تلاش آمریکا برای خروج از برجام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
برنامه جامع اقدام مشترک
امضا کنندگان در حال اعلام پیمان موافقت. از راست به چپ جان کری، فیلیپ هموند، محمد جواد ظریف، فدریکا موگرینی، فرانک والتر اشتاین‌مایر، لوران فابیوس و وانگ یی پیش از قرائت توافق نهایی یا برنامه جامع اقدام مشترک
امضا کنندگان در حال اعلام پیمان موافقت. از راست به چپ جان کری، فیلیپ هموند، محمد جواد ظریف، فدریکا موگرینی، فرانک والتر اشتاین‌مایر، لوران فابیوس و وانگ یی پیش از قرائت توافق نهایی یا برنامه جامع اقدام مشترک
ایجاد ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵
تصویب ۱۸ اکتبر ۲۰۱۵ (روز پذیرش)
۱۶ ژانویه ۲۰۱۶ (روز اجرا)[۱]
محل وین
امضا کنندگان ایران، گروه ۵+۱، اتحادیه اروپا
هدف پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی

تلاش آمریکا برای خروج از برجام برنامه‌ای بود که دونالد ترامپ از زمان شرکت در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سر داشت.[۲] در نهایت در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ دولت ایالات متحدهٔ آمریکا رسماً از برجام خارج و بازگشت تحریم‌ها به صورت گذشته را اعلام کرد و برای انجام مجدد مذاکرات در صورت تمایل ایران اعلام آمادگی نمود.[۳]

سال ۱۳۹۶[ویرایش]

طرح خروج از برجام در اواخر شهریور ماه سال ۱۳۹۶ قوت گرفت و در مهر ماه همان سال، به‌طور جدی در دستور کار دولت آمریکا قرار گرفت. از آنجا که امکان خروج یک جانبه آمریکا از این توافق‌نامه بین‌المللی ممکن نبود، ترامپ منتظر فرصتی برای متهم کردن ایران به خروج از برجام ماند.[۴][۵]این تلاش‌های دولت ترامپ مشکل بزرگ روبر بود و آن هم اعلام پایبندی ایران به مفاد برجام از طرف کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود.[۴] لذا دولت آمریکا سعی کرد تا با تمرکز بر برنامه موشک‌های بالستیک ایران، دولت ایران را ناقض روح برجام نشان دهد.[۴] ترامپ همچنین مقامات امنیتی و اطلاعاتی آمریکا را برای «ساختن» شواهدی که نقض برجام توسط ایران را نشان دهند تحت فشار قرار داده‌است.[۶][۷] ترامپ در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۷ اعلام کرد که تصمیم خود را در مورد توافق‌نامه هسته‌ای با ایران گرفته‌است ولی از اعلان عمومی جزئیات آن خودداری کرد.[۸]

واکنش‌ها[ویرایش]

سال ۱۳۹۷[ویرایش]

از واپسین روزهای سال ۱۳۹۶، مجدداً اخباری در مورد تلاش‌های آمریکا برای برهم زدن برجام شنیده شد که در فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۷ شدت گرفت.

رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا و هربرت ریموند مک‌مستر، مشاور امنیت ملی آمریکا، که همیشه ترامپ را به ادامه توافق هسته‌ای با ایران ترغیب می‌کردند به ترتیب با مایک پمپئو، مدیر سازمان سیا، و جان بولتن، سفیر اسبق آمریکا در سازمان ملل، جایگزین شدند، سیاستمدارانی که همسو با ترامپ فکر می‌کنند و خروج از برجام را از اولویت‌های سیاست خارجی خود می‌خوانند.[۱۹]

ترامپ بارها دربارهٔ اصلاح برجام تا ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷ (۱۲ مه ۲۰۱۸) سخن گفته و تأکید کرده که اگر سایر کشورهای عضو پیمان برجام (شامل فرانسه، بریتانیا، روسیه، چین و آلمان) کاری برای اصلاح این توافق با توجه به خط مشی آمریکا نکنند، آمریکا تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران را دوباره اعمال می‌کند.[۱۹] وی اعلام کرد که دولت ایالات متحده فقط در صورت بازبینی و اصلاح در برجام و لحاظ کردن چهار شرط در توافق هسته‌ای باقی می‌ماند.[۲۰] ترامپ در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه گفت: «هیچ‌کس نمی‌داند که تصمیم من برای دوازدهم ماه مه (موعد تمدید تأیید پایبندی ایران به برجام) چه خواهد بود.»[۲۱] بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، «احتمال بسیار قوی» می‌دهد که آمریکا به زودی از توافق هسته‌ای خارج شود و آمریکا را در مرز خروج از برجام دانست.[۲۲]

