ذوالفقار (تانک)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ذوالفقار
Zolfaghar3Tank3.jpg
تانک ذوالفقار متعلق به نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران
نوع تانک اصلی میدان نبرد
  خاستگاه Flag of Iran.svg ایران
تاریخچه خدمت
 خدمت ۱۳۷۷ تاکنون
استفاده شده توسط Flag of Iran.svg ایران
تاریخ تولید
سازنده مجتمع صنعتی شهید کلاهدوز
تاریخ تولید ۱۳۷۶ تاکنون
تعداد تولید شده حدود ۱۰۰ دستگاه
مدل‌های مختلف ذوالفقار-۲، ذوالفقار-۳
خصوصیات
وزن ۳۶ تا ۴۱ تن
طول ۷ متر
عرض ۳٫۶ متر
خدمه ۳-۴

زره کامپوزیتی یا غیرفعال
تسلیحات
اولیه
توپ بدون خان ۱۲۵ م‌م ۲آ۴۶ام
تسلیحات
ثانویه
مسلسل‌های ۱۲٫۷ و ۷٫۶۲ م‌م
موتور ۱۲ سیلندر دیزلی
ذوالفقار ۱: ۷۸۰ اسب بخار
ذوالفقار ۳: ۱۰۰۰ اسب بخار
قدرت/وزن ۲۰ تا ۲۲٫۵
سیستم انتقال قدرت ۶ دنده اتوماتیک اسپات ۱۲۰۰
سیستم تعلیق چرخش نوار
برد
موثر
۴۵۰ کیلومتر
سرعت ذوالفقار ۳: ۷۲ کیلومتر در ساعت در جاده


نمای روبروی تانک ذوالفقار
نمای پشتی تانک ذوالفقار

تانک ذوالفقار یک تانک ایرانی است که به نظر می‌رسد با کنار هم قرار دادن اجزای اصلی تانک‌های آمریکایی ام۴۸ پاتون و ام۶۰ پاتون و تانک روسی تی-۷۲ ساخته شده باشد.[۱]

اولین پیش‌نمونه تانک ذوالفقار در سال ۱۳۷۲ طراحی شد و خط تولید آن در تابستان ۱۳۷۶ در مجتمع صنعتی شهید کلاهدوز افتتاح شد و از سال ۱۳۷۷ تاکنون مورد استفاده نیروهای مسلح ایران است. ذوالفقار از توپ ۱۲۵ میلی‌متری بدون خان تانک تی۷۲اس، سیستم تعلیق مشابه مدل‌های اولیه ام۶۰، سیستم کنترل آتش اسلوونیایی ای‌اف‌سی‌اس-۳ با قابلیت شلیک در حرکت استفاده می‌کند و نمای ظاهری آن مشابه با سلسله تانک‌های ام۴۸، ام۶۰ و ام۱ آبرامز ارتش آمریکاست. برخی از اجزای این تانک نیز با تانک سفیر مدل بهینه‌شده ایرانی تانک‌های تی-۵۴ شوروی و تایپ ۵۹ چین یکسان است.

وب‌گاه رسمی وزارت دفاع ایران این تانک را نوع بهینه‌سازی شده تانک روسی تی-۷۲ معرفی کرده که به سیستم مدرن کنترل آتش تجهیز شده و مهمات ۱۲۵ میلیمتری آن در داخل کشور تولید می‌شود.[۲]

آماری از تعداد تانک‌های ذوالفقار تولید شده اعلام نشده اما بنا بر برآوردها در سال ۲۰۱۰ حدود ۱۰۰ دستگاه ذوالفقار در اختیار نیروهای مسلح ایران بوده‌است. در ذوالفقار ۳ که مدل نهایی این تانک است از یک موتور دیزلی ۱۲ سیلندر با قدرت ۱۰۰۰ اسب بخار که با وزن حدود ۴۰ تنی تانک امکان حداکثر سرعت ۷۰ کیلومتری حرکت در جاده را برای آن فراهم می‌کند.

