ارتفاعات و قله‌های هرمزگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ارتفاعات و قله‌ها هرمزگان همان‌طور که معلوم است بخش عمده‌ای از استان هرمزگان را مناطق کوهستانی دربر گرفته‌است. این ارتفاعات نقش عمده‌ای در بارش‌های جوی استان ایفا می‌کنند. این ارتفاعات از طبیعت و وضعیت توپوگرافی خاصی برخوردار است، و از نقاط دیدنی استان هرمزگان به‌شمار می‌آید. ارتفاعات هرمزگان از جمله ناهموارترین مناطق جنوب ایران است، به گونه‌ای که برخی از ناهموارترین[۱] وبلندترین ارتفاعات در این استان واقع شده‌است. در سلسله کوه‌های «کوه سفید» از طرف مغرب به بخش جناح و بیخه «فرامرزان»، و از سمت مشرق تا بون کوه زیر و کوه لوز و «بون کوه چهار برکه» و در امتداد این مرتفع پشتخه‌ها وغارها و اشکفتها و نرگهای بزرگی وجود دارد که جانوران درنده و حیات وحش در آن زندگی می‌کنند. از طرف دییگر برخی از این ارتفاعات به لحاظ ارتفاع و موقعیت طبیعی خود زمینه مناسبی جهت ورزش‌های کوهستانی فراهم آورده‌اند که از اهم آن‌ها می‌توان به موارد زیر[۲] اشاره کرد:

