رادرفوردیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از رادرفوردیوم)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
رادرفوردیم، ۱۰۴Rf
ویژگی‌های کلی
تلفظگوش دهیدi‎/ˌrʌðərˈfɔːrdiəm/‎ (RUDH-ər-FOR-dee-əm)
ظاهرنامشخص
عدد جرمی267 (پایدارترین ایزوتوپ)
رادرفوردیم در جدول تناوبی
Element 1: هیدروژن (H), Other non-metal
Element 2: هلیوم (He), Noble gas
Element 3: لیتیم (Li), Alkali metal
Element 4: برلیم (Be), Alkaline earth metal
Element 5: بور (B), Metalloid
Element 6: کربن (C), Other non-metal
Element 7: نیتروژن (N), Halogen
Element 8: اکسیژن (O), Halogen
Element 9: فلوئور (F), Halogen
Element 10: نئون (Ne), Noble gas
Element 11: سدیم (Na), Alkali metal
Element 12: منیزیم (Mg), Alkaline earth metal
Element 13: آلومینیم (Al), Other metal
Element 14: سیلسیم (Si), Metalloid
Element 15: فسفر (P), Other non-metal
Element 16: گوگرد (S), Other non-metal
Element 17: کلر (Cl), Halogen
Element 18: آرگون (Ar), Noble gas
Element 19: پتاسیم (K), Alkali metal
Element 20: کلسیم (Ca), Alkaline earth metal
Element 21: اسکاندیم (Sc), Transition metal
Element 22: تیتانیم (Ti), Transition metal
Element 23: وانادیم (V), Transition metal
Element 24: کروم (Cr), Transition metal
Element 25: منگنز (Mn), Transition metal
Element 26: آهن (Fe), Transition metal
Element 27: کبالت (Co), Transition metal
Element 28: نیکل (Ni), Transition metal
Element 29: مس (Cu), Transition metal
Element 30: روی (Zn), Other metal
Element 31: گالیم (Ga), Other metal
Element 32: ژرمانیم (Ge), Metalloid
Element 33: آرسنیک (As), Metalloid
Element 34: سلنیم (Se), Other non-metal
Element 35: برم (Br), Halogen
Element 36: کریپتون (Kr), Noble gas
Element 37: روبیدیم (Rb), Alkali metal
Element 38: استرانسیم (Sr), Alkaline earth metal
Element 39: ایتریم (Y), Transition metal
Element 40: زیرکونیم (Zr), Transition metal
Element 41: نیوبیم (Nb), Transition metal
Element 42: مولیبدن (Mo), Transition metal
Element 43: تکنسیم (Tc), Transition metal
Element 44: روتنیم (Ru), Transition metal
Element 45: رودیم (Rh), Transition metal
Element 46: پالادیم (Pd), Transition metal
Element 47: نقره (Ag), Transition metal
Element 48: کادمیم (Cd), Other metal
Element 49: ایندیم (In), Other metal
Element 50: قلع (Sn), Other metal
Element 51: آنتیموان (Sb), Metalloid
Element 52: تلوریم (Te), Metalloid
Element 53: ید (I), Halogen
Element 54: زنون (Xe), Noble gas
Element 55: سزیم (Cs), Alkali metal
Element 56: باریم (Ba), Alkaline earth metal
Element 57: لانتان (La), Lanthanoid
Element 58: سریم (Ce), Lanthanoid
Element 59: پرازئودیمیم (Pr), Lanthanoid
Element 60: نئودیمیم (Nd), Lanthanoid
Element 61: پرومتیم (Pm), Lanthanoid
Element 62: ساماریم (Sm), Lanthanoid
Element 63: اروپیم (Eu), Lanthanoid
Element 64: گادولینیم (Gd), Lanthanoid
Element 65: تربیم (Tb), Lanthanoid
Element 66: دیسپروزیم (Dy), Lanthanoid
Element 67: هولمیم (Ho), Lanthanoid
Element 68: اربیم (Er), Lanthanoid
Element 69: تولیم (Tm), Lanthanoid
Element 70: ایتربیم (Yb), Lanthanoid
Element 71: لوتتیم (Lu), Lanthanoid
Element 72: هافنیم (Hf), Transition metal
Element 73: تانتال (Ta), Transition metal
Element 74: تنگستن (W), Transition metal
Element 75: رنیم (Re), Transition metal
Element 76: اوسمیم (Os), Transition metal
Element 77: ایریدیم (Ir), Transition metal
Element 78: پلاتین (Pt), Transition metal
Element 79: طلا (Au), Transition metal
Element 80: جیوه (Hg), Other metal
Element 81: تالیم (Tl), Other metal
Element 82: سرب (Pb), Other metal
Element 83: بیسموت (Bi), Other metal
Element 84: پولونیم (Po), Other metal
Element 85: آستاتین (At), Metalloid
Element 86: رادون (Rn), Noble gas
Element 87: فرانسیم (Fr), Alkali metal
Element 88: رادیم (Ra), Alkaline earth metal
Element 89: آکتینیم (Ac), Actinoid
Element 90: توریم (Th), Actinoid
Element 91: پروتاکتینیم (Pa), Actinoid
Element 92: اورانیم (U), Actinoid
Element 93: نپتونیم (Np), Actinoid
Element 94: پلوتونیم (Pu), Actinoid
Element 95: امریسیم (Am), Actinoid
Element 96: کوریم (Cm), Actinoid
Element 97: برکلیم (Bk), Actinoid
Element 98: کالیفرنیم (Cf), Actinoid
Element 99: اینشتینیم (Es), Actinoid
Element 100: فرمیم (Fm), Actinoid
Element 101: مندلیفیم (Md), Actinoid
Element 102: نوبلیم (No), Actinoid
Element 103: لارنسیم (Lr), Actinoid
Element 104: رادرفوردیم (Rf), Transition metal
Element 105: دوبنیم (Db), Transition metal
Element 106: سیبورگیم (Sg), Transition metal
Element 107: بوهریم (Bh), Transition metal
Element 108: هاسیم (Hs), Transition metal
Element 109: مایتنریم (Mt)
Element 110: دارمشتادیم (Ds)
Element 111: رونتگنیم (Rg)
Element 112: کوپرنیسیم (Cn), Other metal
Element 113: نیهونیم (Nh)
Element 114: فلروویم (Fl)
Element 115: مسکوویم (Mc)
Element 116: لیورموریم (Lv)
Element 117: تنسین (Ts)
Element 118: اوگانسون (Og)
Hf

