تی-۹۰

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تی-۹۰
Indian Army T-90.jpg
تانک تی-۹۰ ارتش هند، سال ۲۰۰۶
نوع تانک اصلی میدان نبرد
  خاستگاه  روسیه
تاریخچه خدمت
 خدمت ۱۹۹۵ - تاکنون
استفاده شده توسط روسیه، هند، آذربایجان، الجزایر، ترکمنستان
تاریخ تولید
طراح کارتسف- وندیکتوف
تاریخ طراحی ۱۹۷۳ - ۱۹۶۷
سازنده اورال‌واگن‌زواد
قیمت واحد ۲.۷۷ تا ۴.۲۵ میلیون دلار
تاریخ تولید ۱۹۹۵ تاکنون
تعداد تولید شده بیش از ۱۶۰۰
خصوصیات
وزن ۴۶٫۵ تن
طول ۹٫۶۳ متر (با لوله توپ)
عرض ۳٫۷۸ متر
خدمه ۳ نفر

زره زره فولادی و کامپوزیتی و زره واکنشی انفجاری
تسلیحات
اولیه
توپ ۱۲۵ م‌م بدون خان
تسلیحات
ثانویه
مسلسل ۷٫۶۲م‌م پی‌کا هم‌محور توپ
مسلسل ضدهوایی ۱۲٫۷م‌م ان‌اس‌وی
موتور دیزلی ۱۲ سیلندر وی-۸۴ (تی-۹۰)
وی-۹۲ (تی-۹۰آ)
۸۴۰ اسب بخار (تی-۹۰)
۱۰۰۰ اسب بخار (تی-۹۰آ)
برد
موثر
۵۵۰ تا ۷۰۰ کیلومتر
سرعت جاده: ۶۰ تا ۷۰ کیلومتر بر ساعت
خارج از جاده: ۴۵ کیلومتر

تی-۹۰ جدیدترین تانک ارتش روسیه است که تولید آن از سال ۱۹۹۵ آغاز شد. این تانک با پیشرفت تانک تی-۷۲ ساخته شده و ابتدا تی-۷۲بی‌یو نام داشت اما به دلیل شکست سنگین تی-۷۲های عراقی در جنگ خلیج فارس که اعتبار این تانک را به شدت مخدوش کرده بود نام آن به تی-۹۰ تغییر یافت.[۱]

طراحی این تانک زمانی آغاز شد که ارتش روسیه در سال ۱۹۹۱ اعلام کرد سیاست تولید همزمان دو یا چند تانک را کنار خواهد گذاشت و در نتیجه تولید فقط یکی از تانک‌های تی-۷۲بی یا تی-۸۰یو ادامه خواهد یافت. اما به جهت اینکه کارخانه‌های اصلی تولید این دو تانک متفاوت بوده و هر کدام نقش مهمی در اقتصاد شهر خود داشتند سفارش کوچکی از هر دو نوع تانک را به این دو کارخانه داده شد. اورال‌واگن‌زواد کارخانه تولید تی-۷۲ به امید انتخاب این تانک از سوی ارتش روسیه نسبت به تانک پیشرفته‌تر و تواناتر تی-۸۰ تصمیم گرفت سیستم کنترل آتش تی-۸۰ و زره واکنشی انفجاری کنتاکت-۵ تی-۸۰ را به روی تی-۷۲ نصب کرده و اصلاحات دیگری را به منظور افزایش قابلیت‌های رزمی آن انجام دهد. ارتش روسیه این مدل بهینه‌شده تی-۷۲ را که نام آن هم به تی-۹۰ تغییر پیدا کرده بود در سال ۱۹۹۶ به عنوان تانک جدید خود انتخاب کرد.[۲]

ارتش روسیه هم‌اکنون در حال طراحی تانک جدیدی معروف به پلتفورم تی-۹۹ یا آرماتا است و به همین جهت میزان تولید تی-۹۰ به شدت کاهش یافته است.

