ب‌ام-۲۱ گراد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ب‌ام-۲۱ گراد
ЗРК Град парад.jpg
گراد مدل ب‌ام۲۱-۱ در مانور نظامی در یکاترینبورگ روسیه
نوع راکت توپخانه ای
  خاستگاه  شوروی
تاریخچه خدمت
 خدمت ۱۹۶۳-تاکنون
تاریخ تولید
تاریخ تولید ۶ نوامبر ۱۹۹۶
خصوصیات
وزن ۱۳٬۷۱ تن (سیستم)
طول ۷٫۳۵ متر (پرتابگر)
عرض ۲٫۴ متر
خدمه ۴ نفر

کالیبر ۱۲۲ م‌م
لوله‌ها ۴۰ لوله
ریت  آتش ۲ راکت در ثانیه
سرعت سیر دهانه ۶۹۰ متر بر ثانیه
برد نهایی ۲۰ کیلومتر
۳۰ تا ۴۰ ک‌م با راکت‌های جدید


ب‌ام-۲۱ گراد (به روسی: БМ-۲۱ "Град") نوعی راکت‌انداز چندتایی ۱۲۲ میلی‌متری است که در اوایل دهه ۱۹۶۰ در شوروی طراحی و تولید شد. راکتی که گراد شلیک می‌کند ام-۲۱اُاف نام دارد. گراد از ۴۰ تیوب پرتابگر تشکیل می‌شود که بر روی یک کامیون نصب شده‌اند. اولین انواع گراد در سال ۱۹۶۳ به عنوان جایگزینی برای راکت‌انداز ب‌ام-۱۴ وارد ارتش شوروی شده و بر روی کامیون شش‌چرخه اورال-۳۷۵دی سوار شده بودند.

نام[ویرایش]

ب‌ام مخفف واژه روسی بویوایا ماشینا به معنی «ماشین جنگی» و گراد نیز به معنی تگرگ است. در دوران جنگ ایران و عراق از آن‌جایی که آتشبارهای توپخانه عراق به صورت پنج تایی شلیک می‌کردند،بین عراقی ها به «خمسه خمسه» معروف شده بودند. ایرانی‌ها هم در پاسخ به این جنگ روانی سیستم های گراد خود را که چهل راکت داشت بصورت یک‌جا شلیک می‌کردند،که در ایران به «چلچله» هم معروف شد.[۱]

انواع[ویرایش]

گراد از معروف‌ترین و رایج‌ترین انواع راکت‌اندازهای خانوادهٔ کاتیوشاست و در چندین کشور دیگر هم مدل‌های مختلف آن تولید شده و راکت‌اندازهای دیگری نیز بر اساس آن طراحی شده‌اند. گراد-۱ مدل سبکتری از سیستم گراد با ۳۶ لانچر، گراد-وی یا ام۱۹۷۵ یک مدل بیسار کوچکتر با ۱۲ لانچر برای نیروهای هوابرد و پریما یک مدل بزرگتر با ۵۰ لانچر از دیگر مدل‌های تولیدی گراد در شوروی هستند. آرام-۷۰ مدل تولید چکسلواکی و دبلیوآر-۴۰ لانگوستا مدل تولید لهستان از مهمترین انواع ارتقایافته گراد هستند. رومانی مدلی از گراد با ۲۱ لانچر را تولید کرده و کره شمالی نیز مدل ۳۰ لانچره گراد به نام ب‌ام-۱۱ را که بر روی کامیون‌های ژاپنی ایسوزو سوار شده ساخته است. ب‌ام-۱۱ در ایران و پاکستان هم کپی شده‌است. صنایع دفاع ایران مدل ۴۰ لانچره گراد را هم تولید کرده است که بر روی کامیون‌های مرسدس بنز سوار شده‌اند.

روس‌ها در بحبوحه جنگ ویتنام نوع سبکی از گراد به نام ۹پ۱۳۲ را هم طراحی و تولید کردند که فقط از یک پرتابگر قابل حمل توسط نفر تشکیل می‌شود. این سیستم برای نیروهای ویتنام شمالی تولید شده بود و بعدها در میان نیروهای چریکی و شبه‌نظامی نیز محبوبیت زیادی پیدا کرد اما هیچگاه وارد ارتش شوروی یا روسیه نشد.

مشخصات[ویرایش]

زمان آماده‌سازی این راکت‌انداز (مدل اصلی تولید شوروی) برای آتش با خدمه پنج نفری حداقل ۳ دقیقه است. امکان شلیک هر ۴۰ راکت در مدت ۲۰ ثانیه میسر است. اما می‌توان راکت‌ها را به صورت تک‌تک یا در گروه‌های چندتایی با وقفه‌های چند ثانیه‌ای شلیک کرد. شلیک از صندلی راننده یا با ماشه‌ای که بر روی کابلی به طول ۶۴ متر نصب شده، انجام می‌شود. بارگذاری مجدد راکت‌ها نیز به صورت دستی انجام شده و حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشد. سیستم را می‌توان در ۲ دقیقه جمع و آماده حرکت کرد که در صورت روبرو شدن با آتش ضدتوپخانه‌ای دشمن ضروری است.

طول هر یک از راکت‌ها ۲٫۸۷ متر و وزن کلاهک حاوی مواد منفجره آن حدود ۲۰ کیلو است. برد آن با راکت‌های معمولی ۲۰ کیلومتر است اما راکت‌های جدیدی با برد بیش از ۳۰ کیلومتر هم ساخته شده‌اند. از مزایای گراد دقت نسبی و تعداد زیاد راکت‌هایی است که می‌توان در محدوده زمانی کوتاهی به سوی دشمن شلیک کرد، که آن را به خصوص در مسافت‌های کوتاه سلاحی موثر می‌سازد. یک گردان شامل ۱۶ دستگاه گراد قادر است تا ۷۲۰ راکت را در یک نوبت که تنها ۲۰ ثانیه طول می‌کشد به سوی دشمن پرتاب کند. با این حال دقت گراد قابل مقایسه با توپ‌های جنگی نیست و به همین جهت در وضعیت‌هایی که نیاز به دقت بالایی برای هدف‌گیری است استفاده نمی‌شود.

کاربران[ویرایش]

آرام ۷۰/۸۵ مدل تولید چکسلواکی.
آپی‌آر-۴۰ مدل تولید رومانی.
دبلیوآر-۴۰ «لانگوستا» مدل کاملاً مدرن لهستانی.
گراد در ارتش جیبوتی

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ب‌ام-۲۱ گراد موجود است.