Rf

(Upo)
دوبنیمرادرفوردیملارنسیم
عدد اتمی (Z)۱۰۴
گروه۴
دورهدوره ۷
بلوکبلوک-d
آرایش الکترونی[Rn] 5f14 6d2 7s2[۱][۲]
۲، ۸، ۱۸، ۳۲، ۳۲، ۱۰، ۲ (پیش‌بینی شده)
لایه‌های الکترونی رادرفوردیم
ویژگی‌های فیزیکی
فاز در STPunknown phase پیش‌بینی شده
نقطه ذوب۲۴۰۰ (تخمین زده شده)[۳] K ​(۲۱۰۰ °C, ​۳۸۰۰ °F)
نقطه جوش۵۸۰۰ (تخمین زده شده)[۴] K ​(۵۵۰۰ °C, ​۹۹۹۰ °F)
چگالی (near r.t.)۲۳ گرم بر سانتی‌متر معکب (تخمین زده شده)[۵] g/cm3
ویژگی‌های اتمی
عدد اکسایش(+2), (+3), +4[۱][۲][۶] (: prediction)
انرژی یونش
  • 1st: ۵۷۸٫۹۱۲ (تخمین زده شده)[۷] kJ/mol
  • 2nd: ۱۱۴۸٫۱۷۵ (تخمین زده شده)[۸] kJ/mol
  • 3rd: ۱۹۲۹٫۷۰۵ (تخمین زده شده)[۹] kJ/mol
شعاع کووالانسی pm ۱۵۷ پیکومتر(تخمین زده شده)[۱۰]
دیگر ویژگی ها
ساختار بلوریدستگاه بلوری شش‌گوشه
Hexagonal crystal structure for رادرفوردیم