مدل‌ها[ویرایش]

  • تی-۹۰: اولین مدل
  • تی-۹۰کا: مدل فرماندهی تی-۹۰
  • تی-۹۰آ: مدل ارتقا یافته با موتور وی-۹۲اس۲ به قدرت ۸۴۰ اسب بخار و سیستم دید گرمایی که به تی-۹۰ ولادیمیر هم معروف است.
  • تی-۹۰اس: مدل صادراتی تی-۹۰آ
  • تی-۹اس بهیشما: مدل ارتقایافته تولید هند تی-۹۰اس
  • تی-۹۰ام: مدلی که فقط به صورت پیش‌نمونه تولید شده و از موتور جدیدی با قدرت ۱۲۵۰ اسب بخار، یک زره واکنشی انفجاری جدید به نام رلیکت، طراحی جدید برجک و زره کامپوزیت ارتقایافته، توپ جدید، سیستم دید گرمایی کاترین-اف‌سی ساخت شرکت فرانسوی تالس، یک سیستم ساخت اسرائیل کنترل محیطی برای تهویه هوای داخل تانک، سیستم ناوبری ماهواره‌ای و امکانات پیشرفته دیگری برخوردار است.

مشتقات[ویرایش]

چند خودرو زرهی هم با استفاده از بدنه تی-۹۰ ساخته شده‌اند:

ویژگی‌ها[ویرایش]

مدل اولیه تی-۹۰ از یک موتور دیزلی ۱۲ سیلندر با قدرت ۸۴۰ اسب بخار استفاده می‌کرد. در مدل تی-۹۰آ موتور پرقدرت‌تر وی-۹۲ با توان ۱۰۰۰ اسب بخار و جدیدترین مدل که تی-۹۰ام نام دارد و هنوز تولید نشده از موتور وی-۹۶ با قدرت ۱۲۵۰ اسب بخار استفاده می‌کند. این موتور چندگانه‌سوز است و علاوه بر گازوئیل می‌تواند از نفت سفید و بنزین هم استفاده کند. نسبت قدرت به وزن در مدل اولیه تی-۹۰ حدود ۱۸.۰۶ اسب بخار به تن است که به طرز قابل توجهی ضعیف‌تر از تی-۸۰ است.[۳]

وزن تی-۹۰ حدود ۴۶.۵ تن است. حداکثر سرعت آن در جاده به ۶۰ تا ۶۵ و در خارج از جاده به ۴۵ کیلومتر در ساعت می‌رسد و برد عملیاتی آن با سوخت کامل ۵۵۰ تا ۷۰۰ کیلومتر است. تی-۹۰ با استفاده از هواکش (اسنورکل) امکان حرکت در عمق پنج متری آب را دارد و زمان آماده سازی آن برای این کار حدود ۲۰ دقیقه است.[۴]

زره و قدرت حفاظتی[ویرایش]

قدرت حفاظتی این تانک از زره ترکیبی فولادی و کامپوزیتی، یک زره واکنشی انفجاری، گیرنده‌های هشدار لیزری و سیستم اخلال مادون قرمز در موشک‌های ضدتانک تامین می‌شود. زره مدل تی-۹۰اس در قسمت جلو بدنه معادل ۹۹۰ تا ۱۰۷۰ میلی‌متر فولاد ورقه‌ای در مقابل گلوله‌های انرژی شیمیایی (انفجاری) و ۶۷۰ تا ۷۱۰ میلی‌متر در مقابل گلوله‌های انرژی جنبشی (فلزی) قدرت مقاومت دارد. قدرت مقاومت قسمت‌های مختلف برجک تانک معادل ۵۸۰ - ۱۰۵۰ و ۱۳۴۰ میلی‌متر فولاد ورقه‌ای در مقابل گلوله‌های انرژی شیمیایی (انفجاری) و ۴۲۰ - ۷۵۰ و ۹۲۰ میلی‌متر در مقابل گلوله‌های انرژی جنبشی (فلزی) است. قسمت زیرین جلوی بدنه تانک هم معادل ۳۸۰ میلی‌متر فولاد ورقه‌ای در مقابل گلوله‌های انفجاری و ۲۴۰ میلی متر در مقابل گلوله‌های انرژی جنبشی مقاومت دارد.[۵]