وندی شرمن، معاون سیاسی سابق وزارت خارجه آمریکا، دربارهٔ ایزوله شدن آمریکا پس از خروج از توافق هسته‌ای ابراز نگرانی کرد. شرمن در مقاله خود در نیویورک تایمز تأکید می‌کند که خروج از توافق هسته‌ای دست ایران را برای غنی‌سازی اورانیوم باز می‌کند و همان قدر که آمریکا به این توافق متعهد نمی‌ماند، ایران هم خود را ملزم به تعهد به توافق هسته‌ای نمی‌بیند. همچنین اگر آمریکا هم‌پیمان قابل اعتمادی نباشد، کشورهای اروپایی آمریکا را در معادلات بین‌المللی بازی نمی‌دهند.[۱۹] بسیاری دیگر از منتقدان سیاست‌های کاخ سفید هم اعتقاد دارند خروج از توافق برجام به روابط آمریکا با متحدان اروپایی آن آسیب جدی وارد می‌آورد. این اقدام علاوه بر تهدیدی که علیه منافع امنیت ملی آمریکا ایجاد می‌کند توانایی بین‌المللی برای نظارت بر فعالیت‌های ایران را کاهش می‌دهد.[۲۰] بدیهی است خروج ایالات متحده از توافق هسته‌ای بقیه کشورهای متخاصم با ایالات متحده (مانند کره شمالی که تهدید هسته ای خطرناکی برای آمریکا است) را از مذاکره با این کشور دلسرد خواهد کرد و بیش از اینکه این خروج به ضرر ایران باشد به نفع ایران خواهد بود.[۲۳]

بعد از خروج احتمالی آمریکا از برجام، احتمالاً هیچ تحریمی از سوی سازمان ملل در کار نخواهد بود در نتیجه ایران تقریباً مطمئن است که دوران تحریم نفت سپری‌شده‌است.[۲۴]

روز دوشنبه (۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۷) دونالد ترامپ رئیس‌جمهور در پیام توئیتری از اعلام تصمیم خود در مورد ماندن در برجام یا خروج از آن در ساعت ۱۴ روز ۸ مه (به وقت آمریکا) (برابر با ساعت ۲۲:۳۰ روز ۱۸ اردیبهشت در ایران) خبر داد.[۲۵] همچنین یک هفته بعد در روز دوشنبه ۱۹ اردیبهشت ماه سال ۹۷ مصادف با ۸ می ۲۰۱۸ ترامپ رسماً خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد و به تمامی شرکت‌ها و تجار فرصت داد ظرف مدت ۱۸۰ روز از فعالیت در ایران خارج شوند. با دستور ترامپ تمامی تحریم‌ها اعم از موشکی-هسته ای و… برگشت. عربستان سعودی و بحرین و رژیم اشغالگر قدس از اولین کشورهایی بودند که از این تصمیم ترامپ حمایت کردند.

واکنش‌ها[ویرایش]

عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، از جامعه بین‌الملل خواست خود را برای خروج احتمالی آمریکا از برجام در روزهای آینده آماده کند.[۲۶]
معاون سیاسی وزارت خارجه، خروج آمریکایی‌ها از برجام را جدی خواند و تغییر وزیر خارجه این کشور را در این راستا ارزیابی کرد و گفت: اگر آمریکا از برجام خارج شود ما هم خارج می‌شویم.[۲۵]
علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی گفته بود که در صورت عدم پایبندی آمریکا به توافق برجام، ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) خارج خواهد شد.[۲۱]
علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، اعلام کرده که در صورت برهم خوردن برجام ایران غنی‌سازی با تمام ظرفیت را از نو شروع خواهد کرد.[۲۴]
  •  اتحادیه اروپا: کُرنِلیا اِرنِست، نماینده پارلمان اروپا و نایب رئیس کمیسیون مربوط به مذکرات ایران تأکید کرد اروپایی‌ها به هر قیمتی به برجام متعهد خواهند ماند.[۱۹]
  •  روسیه: معاون وزیر خارجه روسیه ضمن ابراز نگرانی[۲۷] از این موضوع، استراتژی ترامپ در برابر ایران را «یک اشتباه بزرگ» خواند.[۲۸] مسکو همچنین این اقدامات را شبیه به «اولتیماتوم» دانسته و آنها را «کاملاً خلاف اصول روابط بین‌الملل» توصیف کرد.[۲۷]
  •  آلمان:هایکو ماس، وزیر امور خارجه آلمان، هشدار داد که اعلام خروج آمریکا از برجام توسط دونالد ترامپ، پیامدهای شدیدی خواهد داشت.[۲۹]