دستگاه بلوری هگزاگونال (پیش‌بینی شده)
دستگاه بلوری هگزاگونال
شماره ثبت سی‌ای‌اس۵۳۸۵۰-۳۶-۵
History
کشفمؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای واقع در دوبنا (۱۹۶۴ میلادی)
Named byارنست رادرفورد (۱۹۳۷-۱۸۷۱)
ایزوتوپ‌های رادرفوردیم
ایزوتوپ فراوانی نیمه‌عمر (t۱/۲) حالت فروپاشی محصول
۲۶۱Rf syn ۷۰ ثانیه[۱۱] >۸۰٪ α ۸٫۲۸ ۲۵۷No
<۱۵٪ ε ۲۶۱Lr
<۱۰٪ SF
۲۶۳Rf syn ۱۵ دقیقه[۱۲] <۱۰۰٪ SF
~۳۰٪ α ۷٫۹۰؟ ۲۵۹No
۲۶۵Rf syn ۲٫۵ دقیقه[۱۳] SF
۲۶۶Rf syn ۲۳ ثانیه[۱۴] SF؟ /α؟
۲۶۷Rf syn ۱٫۳ ساعت[۱۵] SF
۲۶۸Rf syn ۱٫۴ ثانیه[۱۶] SF؟ /α؟
ایزوتوپ‌هایی که نیمه عمر آنها بیش از ۵ ثانیه می‌باشد.
| منابع

رادرفوردیم (به انگلیسی: Rutherfordium) یک عنصر شیمیایی مصنوعی با نماد Rf و عدد اتمی ۱۰۴ است که به افتخار فیزیکدان نامی و برندهٔ جایزهٔ نوبل شیمی، ارنست رادرفورد نام‌گذاری شده‌است. این عنصر، مصنوعی است و در طبیعت یافت نمی‌شود و تنها می‌توان آن را در آزمایشگاه ساخت. رادرفوردیم پرتوزا است و پایدارترین ایزوتوپ شناخته‌شدهٔ آن، ۲۶۷Rf است که نیمه‌عمری نزدیک به ۱ ساعت و ۱۸ دقیقه دارد.

در جدول تناوبی عناصر، رادرفوردیم در چهارمین و آخرین دورهٔ بلوک d قرار دارد و در این بلوک، دومین عنصر است؛ همچنین این عنصر در گروه ۴ و دورهٔ ۷ جای می‌گیرد. آزمایش‌ها نشان داده که رادرفوردیم ویژگی‌های الکتروشیمیایی مشترکی با هافنیم که عنصری سبک‌تر در گروه ۴ است، دارد. تا کنون تنها بخشی از ویژگی‌های شیمیایی رادرفوردیم روشن شده‌است. این ویژگی‌ها با شیمی دیگر عناصر گروه ۴ قابل مقایسه‌اند هرچند که برخی محاسبات نشان می‌دهد که رادرفوردیم به دلیل اثرات نسبیتی می‌تواند ویژگی‌های بسیار متفاوتی از خود نشان دهد.

در دههٔ ۱۹۶۰، مقدار کمی رادرفوردیم در مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای اتحاد جماهیر شوروی و مقداری هم در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی کالیفرنیا تولید شد. اولویت کشف و درنتیجه نام‌گذاری این عنصر، میان دانشمندان شوروی و آمریکایی مورد اختلاف قرار گرفت تا این که در سال ۱۹۹۷، اتحادیهٔ بین‌المللی شیمی محض و کاربردی (آیوپاک)، رادرفوردیم را به عنوان نام رسمی این عنصر تأیید کرد.

