نرگس خاتون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه • غلاه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع
آرامگاه امام حسن عسکری، امام هادی، حکیمه خاتون و نرجس خاتون در سامرا

نرجس یا نرگس‌خاتون ملقب به «ریحانه»، «سوسن» و «صیقل» و «ورداس» در روایات شیعه نام کنیز حسن عسکری، یازدهمین امام شیعیان و مادر حجت بن حسن (مهدی) است.[۱]

توصیفاتی در منابعی دو قرن اول پس از فوت امام یازده شیعه و قرن‌های پنجم و ششم هجری مانند کتابهای افرادی مانند شیخ طوسی٬ ابن بابویه و نعمانی از زندگانی امام دوازده شیعه شده است.[۲] در روایات این کتاب‌ها نام‌های متعددی برای مادر امام دوازدهم نقل شده‌است مانند نرجس، ریحان، سوسن و مریم. برطبق همین روایات مادر مهدی کنیزی سیاه از نوبیه بوده‌است. در دیدگاه تاریخی انتساب مادر امام دوازده شیعه به سزار روم تذکره‌ای و غیر تاریخی عنوان شده است.[۲]

دیدگاه شیعیان دوازده امامی[ویرایش]

به اعتقاد شیعیان، نرجس خاتون، دختر یشوعا، فرزند قیصر روم شرقی بود.[۳] روایاتی که از او سخن گفته‌اند برآنند که دختر پادشاه بوده و مادرش از زاده‌های «شمعون الصفا» بوده است و جدش قیصر روم بود.[۴]

دیدگاه تاریخی[ویرایش]

توصیفات دقیقی در مورد مهدی از نیمه اول قرن دهم میلادی و قرن یازدهم میلادی (قرن پنجم و ششم هجری) به بعد در کتابهای افرادی مانند شیخ طوسی٬ ابن بابویه و نعمانی وجود دارد.[۲] و گروهی می‌گفتند حسن عسکری امام بدون فرزندی است که نمرده‌است و حسن عسکری همان مهدی غایب است که دارای دو دوره غیبت است.[۵] در روایات نقل شده از این کتاب‌ها نام‌های متعددی برای مادر امام دوازدهم نقل شده‌است مانند نرجس، ریحان، سوسن و مریم و ورداس. برطبق همین روایات مادر مهدی کنیزی سیاه از نوبیه بوده‌است. سه نام اول که معمولاً از نام‌هایی بوده‌است که در آن زمان بر کنیزان نهاده می‌شده‌است گواهی بر این دسته از روایات هستند. روایاتی دیگر است که بنوشته امیر معزی در دانشنامه ایرانیکا از دیدگاه تاریخی بدون شک جنبه‌ای افسانه‌ای و تذکره‌ای دارد. این روایات مادر امام دوازدهم را دختر قیصر روم می‌دانند که به اسارت مسلمانان در می‌آید و بصورت برده در بغداد به یکی از یاران هادی، امام دهم فروخته می‌شود. هادی نیز این کنیز را به عقد فرزندش درمی آورد. بر طبق بیشتر منابع، تولد امام زمان در نیمه شعبان سال ۲۵۶ قمری یا ۸۷۰ میلادی می‌باشد.[۲]

پانویس[ویرایش]

    • شیخ مفید، همان کتاب، ص ۳۴۶.
    • صدوق، همان کتاب، ص ۴۳۲.
    • طبرسی، همان کتاب، ص ۴۱۸.
    • مسعودی، همان کتاب، ص ۲۴۸.
    • فتال نیشابوری، همان کتاب، ص ۲۸۳.
    • طوسی، همان کتاب، ص ۱۴۳.
    • محمد بن جریر بن رستم طبری، همان کتاب، ص ۲۶۸.
    • ابن صباغ، همان کتاب، ص ۳۱۰.
  1. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ محمد امیر معزی. «vii. THE CONCEPT OF MAHDI IN TWELVER SHIʿISM». دانشنامه ایرانیکا.، December ۱۵, ۲۰۰۷. 
  2. حضرت امام مهدی ارواحنا له الفداء، دانشنامه رشد
  3. معروف الحسنی، زندگی دوازده امام، 538.
  4. سید امیر ارجمند. دانشنامه ایرانیکا.. «GAYBA». December ۱۵, ۲۰۰۰. 

منابع[ویرایش]

  • معین، محمد. فرهنگ فارسی، چاپ بیست و سوم، تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۵؛
  • دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامهٔ دهخدا، جلد سیزدهم، چاپ اول از دورهٔ جدید، تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۳.
  • سید محمد کاظم قزوینی. «امام مهدی (ع) از ولادت تا ظهور»، ترجمه علی کرمی و سید محمد حسینی، چاپ اول، قم:دفتر نشر الهادی.
  • «بحار الانوار»، جلد ۶۱، صفحه ۲۱۱
  • معروف الحسنی، هاشم. زندگی دوازده امام. ترجمهٔ محمد درخشنده. چاپ ۳. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۶. شابک ‎۹۶۴-۰۰-۰۳۲۹-۸.