هولمیم

دیسپروزیم → هولمیم ← اربیم - ↑ Ho ↓ Es 67Ho جدول تناوبی
ظاهر
نقرهy white
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	هولمیم, Ho, 67
تلفظ به انگلیسی	/ˈhoʊlmiəm/ HOHL-mee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	لانتانیدها
گروه، تناوب، بلوک	n/a, ۶, f
جرم اتمی استاندارد	164.93032g·mol−1
آرایش الکترونی	[Xe] 4f11 6s2
الکترون به لایه	2, 8, 18, 29, 8, 2 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	8.79 g·cm−3
چگالی مایع در m.p.	8.34 g·cm−3
نقطه ذوب	1734 K, 1461 °C, 2662 °F
نقطه جوش	2993 K, 2720 °C, 4928 °F
گرمای هم‌جوشی	17.0 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	265 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی ویژه	(25 °C) 27.15 J·mol−1·K−1
فشار بخار
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T (K) 1432 1584 (1775) (2040) (2410) (2964)
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	3 (basic oxide)
الکترونگاتیوی	1.23 (Pauling scale)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 581.0 kJ·mol−1
	2nd: 1140 kJ·mol−1
	3rd: 2204 kJ·mol−1
شعاع اتمی	176 pm
شعاع کووالانسی	192±7 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	hexagonal
مغناطیس	paramagnetic
مقاومت الکتریکی	(r.t.) (poly) 814 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 16.2 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(r.t.) (poly) 11.2 µm/(m·K)
سرعت صوت (سیم نازک)	(20 °C) 2760 m/s
مدول یانگ	64.8 GPa
مدول شیر	26.3 GPa
مدول باک	40.2 GPa
نسبت پواسون	0.231
سختی ویکر	481 MPa
سختی برینل	746 MPa
عدد کاس	7440-60-0
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های هولمیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 163Ho syn 4570 yr ε 0.003 163Dy 164Ho syn 29 min ε 0.987 164Dy 165Ho 100% 165Ho ایزوتوپ پایدار است که 98 نوترون داردs 166Ho syn 26.763 h β− 1.855 166Er 167Ho syn 3.1 h β− 1.007 167Er

هولمیم عنصر ۶۷ با معادل انگلیسی holmium نماد:Ho

تاریخچه

در بررسی عناصر خاکی کمیاب که در کانیهای گادولینیت و سامارسکیت وجود داشتند و بیش از یک قرن طول کشید٬روشن شد که اربیا ی جامد تریکب پیچیده‌ای دارد.به سال ۱۸۷۹ تا ۱۸۸۰ مارینیاک ٬ایتربیا را از اربیا جدا کرد٬نیلسون ٬اسکاندینا را از آن جدا کرد ٬و کلوه نشان داد که اربیای باقیمانده علاوه بر دارا بودن اربیای حقیقی دارای دو عنصر خاکی دیگر است به نام هولمیا و تولیا.

ریشه نام

کلوه نام هولمیا را از نام لاتین شهر استکلهم گرفت زیرا در نزدیکی آن کانی‌های خاکی کمیاب پیدا شد و بعد از آن نام هولمیم برای عنصر به کار رفت .

مشخصات

هولمیم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۶۷، در گروه IIIB و دوره ششم جدول تناوبی جای دارد.یکی از عناصر خاکی کمیاب از گروه فرعی ایتریم جرم اتمی آن ۱۶۴٫۹۳۰۳ ٬ظرفیت ۳ .ایزتوپ پایدار ندارد .

خواص

جامد بلوری با جلای نقره‌ای ٬جرم حجمی ۸٫۸۰۳ ٬نقطه ذوب ۱۴۷۰ درجه سانتیگراد٬نقطه جوش ۲۷۲۰ درجه سانتی گراد .با آب به کندی واکنش می‌دهد٬در اسیدهای رقیق محلول است.خواص الکتریکی و مغناطیسی مهمی دارد.در دستگاه مسدسی متبلور می‌شود .نمکهای آن بی رنگ یا زرد روشن یا سرخ گلی‌رنگ است.سمیت آن ضعیف است.

محل کشف

در گادولینیت و مونزایت

طرز تهیه

از احیای فلوروید ان با کلسیم.

شکلهای قابل دسترس

شمش٬اسفنج٬تکه٬گرد.بالاترین خلوص ۹۹٫۹ درصد است

کاربردها

گازر با در لوله‌های خلا٬در پژوهشهای الکتروشیمی٬اسپکتروسکپی

منبع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هولمیم موجود است.

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم

معنای واژهٔ «هولمیم» را در ویکی‌واژه ببینید.