تاریخچه[ویرایش]

کشف عنصری جدید[ویرایش]

رادرفوردیم — که به افتخار ارنست رادرفورد به این نام نامیده شد — برای اولین بار در سال ۱۹۶۴ به‌صورت مصنوعی در مؤسسه تحقیقات هسته‌ای دوبنا شوروی سابق ساخته شد. محققان در این شیوه، اتم پلوتونیم[الف] را با یون‌های نئون بمباران کردند سپس آن را در معرض کلرید همچون زیرکونیم تترا کلرید[ب] قرار دادند در نهایت آنها با ماده‌ای با خواص اکا-هافنیم روبرو شدند. اگرچه آنها نیمه‌عمر را به‌دقت اندازه‌گیری نکردند، ولی ادعا کردند که در این شکافت هسته‌ای با استفاده از پرتو ایکس مشاهداتی انجام شده که اثری از یک واپاشی آلفای متعلق به ۲۵۷Rf در آن رصد شده‌است؛ و این اشاره به ظهور یک عنصر جدید دارد:[۱۸]

در سال ۱۹۶۹، پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در برکلی این عنصر را با ترکیب کالیفرنیم[پ] و کربن و از طریق برخورد با یک منبع انرژی قوی تولید کردند. این گروه همچنین اعلام کردند که نتوانسته‌اند ترکیب قبلی را که توسط دانشمندان روسی به‌وجود آمده بود، مجدداً بسازند.[۱۹]

راه‌های ساخت[ویرایش]

دانشمندان مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای در نخستین مطالعهٔ خود، دو شکافت خود به خود را با نیمه‌عمر ۰٫۳ ثانیه و ۸ ثانیه مشاهده کردند. مادهٔ نخست ناشناخته ماند ولی مادهٔ دوم بعدها به‌عنوان ۲۵۹Rf شناسایی شد. آن‌ها در سال ۱۹۶۶ آزمایش را به‌وسیلهٔ ترکیبات آلی فرار تکرار کردند که موجب دستیابی به چنین نتایجی شد. آن‌ها یک کلرید فرّار را شناسایی کردند که مانند هافنیم[ت] رفتار می‌کرد و در اکثر مواقع به‌سرعت به روش شکافت خود به خود تجزیه می‌شد. این مدرکی قوی بر این موضوع است که رادرفوردیم تتراکلرید تولید شده بود؛ با اینکه مؤسسهٔ مشترک تحقیقات هسته‌ای اعلام کرد که محصول آزمایش ۲۵۹Rf بوده؛ و از آن جایی که نیمه‌عمرِ آن به‌دقت اندازه‌گیری نشده بود و با RfCl۴ مطابقت نداشت، این فرضیه رد شد. این آزمایش بارها تکرار شد تا این که در سال ۱۹۷۱ نیمه‌عمر آن ۴٫۵ ثانیه اندازه‌گیری شد.[۲۰]

رادرفوردیم تتراکلرید

در سال ۱۹۶۹ یک گروه در دانشگاه کالیفرنیا که توسط آلبرت گیورسو هدایت می‌شد، تلاش کرد که نتایج مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای را تکرار کند و کوریم-۲۴۸[ث] و اکسیژن-۱۶ را ترکیب کند اما نتوانست نتیجهٔ را تکرار و نیمه‌عمر آن را ثبت کند؛ البته آزمایش چندان هم بی‌نتیجه نبود زیرا در این آزمایش ایزوتوپ ۲۶۰Rf تولید و نیمه‌عمر آن ۱۰ تا ۳۰ میلی‌ثانیه اندازه‌گیری شد.[۲۱][۲۲]

در سال ۱۹۷۷ دانشمندان روسی در مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای واقع در دوبنا، برکلیم-۲۴۹[ج] نیتروژن-۱۴ را ترکیب کردند، ولی در سال ۱۹۸۵ تأیید نمودند که محصول واکنش ۲۶۰Rf بوده و واپاشی آن از نوع شکافت خود به خود و نیمه‌عمر آن ۲۸ میلی‌ثانیه است.[۲۳]

