهم است. شما نخست وزیرانی داشتید که می‌گفتند: «وقتی بر روی تانک وارد سرزمین‌های فلسطین می‌شوم، در خود احساس لذت می‌کنم». شما با من با ارقام صحبت کردید، من هم حاضرم نام این افراد را ببرم، شاید در میان شما کسی کنجکاو باشد که بداند. من کسانی را هم که برای چنین ظلمی کف می‌زنند تقبیح می‌کنم، زیرا فکر می‌کنم تشویق این قاتلان کودکان، و این قاتلان انسان‌ها، خود نوعی جنایت علیه بشریت است. توجه کنید. در این جا نمی‌توانیم از یک حقیقت صرف نظر کنیم.[۲۲]

قبل از پایان سخنان وی مدیر جلسه سعی کرد با دستش اردوغان را آرام کند، اما اردوغان از جای خود برخاست و جلسه را ترک کرد و بلافاصله به ترکیه بازگشت و در پی بازگشت در فرودگاه مورد استقبال گروهی از مردم قرار گرفت.[۲۳] اردوغان پس از بازگشت به ترکیه اعلام کرد که هیچ تصمیمی دربارهٔ روابط اسرائیل و ترکیه گرفته نخواهد شد.[۲۳]

موضعگیری‌ها جنجالی[ویرایش]

حقوق زنان[ویرایش]

اردوغان در یک سخنرانی در کنفرانسی بین‌المللی در استانبول در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۴ اظهار داشت که برابری زن و مرد برخلاف طبیعت است، چرا که طبیعت آن‌ها با یکدیگر فرق می‌کند. وی گفته بود: «گاهی اینجا می‌گویند زن و مرد برابر هستند، ولی برابری میان زنان و برابری میان مردان توصیف درست تری است.» وی همچنین گفته بود باید به جای واژهٔ «تساوی» برای زنان، از کلمهٔ «معادل» استفاده شود. وی اضافه کرده بود: «مادر بودن عالیترین جایگاه است. شما نمی‌توانید این را برای فمینیست‌ها توضیح دهید. آن‌ها مادر بودن را قبول نمی‌کنند و چنین دغدغه‌ای ندارند.» این اظهارات اردوغان با واکنش فعالان حقوق زنان در ترکیه روبه رو شد.[۲۴][۲۵]

کشف قاره آمریکا[ویرایش]

به نظر وی «مسلمانان قاره آمریکا را کشف» کرده‌اند. وی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۴ گفت: «دریانوردان مسلمان در سال ۱۱۷۸ به آمریکا رسیدند... و کریستف کلمب خود به مسجدی در بالای تپه‌ای در حاشیه سواحل کوبا اشاره کرده است.» منتقدان داخلی و خارجی اردوغان، سخنان وی را نشانه «مشکلات روانی» ارزیابی کردند.[۲۶]

کشورهای غربی[ویرایش]

وی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴ در دیدار با اعضای سازمان همکاری کشورهای اسلامی در استانبول مدعی شد: «بیگانگان تنها در پی پول و ثروت مسلمانان هستند. باور کنید، آنها علاقه‌ای به ما ندارند.» اردوغان با لحنی احساسی افزود: «غربی‌ها خود را دوستان ما جلوه می‌دهند، اما آرزوی مرگ ما را دارند. آنها می‌خواهند که فرزندان ما بمیرند.» به گفته اردوغان غربی‌ها در پی «نفت، طلا، الماس و نیروی کار ارزان» در کشورهای اسلامی هستند.[۲۷]

بازسازی امپراتوری‌های ترک در آیین تشریفات[ویرایش]