در سال ۱۹۹۹ در جنگ چچن یک دستگاه تی-۹۰آ مورد اصابت هفت راکت آرپی‌جی قرار گرفت اما با این وجود به فعالیت خود ادامه داده از صحنه نبرد خارج نشد. مقامات دفاعی روسیه نتیجه گرفتند که این تانک بهترین تانک روسی از نظر قدرت حفاظتی است به خصوص در صورتی که سیستم‌های حفاظتی اشتورا و آرنا در آن استفاده شده باشد.

سلاح و قدرت آتش[ویرایش]

سلاح اصلی این تانک یک قبضه توپ بدون خان ۱۲۵ میلی‌متری است که در دهه ۱۹۶۰ برای تانک تی-۶۴ طراحی شده و از آن زمان تاکنون تمام تانک‌های تی-۶۴، تی-۷۲، تی-۸۰ و تی-۹۰ و همچنین برخی از تانک‌های کشورهای دیگر نیز از آن استفاده می‌کنند. امکان شلیک موشک ضدتانک هدایت‌شونده آتی-۱۱ اسنیپر (۹ام۱۱۹) هم از همین توپ وجود دارد که برد آن ۱۰۰ متر تا ۶ کیلومتر و قدرت نفوذ آن در زره معادل ۹۵۰ میلی‌متر فولاد ورقه‌ای است و امکان استفاده از آن علیه بالگرد هم وجود دارد. البته با توجه به قیمت بسیار بالای این موشک فقط واحدهای ویژه آن را در خشاب تانک خود حمل می‌کنند. مسلسل ۷.۶۲ میلی‌متری پی‌کا به عنوان سلاح هم‌محور توپ اصلی نصب شده‌است و یک مسلسل ۱۲.۷ م‌م ان‌اس‌وی‌تی با ۳۰۰ فشنگ و برد مفید ۲ کیلومتر هم روی برجک برای دفاع هوایی از تانک نصب شده است.

تی-۹۰ مثل تانک‌های دیگر روسی از تی-۶۴ به بعد از گلوله‌گذار اتوماتیک استفاده می‌کند و خدمه آن سه نفر (راننده، فرمانده و توپچی) است. گلوله‌گذار اتوماتیک این تانک ۲۲ گلوله را در حالت آماده آتش دارد و گلوله‌گذاری آن ۵ تا ۸ ثانیه طول می‌کشد.

انتقادات[ویرایش]

تانک تی-۹۰ علیرغم وزن کم و جثه کوچکتر نسبت به تانکهای حجیم و سنگین غربی، دارای قدرت تحرک کمتری نسبت به آنها می‌باشد. به صورتی که روسها همیشه سعی کردند با مانورهای پرش از موانع این ضعف بزرگ تی-۹۰ را پوشش دهند. موتور اولیه این تانک یک موتور با قدرت ۸۴۰ اسب بخار بود که در مدلهای بهینه شده تی-۷۲ نیز نصب شده بود. نصب این موتور ضعیف بر روی تی-۹۰ سبب شده بود که قدرت تحرک آن به میزان زیادی کاسته شود. به همین دلیل روسها موتور جدیدی با قدرت ۱۰۰۰ اسب بخار تولید کردند که با نصب این موتور قدرت تحرک تی-۹۰ تا حدودی بهبود یافت. اما هنوز هم نسبت به رقبای غربی خود ضعیفتر می‌باشد. جدیدترین مدل تی-۹۰ که با نام تی-۹۰ اماس تاجیل شناخته می‌شود، به یک موتور جدید با قدرت ۱۱۳۰ اسب بخار مجهز می‌باشد. البته هیچیک از مدلهای عملیاتی تی-۹۰ به این موتور مجهز نمی‌باشند؛ و تی-۹۰ همچنان از نظر قدرت تحرک ضعیفتر از رقبای غربی خود می‌باشد.