  • کوه هماک سیاهو شمال ان(فارغانات) وبخوان وشهر فارغاناز چندین قله کوه از جمله تشگرد این کوه در ۷۸ کیلومتری شمال شهرستان بندرعباس با ارتفاعی برابر با ۳۲۶۷ متر واقع شده ا ست و وسعتی معادل ۱۱۰۰ کیلومتر مربع دارد. رشته کوه تشگرد وبخون و بام استان هرمزگان قله تشگر : این منطقه در شمال شهرستان بندرعباس و قسمت جنوبی شهرستان حاجی آباد قرارگرفته‌است و وسعت منطقه در حدود ۳۶۰۰۰ هکتار می باشد. این منطقه در قسمت مرتفع استان قرارگرفته و حداقل ارتفاع آن در حدود ۷۰۰ متر بالاتر از سطح دریا می‌باشد . کوه هماگ بلندترین ارتفاع استان هرمزگان از رشته کوه‌های زاگرس جنوبی است.تشگر (tashger) به ارتفاع ۳۲۶۷ متر از سطح دریا بلندترین قلهٔ هماگ می‌باشد . کوه هماگ از غرب به روستای سیرمند از شرق به روستای هماگ از شمال به روستای سیروئیه ، جائین ، شمیل ‌‍، فارغان و بخوان وجنوب را روستاهای سیاهو، زاکین، تنب سورو، تل گردو، سیخوران و جغدر در بر میگیرد.بیش از ۹۰ درصد مساحت منطقه را ارتفاعات تشکیل می‌دهند که در قسمت‌های غربی این ارتفاعات به صورت تپه ماهوری بوده و در قسمت‌های مرکزی وغربی اکثراً صخره ایی بوده و در آن چنان شیب زیاد دارند که گذر از آن‌ها تقریباً غیر ممکن است. وجود کوهسارهای فراوان باعث جاری شدن رودخانه‌های دائمی و فصلی فراوان شده‌است. بر اثر شرایط خاص ژئولوژیکی منطقه، چشمه سارهای متعددی آب موردنیاز مردم محلی وحیات وحش راتامین می‌کنند.آب و هوای منطقه گرم وخشک بوده و درارتفاعات، زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل می‌باشد . میزان نزولات آسمانی این منطقه نیز نسبت به سایر نقاط استان ازشرایط بهتری برخورداراست و بین ۳۰۰ تا۴۰۰ میلی متربارندگی، در سال گزارش شده‌است. این منطقه به علت برخورداری از تنوع زیستگاه‌ها، تغییرات ارتفاعی و اقلیم مناسب از پوشش گیاهی متنوع و مناسبی برخورداراست . مهم‌ترین حیات وحش منطقه رادرارتفاعات کل و بز و در ارتفاعات میانی قوچ و میش کارکارال، خرس سیاه، پلنگ، گربه وحشی، ودرتپه‌ها و مناطق دشتی جبیر، روباه معمولی، کفتار گراز، خدنگ وانواع جوندگان تشکیل می‌دهند. پرندگان غالب منطقه ازگونه‌های کبک و تیهو می‌باشند که در تمام فصول سال به وفور یافت می‌شوند. انواع پرندگان شکاری، جغدها و پرندگانی نظیر دیدوک زنبورخورها، کیلو، سبزقباها، باقرقره، سسک‌ها، دم جنبانک، چک چک و….. دراین منطقه زیست می‌کنند. خزندگان منطقه شامل انواع مار، آگاما، بزمچه و مارمولک می‌باشد .از نکات جالب توجه این منطقه وجود درختان سردسیری و گرمسیری می‌باشد . دراراضی پائین دست مناطق جنوبی بیشتر گونه‌های گرمسیری ازقبیل کهور، کنار، گیشور، استبرق، خرزهره، بید، پده و…. ودرارتفاعات میانی بادام کوهی، بادامک، بنه، قیچ، آبنوس، گون و در ارتفاعات بالا ارس، زیتون وحشی از گیاهان غالب منطقه می‌باشند. انواع میوه شامل نارنگی ـ انگور ـ گردو ـ خرما ـ انجیر ـ زردآلو می‌باشد .[۳]
  • کوه شو یا ( کوه شب ) این کوه در صد ویک کیلومتری شمال شرقی بندر لنگه واقع شده‌است. این کوه سه هزارو ششصد و هشتاد و یک متر از سطح دریا ارتفاع دارد و یکی از بلندترین کوه‌های جنوب ایران محسوب می‌شود. رودخانه شور از دامنه شمالی این کوه به طرف شرق جاری است.[۳]
  • کوه گنو کوه گنو با ۲۳۴۷ متر ارتفاع در ۲۹ کیلومتری شمال غربی بندرعباس غربی بین دهستان‌های فین، سیاهو و ایسین واقع شده‌است. این کوه در مقایسه با آب و هوای گرم بندرعباس، آب و هوایی نسبتاً معتدل دارد و به همین مناسبت نیز از اهمیت زیست‌محیطی و تفریحگاهی برخوردار است.[۴]
  • کوه ناخ رشته کوه ناخ کوه بلندی است در شمال دهستان کوخرد در بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. ارتفاع کوه ناخ از سطح دریا ۵۰۰۰ پا است. در قله این کوه چُک بلندی وجود دارد که به نام «چُک تُرُه» معروف است و از دور نمایان است، این کوه در مشرق هم ادامه پیدا کرده تا اینکه رسیده به کوه لاور و با هم رشته‌کوه‌های جنوبی[۵]گوده را تشکیل داده و به سمت مغرب ادامه دارد. کوه ناخ از طرف شمال دهستان کوخرد قرار دارد، فاصله دهستان تا «تَپهَ رَه» که اولین راه ورودی به کوه ناخ است یک کیلومتر بیشتر نیست، از طرف «تَپه رَه» یک راه شنی وجود دارد که می‌توان باماشین بداخل تنب (تپه) رفت، پُشت پر دراخی که سَرگرد تنگه شُمو است ۲ خانوار سکنه دارند، یکی به نام محمد محمود مَد کلانتر و دیگری به نام محمد عبدالکریم، این ۲ خانوار ۸ نفر جمعیت دارد.
  • کوه بشاگرد رشته کوه بشاگرد در شهرستان جاسک به شکل عدد هشت قرار گرفته و دو رشته کوه نسبتاً متمایز را به نام‌های رشته کوه بشاگرد شرقی و رشته کوه بشا گرد غربی پدیدآورده‌است بلندترین قله آن به نام «کوه مهر» در دهستان بشاگرد غربی شهرستان[۳] جاسک با ارتفاع ۲۰۴۶ متر قرار کرفته‌است از جمله کوه‌های استان هرمزگان می‌توان به این کوه‌ها نیز اشاره کرد:
  • کوه میمند این کوه در ۸۰ کیلومتری شمال شهرستان بندرعباس با ارتفاعی برابر با۳۰۰۰ متر واقع شده ا ست.
  • پشت کوه به ارتفاع ۴۵۳۶ متر در شمال شرق بندرعباس.
  • کوه سیاه با ارتفاع ۲۲۱۶ متر در شمال غربی شهرستان بندر لنگه.
  • کوه بناب .
  • کوه مهرگان باارتفاع ۲۱۰۸ متر در شمال شرقی شهرستان بندر لنگه قرار دارد.
  • کوه بندهوشدان .
  • کوه سرملا .
  • کوه سیبا .
  • کوه دغ در غرب کوه تشکرد قرارگرفته .
  • کوه سیروئیه .
  • کوه کلوک شمال فارغان .
  • کوه سرخ آخرین مرز شمال هرمزگان .
  • کوه چنگ خروسی .
  • کوه بونه (بخوان) .
  • کوه سیرمند .
  • کوه تشگرد با بلند۳۲۶۶متر . کوه تشگرد از جنوبی‌ترین رشته کوه زاکرس و بلندترین کوه‌های جنوب محسوب هست از شمال خطه فارغانات شامل بخوان، نارمند، تیدر، شهرفارغان-دهنه میمند-نظامآباد-رحیم آبادوبندون-ازبخش داخلی- تشگرد، هماگ بالاوپایین، توتنگ وبهشت گمشده گودبرزی وازناحیه غربی -سیرمند -رائیز-پاچزاک- اشکفت گاوی- پس محرو- و پس کم -سیاهک وباغون -دق فینو از جنوب سیاهو وخرسین قرارگرفته وازچشمه‌های جوشان این کوه وقله ستبر که هر بخش ان نامی دارد کوه سیروئیه-کوه دغ-کوه چنگ خروسی- کوه بونه-کوه سیرمند. از گونه‌های گیاهی ودرختی ایرانی وتورانی و زیست بهم آمیخته که نادرترین قله‌های ایران برگرفته از سایت فارغان کهن ودیرینه زیست تشگرد سرچ کنیم، به‌طور خلاصه می‌شود گفت که موزه‌ای از طبعت -خرس یوز پلنگ کل غوچ و دیگر موجودات دران زیست دارند ازجمله تنوع در گیاهان دارویی از غرب کوه بونه و کوه دغ در شمال بخوان آتشکده بخوان مشهود است.
  • کوه سنچول یا سنگجو در ارتفاع بین ١٠٠٠ متر از سطح دریا و در قسمت غربی استان هرمزگان و از سمت شرق به غرب به طول۴۰ کیلومتر دارای امتداد می‌باشد که این کشیدگی از روستای رستاق تا دهستان مقام ادامه دارد و کلیه آب‌های آن به بندر نخیلوه سرازیر می‌شود در بالای این کوه تأسیسات و دکل‌های مخابراتی وجود دارد.[۴]

