بریلیم

لیتیم → بریلیم ← بور - ↑ Be ↓ Mg 4Be جدول تناوبی
ظاهر
white-gray metallic
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	بریلیم, Be, 4
تلفظ به انگلیسی	/bəˈrɪliəm/ bə-RIL-ee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات قلیایی خاک
گروه، تناوب، بلوک	۲, ۲, s
جرم اتمی استاندارد	9.012182 g·mol−۱
آرایش الکترونی	1s2 2s2
الکترون به لایه	2, 2 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	1.85 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p.	1.690 g·cm−۳
نقطه ذوب	1560 K, 1287 °C, 2349 °F
نقطه جوش	2742 K, 2469 °C, 4476 °F
گرمای هم‌جوشی	12.2 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	297 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	16.443 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 1462 1608 1791 2023 2327 2742
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	2, 1 (آمفوتر oxide)
الکترونگاتیوی	1.57 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن (more)	1st: 899.5 kJ·mol−1
	2nd: 1757.1 kJ·mol−1
	3rd: 14848.7 kJ·mol−1
شعاع اتمی	105 pm
شعاع اتمی محاسبه شده	112 pm
شعاع کووالانسی	96±3 pm
شعاع واندروالانسی	153 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	hexagonal
مغناطیس	diamagnetic
مقاومت الکتریکی	(20 °C) 36 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 200 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(25 °C) 11.3 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک)	(r.t.) 12870 m·s−1
مدول یانگ	287 GPa
مدول شیر	132 GPa
مدول باک	130 GPa
نسبت پواسون	0.032
سختی موس	5.5
سختی ویکر	1670 MPa
سختی برینل	600 MPa
عدد کاس	7440-41-7
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های بریلیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 7Be trace 53.12 d ε 0.862 7Li γ 0.477 - 9Be 100% 9Be ایزوتوپ پایدار است که 5 نوترون داردs 10Be trace 1.36×106 y β− 0.556 10B

بریلیم عنصری شیمیایی با عدد اتمی ۴ و نماد Be است.

خواص

بریلیم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۴ در گروه IIA و دوره دوم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی آن 9.0121 و ظرفیت آن ۲ است. ایزتوپ پایدار ندارد. در طبیعت به صورت بریل که یکی از سنگ‌های گرانبهاست، یافت می‌شود.

مشخصات

فلزی است سخت، شکننده، به رنگ سفید خاکستری، دارای جرم حجمی 1.85 و نقطه ذوب 1280 است. در اسید ها(به جز اسید نیتریک) و قلیاها محلول است. دربرابر عمل اکسایش در دماهای معمولی مقاوم است. رسانایی گرمایی و ظرفیت گرمایی آن زیاد است. سبک‌ترین فلز شناخته می‌شود. جوشکاری و زردجوش آن مشکل است. نسبت به اشعه ایکس بسیار خوب نفوذپزیر است.

محل کشف

بریل، کانی بریلیم، عمدتاْ در آفریقای جنوبی، زیمباوه، برزیل، آرژانتین و هندوستان یافت می‌شود. منابع اصلی آن آمریکاست در کانادا نیز یافت می‌شود.

طرز تهیه

بهترین روش برای تهیه بریلیم تجزیه الکتریکی مخلوط مذاب فلوروپد بریلیم و باریم است. کانی آن را به اکسید یا هیدروکسید و سپس به کلرید یا فلورید تبدیل می‌کنند. هالیدهای آن را می‌توان:

• به کمک فلز منیزیم در کوره احیا کرد
• به کمک الکترولیز احیا کرد
• تقطیر مایع-مایع آن با یک عامل کیلیتی از ترکیبهای آلی فسفات دار

شکلهای قابل دسترس

ورقه، لوله، میله، سیم، گرد، پرس گرم، پرس سرد و قطعه‌ها

کاربرد

فلز اصلی در صنعت فضایی است، در راکتورهای هسته‌ای به عنوان کندکننده و منعکس کننده نوترونها به کار می‌رود. هنگامی که باذره‌های آلفا بمباران کنیم منبع نوترونی است پنجره‌های مخصوص برای اشعه ایکس، آلیاژهای آن در صنعت تهیه لامپ چراغ کاربرد دارد. در چرخش نماها، در قسمت‌های مختلف کامپیوتر٬در موشکها

منابع

• کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم

پانویس

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بریلیم موجود است.