ویژگی‌ها[ویرایش]

ظاهر کلی ذوالفقار به سلسله تانک‌های آمریکایی ام۴۸، ام۶۰ و ام۱ آبرامز شباهت دارد و برخی ویژگی‌های آن از تانک معروف تی-۷۲ شوروی برداشت شده‌است. از جمله سلاح اصلی تانک که توپ بدون خان ۱۲۵ میلی متری ۲آام۴۶ با قابلیت شلیک اتوماتیک مشابه با تی-۷۲اس است. سیستم تعلیق ذوالفقار مشابه با تانک‌های غربی ام۴۸ و ام۶۰ طراحی شده اما وزن حدوداً ۴۰ تنی آن قابل مقایسه با تانک‌های شرقی (بسیار کمتر از تانک‌های مدرن غربی) است.

تی۷۲اس آخرین مدل تی-۷۲ است که ۴۲۲ دستگاه از آن بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱ از شوروی خریداری شد که ۳۰۰ دستگاه آن در ایران مونتاژ شدند. تانک‌های ام۴۸ و ام ۶۰ نیز پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به ایران فروخته شدند. ایران ۲۶۰ دستگاه ام۴۸ را در سال ۱۹۶۰ و ۴۶۰ دستگاه ام۶۰ را در سال ۱۹۶۸ از آمریکا خریداری کرده بود. [۳]

ذوالفقار ۱ اولین مدل این تانک بود که تا سال ۲۰۰۱ حدود ۱۰۰ دستگاه از آن ساخته شد و از یک موتور دیزلی با قدرت ۷۸۰ اسب بخار استفاده می‌کند و سیستم کنترل آتش اسلوونیایی ای‌اف‌سی‌اس-۳ که امکان شلیک در حرکت را برای تانک فراهم می‌کند، برخوردار است. همین سیستم کنترل آتش بر روی تانک سفیر (مدل بهینه‌شده تی-۵۴ تولید ایران) نیز نصب شده‌است. ذوالفقار ۲ یک مدل آزمایشی بود و ذوالفقار ۳ نتیجه آخرین بهینه‌سازی بر روی این تانک بود که در مرحله تولید قرار گرفت. در ذوالفقار ۳ از یک موتور دیزلی با قدرت ۱۰۰۰ اسب بخار استفاده می‌شود که حداکثر سرعت تانک در جاده را به ۷۰ کیلومتر در ساعت می‌رساند. همچنین با افزودن سیستم کنترل آتش و شلیک اتوماتیک تی-۷۲اس نیاز به خدمه چهارم تانک از بین رفته و خدمه به ۳ نفر (فرمانده، راننده و توپچی) کاهش یافته‌است. زره آن را برخی منابع زره کامپوزیتی و برخی دیگر زره غیرفعال ذکر کرده‌اند اما با توجه به وزن ۴۰ تنی تانک بایستی از زره غیرفعال استفاده شده باشد.[۴]

تانک ذوالفقار، مجهز به مسافت یاب لیزری است و برجک آن نیز دارای سیستم برقی می‌باشد و طراحی آن در جهاد خودکفایی نیروی زمینی ارتش صورت گرفت. موتور این تانک در مدل‌های اولیه از اوکراین خریداری می‌شد ولی امروزه به طور کامل در داخل کشور ساخته می‌شود.

همانند سایر تانک‌ها، رانندهٔ تانک ذوالفقار نیز در سمت چپ بدنه قرار می‌گیرد. رانندهٔ تانک می‌تواند با بازکردن دریچه دید بالای سر خود، به سمت راست به هدایت چشمی تانک بپردازد و یا اینکه از پیرابین(پریسکوپ) استفاده نماید. تانک ذوالفقار مجهز به سیستم دید در شب و سیستم تهویه هوا برای خارج کردن گاز ناشی از شلیک توپ است. صنایع نظامی ایران، کار مقاوم سازی تانک‌های نیروی زمینی ارتش را در برابر حملات میکروبی و شیمیایی آغاز کرده که این تغییرات و بهسازی‌ها، شامل حال مدل‌های جدید ذوالفقار نیز شده‌است.