از نظر قدرت آتش و دقت نیز این تانک به پای تانکهای غربی نمی‌رسد. در حالیکه تانکهایی مثل آبرامز به راحتی می‌توانند تا مسافت ۴۰۰۰ متری با دقت بالا درگیر شوند و حتی مدلهای جدیدتر آبرامز و تانکهایی مثل لئوپارد ۲ آ۶ و ۷ که از توپ ال-۵۵ (طول لوله ۵۵ برابر کالیبر) استفاده می‌کنند، می‌توانند به راحتی تا مسافت ۵۰۰۰ متری با دقت بالا با اهداف خود درگیر شوند، تی-۹۰ در نهایت قادر است تا مسافت ۳۰۰۰ متری با تانکهای دشمن درگیر شود. برای درگیر شدن در مسافتهای بیشتر از این میزان، تی-۹۰ متکی به موشکهای ضدتانک خود است و با گلولههای متعارف خود قادر به درگیری در مسافتهای بیش از ۳۰۰۰ متر نیست. با استفاده از موشکهایی مثل اسنایپر و اینوار نیز تی-۹۰ نمی‌تواند مسافت بیش از ۴۰۰۰ متر درگیر شود. البته استفاده از موشک ضدتانک در تی-۹۰ به دلیل وجود ضریب خطا و شرایط میدانی، شانس کمتری نسبت به گلولههای متعارف تانک دارند.

تی-۹۰ فاقد مهمات قدرتمند ضد تانک است که به این ترتیب تی-۹۰ در نقش ضد تانک بسیار ضعیف عمل خواهد کرد. قویترین گلولهای که تی-۹۰ قادر به شلیک از توپ خود می‌باشد، دارای قدرت نفوذی معادل ۶۰۰ میلیمتر می‌باشد. در حالیکه اکثر تانکهای غربی دارای زرهی با مقاومت بیش از ۹۸۰ میلیمتر در جلو می‌باشند. به این ترتیب تی-۹۰ قادر به ضربه زدن به هیچیک از تانکهای غربی نیست. [۶] [۷]

از نظر حفاظتی، هرچند اندازهٔ کوچک و ارتفاع کم این تانک باعث می‌شود تا هدف گرفتن آن دشوار باشد اما یک ایراد مهم آن این است که مهمات برای استفاده فشنگگذار اتوماتیک توپ اصلی که به روش معروف به چرخوفلکی فشنگها را بارگذاری می‌کند، در قسمت جنگی اصلی قرار دارند. به این ترتیب در صورت عبور گلوله مهاجم از زره تانک تمام مهمات منفجر شده و موجب مرگ تمام سرنشینان و انهدام تانک می‌شود. این مسئله ایراد مشترک تمام تانکهای شوروی، روسی، اوکراینی و چینی است در حالیکه تانکهای غربی مهمات را در قسمت مجزایی از برجک قرار می‌دهند که با صفحات مقاوم در مقابل موج انفجار محافظت می‌شود.[۸]

کاربران[ویرایش]

تی-۹۰آ ارتش روسیه در رژه روز پیروزی

در سال ۱۹۹۵ تی-۹۰ به عنوان تانک اصلی ارتش روسیه پذیرفته شده و تولید انبوه آن آغاز شد. این تانک به کشورهای هند، الجزایر، آذربایجان و ترکمنستان هم صادر شده است.