پیشتر نیز، چین، روسیه و آلمان خواستار حمایت از توافق اتمی با ایران شده بودند.[۳۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "روز پذیرش توافق تاریخی هسته‌ای (برجام)؛ انتظارات و پیش بینی‌های شما". BBC Persian. 2015-10-18. Retrieved 2018-01-18. 
  2. "How to Get Out of the Iran Nuclear Deal". National Review. 2017-08-28. Retrieved 2017-10-05. 
  3. The U.S. Will
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ "تلاش آمریکا برای خروج از برجام شکست خواهد خورد". پایگاه خبری افکارنیوز. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  5. "تلاش آمریکا برای خروج از برجام با هزینه ایران". پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  6. Borger, Julian (August 28, 2017). "White House 'pressuring' intelligence officials to find Iran in violation of nuclear deal". the Guardian. Retrieved April 16, 2018. 
  7. "Opinion - I Helped Sell the False Choice of War Once. It's Happening Again". The New York Times. February 5, 2018. Retrieved April 16, 2018. 
  8. DiChristopher, Tom (2017-09-20). "How Trump can pull out of the Iran nuclear deal and what it means for markets". CNBC. Retrieved 2017-10-05. 
  9. "آمریکا مجاز به خروج از برجام نیست". خبرگزاری جمهوری اسلامی. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  10. "حسن روحانی: خروج آمریکا از برجام دست ایران را برای هر انتخابی باز می‌کند". BBC Persian. 2017-09-20. Retrieved 2017-10-05. 
  11. "واکنش «نیکی هیلی» به هشدار روحانی دربارهٔ خروج آمریکا از برجام". خبرگزاری تسنیم - Tasnim. 2017-09-20. Retrieved 2017-10-05. 
  12. "ظریف: در صورت خروج از برجام، اعتماد به آمریکا برای همگان دشوار خواهد بود". خبرگزاری تسنیم - Tasnim. 2017-10-02. Retrieved 2017-10-05. 
  13. "تلاش آمریکا برای خروج از برجام با هزینه ایران". پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  14. Greenwood, Max (2017-09-19). "Iran's president warns Trump: Exiting nuclear deal 'would carry a high cost'". TheHill. Retrieved 2017-10-05. 
  15. "واکنش اروپا به آمریکا در رفتار ایران مؤثر است/ ترامپ عذرخواهی کند - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان". خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. 2017-09-21. Retrieved 2017-10-05. 
  16. "واکنش اروپا به بهانه جویی جدید آمریکا از برجام". sarpoosh. 2017-08-31. Retrieved 2017-10-05. 
  17. "واکنش موگرینی به نقض برجام از سوی آمریکایی‌ها". پایگاه خبری افکارنیوز. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  18. "واکنش رسانه‌های چین به موضع‌گیری وزیر دفاع آمریکا دربارهٔ برجام". Khabaronline News Agency. 2017-10-05. Retrieved 2017-10-05. 
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ "پیامدهای تصمیم ترامپ برای خروج از برجام بر روابط بین‌المللی آمریکا". euronews (in عربی). April 3, 2018. Retrieved April 25, 2018. [[Category:]]
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ "تبعات خروج ترامپ از برجام". fa.alalam.ir. April 25, 2018. Retrieved April 25, 2018. 
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ "ترامپ و برجام؛ از پیشنهاد ماکرون برای توافق جدید تا واکنش ایران". euronews (in عربی). April 25, 2018. Retrieved April 25, 2018. [[Category:]]
  22. فردا, رادیو (March 16, 2018). "نتانیاهو: آمریکا در آستانه خروج از برجام است". رادیو فردا. Retrieved April 25, 2018. 
  23. Sputnik (January 9, 2018). "اگر ترامپ از برجام خارج شود؟". Sputnik Iran. Retrieved April 25, 2018. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ "گزینه‌های ایران در صورت خروج آمریکا از برجام". روزنامه دنیای اقتصاد. April 25, 2018. Retrieved April 25, 2018. 
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ "احتمال خروج آمریکا از برجام و پیامدهای آن". ایسنا. May 8, 2018. Retrieved May 8, 2018.  خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «ایسنا 2018» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  26. "عراقچی از خروج احتمالی آمریکا از برجام خبر داد - 08.01.2018". DW.COM. Retrieved April 25, 2018. 
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ رادیوفردا (January 13, 2018). "مسکو: آمریکا تصمیمش را برای خروج از برجام گرفته‌است". رادیو فردا. Retrieved April 25, 2018. 
  28. "هشدار روسیه به آمریکا دربارهٔ خروج از برجام - 13.01.2018". DW.COM. Retrieved April 25, 2018. 
  29. "وزیر امور خارجه آلمان نسبت به خروج آمریکا از برجام هشدار داد - 23.04.2018". DW.COM. Retrieved April 25, 2018. 
  30. اسرائیل, تحریریه تایمز (October 10, 2017). "تداوم هشدارها به دولت ترامپ نسبت به خروج احتمالی از توافق اتمی با ایران". تایمز اسرائیل. Retrieved April 25, 2018.