ارتفاع کوه زیر[ویرایش]

ارتفاع این کوه از سطح دریا بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر می‌باشد، این کوه به سمت باختر ادامه دارد و همچنین از سمت خاور به «بون کوه لوز» و به «کوه گوچی» پیوند دارد. در منطقهٔ کوه زیر شکارگاه‌ها و تفریحگاه‌های زیادی وجود دارد، همچنین غارها و اشکفت‌های فراوانی نیز وجود دارند که کوهنوردان در شب‌های زمستانی در آن‌ها پناه می‌گیرند. حیات وحش در پیرامون این رشته کوه شامل: شامل آهو، بز کوهی، پلنگ، یوزپلنگ، روباه، گرگ، خوک، کفتار، شغال، کبک، خرگوش، عقاب، شاهین، بادخور، قُمری، تیهو، فاخته. وصدها پرنده مختلف می‌باشد که متأسفانه امروزه به دلیل نبود نظارت کافی و شکار بی‌رویه و غیرمجاز، نسل اکثر این حیوانات در حال انقراض می‌باشد.[۲]


  • کوه خآب یا « کوه پل تیر » نام رشته کوهی در غرب استان هرمزگان ایران است. این کوه‌ها در جنوب کوخرد قرار دارند و اولین رشته کوه‌های ساحلی خلیج فارس می‌باشد. کوه جنوبی دهستان کوخرد کوه بسیار بلندی است که ارتفاع آن از سطح دریا میان ۲۵۰۰ متر تا ۳۰۰۰ متر می‌رسد، و به نام کوه زیر معروف است، این کوه به سمت مغرب ادامه دارد. بزرگ‌ترین قله این کوه «قله کوه سفید» نامیده می‌شود. در مشرق «کوه زیر» وجنوب شرقی دهستان کوخرد و جنوب رودخانه مهران کوهی مجزا و مخروطی وجود دارد که به نام «کوه خآب» معروف است. ارتفاع این کوه در میان ۱۸۰۰ متر تا ۲۰۰۰ متر می‌رسد.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. زنده دل، دستیاران، حسن. (مجموعه کتاب‌های راهنمای جامع ایرانگردی استان هرمزکان) ج۱. چاپ وانتشار ۱۹۹۸ میلادی.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ محمدیان، کوخردی، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.

فهرست منابع و مآخذ[ویرایش]

  • زنده دل، دستیاران، حسن. (مجموعه کتاب‌های راهنمای جامع ایرانگردی استان هرمزکان) ج۱. چاپ وانتشار ۱۹۹۸ میلادی.
  • محمدیان، کوخری، محمد، “ «به یاد کوخرد» “، ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
  • محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
  • محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  • الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.