اردوغان در ۲۲ دی ماه ۱۳۹۳ در آیین تشریفات و پیشواز از محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، شانزده سرباز را در هیبت و لباس سپاهیان شانزده دولت ترک تاریخ (به تفسیر خود اردوغان) حاضر کرد که بر روی پلکانی ایستاده بودند. این سربازان در تشریفات کاخ ریاست جمهوری ترکیه به عنوان نمادهایی از این دولتها معرفی شده‌اند: امپراتوری هون (در مغولستان)، امپراتوری هون غربی و امپراتوری هون اروپا، امپراتوری هون سفید (هفتالیان افغانستان)، ترکان آسمانی (گوک ترک در سیبریآوارها (در جنوب شرق اروپاخزرها، اویغورها (در شرق چینقره خانیان (در آسیای میانهغزنویان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، اردوی زرین (بخش شمالی و غربی امپراتوری مغولامپراتوری تیموری (گورکانیانگورکانیان هند و امپراتوری عثمانی. استقبال از محمود عباس این گونه تعبیر شد که رجب طیب اردوغان، واقعاً رؤیای احیای امپراتوری عثمانی را جدی گرفته است. خیلیها در ترکیه این مراسم را ریشخند گرفته، عکسهایی منتشر کردند که در آن، سربازانی با لباس جنگجویان فیلمهای جنگ ستارگان و ارباب حلقه‌ها و دیگر فیلمهای تخیلی در کنار رئیس جمهور بود، عده‌ای هم نوشتند که دیگر باید رسماً نام ترکیه را به عثمانی عوض کرد و در واقع کنایه زدند که آقای اردوغان بیش از پیش از آرمانهای آتاتورک، بنیانگذار جمهوری ترکیه فاصله گرفته است.[۲۸]

منابع[ویرایش]

  1. «اردوغان در انتخابات ریاست جمهوری ترکیه پیروز شد». پایگاه خبری تحلیلی خرداد. ۲۰۱۴-۰۱-۱۲. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۱۱. 
  2. Kimlik Değişimi! (ترکی) وبگاه روزنامه ملیت
  3. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «مدرک دانشگاهی جعلی؛ تازه‌ترین چالش اردوغان». ۳۰ خرداد ۱۳۹۵–۰۹:۵۴. 
  5. http://www.parliament.uk/briefingpapers/commons/lib/research/briefings/SNIA-05257.pdf
  6. Erdogan becomes honorary Tehran citizen
  7. Cakir et al. (2001), published in Hürriyet newspaper (0 July 1998) and compiled by Seda Demiralp.
  8. Poyraz, Ergün (2007). Musa'nın Çocukları Tayyip ve Emine.(آمینه و طیب، فرزندان موسی) İstanbul: Togan. ISBN 9789944337.
  9. Turkey's charismatic pro-Islamic leader وبگاه بی‌بی‌سی
  10. Turkish prime minister investigated over reference to rebel leader - The New York Times
  11. Başbakan ‘kelle’ davasından mahkum oldu
  12. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  13. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  14. Erdogan's Third U.S. Visit Comes Closest To Being a Charm
  15. The Islamic veil across Europe بی‌بی‌سی
  16. Leyla Şahin v. Turkey وبگاه دادگاه حقوق بشر اروپا
  17. Cakir et al. (2001), published in Hürriyet newspaper (0 July 1998) and compiled by Seda Demiralp
  18. TAKVIM - Rakıya 4 milyon zam
  19. الأتراک ینتخبون رئیسهم مباشرة الیوم: التحوّل یُسقط أسس جمهوریة أتاتورک الحیاة
  20. خبرگزاری عصر ایران
  21. پشت پرده کودتا در ترکیه چیست؟، خبرگزاری تسنیم.
  22. «خشم اردوغان از پرز ناشر»(فارسی)‎. 
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ «Turkish PM given hero's welcome»(انگلیسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی. 
  24. نیویورک پست: رئیس جمهور ترکیه: زنان با مردان برابر نیستند (به انگلیسی)؛ بازدید در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۴.
  25. اردوغان برابری زن و مرد را امری غیرطبیعی خواند دویچه‌وله فارسی
  26. اردوغان: مسلمان‌ها آمریکا را کشف کردند، نه کریستف کلمب دویچه‌وله فارسی
  27. اردوغان: کشورهای غربی آرزوی مرگ ما و فرزندانمان را دارند دویچه‌وله فارسی
  28. اردوغان و رؤیای وراثت شانزده امپراتوری بی‌بی‌سی فارسی