در ذوالفقار ۱، می‌توان سیستم هشدار دهنده و پدافند لیزری ساخت سازمان صنایع دفاع ایران را نیز دید. این سیستم می‌تواند کاربران خود را با تابش پرتوهای لیزر هدایت کننده، از جنگ افزارهای هدایت شوندهٔ ضدتانک آگاه کند. این سیستم توانایی تشخیص پرتوهای مستقیم و یا غیرمستقیم مسافت یاب‌های لیزری را از نشانه گذارهای لیزری دارد. این سیستم قدرت واکنش پرسنل تانک را در برابر تهدیدها افزایش داده و حتی امکان فعال شدن خودکار و به موقع واحدهای پدافندی را در سمت زاویه تهدید فراهم می‌سازد. پدافند مورد استفاده این سیستم به صورت انتخابی، می‌تواند ترکیبی از پرتاب کننده‌های نارنجک دودزا باشد. این کار باعث شکستن قفل لیزری پرتابگرهای دشمن می‌شود. پوشش این سیستم هشدار دهنده ۳۶۰ درجه در افق و ۶۰ درجه در ارتفاع است.

عمده تغییرات مدلهای ذوالفقار، بیشتر در قسمت برجک تانک بوده‌است. آنچه که از تصاویر ذوالفقار۳ به دست می‌آید آن است که بدنهٔ ذوالفقار۳، با اسکلت بندی پیشینیان خود تفاوت دارد. بدنهٔ تانک ذوالفقار۱، شباهت زیادی به تانک ام ۶۰ آمریکایی داشت و شنی‌های آن نیز مشابه همان تانک بود. اما در ذوالفقار۳، بدنهٔ تانک دچار تغییرات زیادی شد. این تغییرات شامل افزایش قطر زره بدنه عقبی و همچنین تغییراتی در زره برجک تانک می‌شود. زره بخش جلویی تانک نیز برخلاف شباهت‌های قبلیش به زره M-۶۰، این بار بخش بالایی آن با زاویه دید راننده تانک برابر شده و صاف به نظر می‌آید. این تغییرات به چند دلیل صورت گرفته‌است: اولین دلیل تزریق تکنولوژی‌های جدید به چرخهٔ صنایع تانک سازی ایران است و دومین عامل آن می‌تواند افزایش تهدیدها از جانب تسلیحات جدید ضدتانک باشد. به این معنی که ذوالفقار، برای مقاومت بهتر در برابر این نوع تسلیحات (که روز به روز هوشمندتر می‌شوند) به زره بهتر و بسیار ضخیم‌تری با آلیاژهای بهتر مجهز شده‌است. ذوالفقار ۳ همزمان توانایی آن را دارد که با پرتاب راکت های دود زا و منحرف کننده الکترونیکی ، ۵ راکت را همزمان از خود دفع نماید. قابلیت حرکت در آب در عمق ۶۰/۱ متری آب یکی دیگر از خصوصیات بارز آن می باشد. یکی از ویژگی های دیگر این تانک این است که این تانک تمام اطراف خود را بوسیله دوربین های مدار بسته z/c360زیر نظر دارد

منابع[ویرایش]

  1. Zulfiqar Global Security
  2. تانک ذوالفقار وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران
  3. Trade Register Stockholm International Peace Research Institute آمریکا و روسیه به ایران را جستجو کنید.
  4. The Iranian Zulfiqar Main Battle Tank The Armoured Esentials, 12 feb 2010
  • شایان فرید، احمد، نشریه اسلحه م مهمات، شماره ۱ مهر ۸۶ٔ تهران: گلپسند ۱۳۸۶، ص۲۵.