محمد بن عثمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مهدویت
Imam-mahdi.png
زندگی
نسبنرجس خاتون (مادر) • حسن عسکری (پدر)
مهدیزندگیغیبتغیبت صغریغیبت کبریظهوررجعت
نام‌هابقیةاللهقائم آل محمدصاحب‌الزمان • ولی عصر
شخصیت‌ها
نواب اربعهعثمان بن سعیدمحمد بن عثمانحسین بن روح نوبختیعلی بن محمد سمری
شخصیت‌های ظهورسفیانیشیصبانیابقعاصهبسید قمیسید خراسانیشعیب بن صالحسید یمانی • مصری • سید حسنینفس زکیه
مدّعیان مهدویت
(متمهدی)
ابومحمد شریعیمحمد نوربخشمحمد احمدسید علی‌محمد بابحسین منصور حلاجمحمد بن نصیر نمیریمحمد بن علی شلمغانیابوطاهر محمد بن علی بن هلالاحمد بن هلال کرخیمحمد جونپوریسید محمد مشعشعمحمد قحطانی
مکان‌ها
منسوب به مهدیسامراسرداب مقدسمسجد سهلهمسجد جمکرانمسجد کوفهمهدیه
مرتبط با ظهوروادی یابسبیت‌المقدسبیداءوادی‌السلاممسجد حله
زیارات
دعای عهددعای ندبهزیارت آل یاسیندعای فرج
نشانه‌های ظهور
خروج سفیانیصیحه آسمانیقیام یمانیقیام خراسانیخروج سید حسنیکشته‌شدن نفس زکیهنبرد قرقیسیا
آثار مرتبط
الغیبةالغیبة (طوسی)الغیبة (نعمانی)کمال‌الدین و تمام‌النعمةدارالسلامنجم‌الثاقبالعقبری الحسانملاحم و الفتنبحارالانوارمکیال‌المکارمعصرالظهورصحیفه مهدیهتوقیع
موعود در دیگر ادیان
ماشیحسوشیانسفارقلیطمهر/میتراهوشیدرهوشیدرماهکریشناویشنو
مفاهیم وابسته
فرجام‌شناسی اسلامیآخرالزماندجالانتظاررخدادهای پس از ظهورانتظار مکتب اعتراضظهور بسیار نزدیک استنهی توقیت

ابو جعفر، محمد بن عثمان بن سعید عمری دومین نایب از نواب خاصه است که بعد از مرگ پدرش عثمان بن سعید در سال ۲۵۷ ه. ق، به نیابت امام دوازدهم شیعیان منصوب شد. وی این «منصب» را به مدت ۴۸ سال و تا زمان مرگ در بغداد به سال ۳۰۴ یا ۳۰۵ ه. ق، عهده‌دار بود.[۱] او در بین نواب اربعه،‌ طولانی‌ترین مدت زمان نیابت را داراست.[۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمدبن عثمان، دومین نایب خاص حجت بن الحسن بود که پیش از وی، پدرش عثمان بن سعید، نایب خاص بودند. از آنجا که درباره زندگی نواب اربعه،‌ مطالب کمی در منابع دست اول بیان شده‌است، زندگی آنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.[۳]

محمدبن عثمان، همچون پدرش، مورد اعتماد و مقرّب نزد امام غایب بودند. از شیخ طوسی نقل شده است[۴] که وی نزد امام دوازدهم، مقامی بزرگ داشته است و شیعه بر عدالت، تقوا و امانت او اتفاق نظر داشتند.[۵] پدرش، عثمان بن سعید، هنگام مردن دربارهٔ او چنین بیان می‌کند: «پس از من فرزندم جانشین و نایب امام است».[۲]

ابوعلی احمدبن اسحاق نقل می‌کند از حسن عسکری پرسیدم: «احکام دین را از چه شخصی بگیرم و گفته چه کسی را بپذیرم؟» آن امام در پاسخ چنین گفت: «عثمان بن سعید و پسرش، هر دو موثق هستند هر چه آنها به تو برسانند، از من می‌رسانند و آنچه به تو بگویند از جانب من می‌گویند. پس از آنها بشنو و اطاعت کن؛ زیرا آنها موثق و امین هستند».[۶] در منابع روایی شیعه آمده‌است که حسن عسکری،‌ از نیابت محمد بن عثمان برای فرزندش حجت بن الحسن خبر داده‌است.[۲]

شیعه ۱۲ امامی معتقد است حجت بن الحسن، پس از پدر محمد بن عثمان، او را برای نیابت خاص انتخاب کرد و در نامه‌ای درگذشت پدرش را به او تسلیت گفت.[۷][۲]

وی پس از ۴۸ سال نیابت حجت بن الحسن،‌ در جمادی الاولی سال ۳۰۴ یا ۳۰۵ ه.ق در بغداد از دنیا رفت. وی قبل از مرگش، برای خود مقبره‌ای تهیه دید و بعد از مرگش در کنار پدرش مدفون شد.[۲] برخی در مدت زمان نیابتش تردید کرده و آن را ۴۰ سال می‌دانند.[۸]

آثار[ویرایش]

نایب دوم حجت بن الحسن کتاب‌هایی در فقه نگاشت که مطالب آنها از حسن عسکری و حجت بن الحسن است.[۲]

یکی از آثار ایشان «الاشربه» در ابواب فقه است. ام‌کلثوم، دختر عثمان بن سعید می‌گوید: «این کتاب به وصیت پدرم به دست ابوالقاسم، حسین بن روح نوبختی (سومین سفیر) رسید و پس از آن بر طبق وصیت وی به دست چهارمین نایب خاص رسید. کتاب وی به دست ما نرسیده است و ممکن است به اثر ناملایمات روزگار از بین رفته باشد.»

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. فرهنگ فارسی معین صفحهٔ ۱۹۱۷
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ علی‌اصغر رضوانی، غیبت صغری،‌ قم: مسجد جمکران، ص۳۴.
  3. علی‌اصغر رضوانی، غیبت صغری،‌ قم: مسجد جمکران، ص۲۹.
  4. شیخ طوسی، الغیبة، ص ۳۲، تهران، مکتبة نینوی، بی‌تا.
  5. ر. ک: مهدی پیشوایی، سیره پیشوایان، ص ۶۷۸، قم، مؤسسه امام صادق، ۱۳۷۸ ش.
  6. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۲۴۸، دوم، بیروت، مؤسسه الرماء، ۱۴۰۳ق.
  7. شیخ طوسی، الغیبه، ص ۲۱۹ – ۲۲۰.
  8. صدر، تاریخ الغیبة، ۱۴۱۲، ج ۱، ص ۴۰۴

پیوند به بیرون[ویرایش]