  •  الجزایر:الجزایر ۳۵۰ دستگاه تی-۹۰آ خریداری کرده است. قرارداد خرید ۱۸۵ دستگاه در سال ۲۰۰۹ و قرارداد دوم برای خرید ۱۲۰ دستگاه به ارزش ۴۷۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۱ به امضا رسید.[۹]
  •  جمهوری آذربایجان: ۲۰ دستگاه[۱۰]
  •  روسیه: در سال ۲۰۱۲ ارتش روسیه ۴۳۶ تی-۹۰آ و ۳۰۷ دستگاه تی-۹۰اس را در خدمت دارد.[۱۱]
  •  ترکمنستان: ترکمنستان سفارش خرید ده دستگاه تی-۹۰ را در سال ۲۰۱۰ به ارزش حدود ۳۰ میلیون دلار و ۳۰ دستگاه دیگر را در سال ۲۰۱۱ به روسیه ارائه داد.[۹]
  •  هند: هند ۳۱۰ دستگاه تی-۹۰اس (مدل صادراتی تی-۹۰آ) را در سال ۲۰۰۱ از روسیه خریداری کرد که ۱۲۰ دستگاه به طور کامل در روسیه ساخته شده، نیمی از مونتاژ ۹۰ دستگاه و مونتاژ کامل ۱۰۰ دستگاه دیگر هم در هند انجام شد. در سال ۲۰۰۶ هم قراردادی به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار برای ساخت ۳۳۰ دستگاه تی-۹۰ در هند با مجوز سازنده روسی امضا شد. مدل هندی تی-۹۰ که تی-۹۰ بهیشما نام دارد از تکنولوژی فرانسوی از جمله سیستم دید گرمایی کاترین-اف‌سی ساخت شرکت تالس هم استفاده می‌کند.

خریداری تی-۹۰ توسط هند با توجه به تاخیر در تکمیل طراحی تانک هندی آرجون و خرید تانک‌های اوکراینی تی-۸۰یودی توسط پاکستان صورت گرفت. همچنین شباهت تی-۹۰ و تی-۷۲ (تانک دیگر ارتش هند) و اشتراک لجستیکی ۶۰ درصدی این دو تانک که تولید، آموزش و تعمیر و پشتیبانی از آن را برای ارتش هند ساده‌تر می‌کند، در این انتخاب نقش مهمی داشت. در سال ۲۰۰۷ هم قراردادی به ارزش ۱.۲۳ میلیارد دلار برای تولید مشترک ۳۴۷ دستگاه مدل ارتقایافته تی-۹۰ام بین هند و روسیه به امضا رسید. بر اساس برنامه ارتش هند بین سال‌های ۲۰۱۸-۲۰۲۰ بایستی ۱۶۴۰ دستگاه تی-۹۰ در ارتش هند فعال باشند.

دولت قبرس نیز در سال ۲۰۰۹ بودجه لازم برای خرید ۴۱ دستگاه تی-۹۰ را در اختیار ارتش قرار داد اما یک سال بعد اعلام شد تی-۸۰ به جای تی-۹۰ از سوی قبرس خریداری خواهد شد. گزارش‌هایی در مورد احتمال خرید تی-۹۰ توسط ونزوئلا، عربستان، و لیبی هم منتشر شده که به واقعیت نپیوست.

منابع[ویرایش]

  1. T-90 Global Security
  2. T-90 Global Security
  3. T-90S Mai Battle Tank The Armour Site
  4. T-90S Mai Battle Tank The Armour Site
  5. T-90S Mai Battle Tank The Armour Site
  6. http://fofanov.armor.kiev.ua/Tanks/ARM/atgm/ammo.html
  7. http://armor.kiev.ua/fofanov/Tanks/
  8. Top 10 Main Battle Tanks
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "Algeria, Turkmenistan To Buy Russian Tanks: Report". February 14, 2012. Retrieved March 3, 2012. 
  10. "Azerbaijan to purchase T-90S tanks from Russia". February 10, 2012. Retrieved March 3, 2012. 
  11. "T-90/S MBT". Warfare.ru. September 5, 2010. Retrieved September 11, 2011.