در سال ۱۹۶۶ آزمایشی شبیه به این آزمایش، در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی در کالیفرنیا انجام دادند و ایزوتوپ ۲۶۲ را مشاهده کردند. این گروه نیمه‌عمر آن را ۲٫۱ ثانیه اندازه‌گیری کرد که این رقم اختلاف چشم‌گیری با رقم واقعی که ۴۷ میلی‌ثانیه است، دارد.[۲۴]

گروه مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای در سال ۲۰۰۰ اعلام کردند که از یک واکنش همجوشی هسته‌ای برای ساخت رادرفوردیم استفاده کردند. آن‌ها ۲۵۶No[چ] را مشاهده کردند که محصول واپاشی ۲۶۰Rf بوده‌است؛ و یک اتم ۲۵۹Rf را — که خود تجزیه شد — نیز رصد کردند. از این رو آزمایش را بارها تکرار کردند ولی نتایج متفاوتی به‌دست آمد. این امر باعث مداخلهٔ آزمایشگاه ملی لارنس برکلی برای تکرار آزمایش نیز شد تا محصول این آزمایش مشخص شود. در نهایت ۴ ایزوتوپ متفاوت ۲۶۱Rf, ۲۶۰Rf، ‏۲۵۹Rf, ۲۵۸Rf به‌دست آمد.[۲۵][۲۶]

همجوشی سرد[ویرایش]

در سال ۱۹۷۴ یک اتم رادرفوردیم در یک همجوشی سرد در دوبنا تولید شد. این اولین باری بود که یک اتم رادرفوردیم از این راه به‌دست می‌آمد. در این آزمایش از یک اتم سرب-۲۰۸ و تیتانیم-۵۰[ح] استفاده شد. دانشمندان روسی واپاشی خود به خود ۲۵۶Rf را مشاهده نمودند، ولی در مرکز تحقیقات یون سنگین هلمهولتز محصولات واپاشی ۲۵۵Rf و ۲۵۷Rf را شناسایی کردند.[۲۷]

تجزیه[ویرایش]

بیشتر ایزوتوپ‌های رادرفوردیم با جرم اتمی زیر ۲۶۲ به‌عنوان محصولات فروپاشی عناصر سنگین‌تر نیز مشاهده شده‌اند و این موجب اصلاح خواص پیش‌بینی‌شده در مورد ایزوتوپ‌های رادرفوردیم شد؛ ولی ایزوتوپ‌های سنگین‌ترِ رادرفوردیم برخلاف ایزوتوپ‌های سبک‌تر تنها به‌عنوان محصولات فروپاشی مشاهده شده‌اند. برای مثال چند ذره آلفا در تولید ۲۶۷Rf در زنجیرهٔ فروپاشی دارمشتادیم-۲۷۹ در سال ۲۰۰۴ مشاهده شد:[۲۸]

رادرفوردیم-۲۶۷ تولیدشده در آزمایش، تحت شکافت خود به خود با نیمه‌عمر حدود ۱٫۳ ساعت تجزیه شد.[۲۹][۳۰][۳۱]

تحقیقات در سنتز دوبنیم-۲۶۳[خ] در سال ۱۹۹۹ در دانشگاه برن نشان داد که ۲۶۸Db با گیراندازی الکترون به ۲۶۸Rf تجزیه می‌شود. محققان دانشگاه برن رادرفوردیم را تقسیم کردند و چند شکافت خود به خود با نیمه‌عمرهایی طولانی — که حدود ۱۵ دقیقه بودند — رصد شد؛ ولی در یک بخش، واپاشیِ آلفایی با نیمه‌عمری حدود ۱۰ دقیقه مشاهده شد.[۳۲] گزارش‌های فروپاشی زنجیره‌ای فلروویم-۲۸۵[د] در سال ۲۰۱۰ نشان داد پنج واپاشی آلفای متوالی صورت گرفت و محققان دانشگاه برن در نهایت به این نتیجه رسیدند که ۲۶۸Rf به‌دلیل ناپایداری، با واکنش شکافت خود به خود پس از ۱۸۲ ثانیه تجزیه شد.[۳۳]

برخی از شواهد تجربیِ به‌دست‌آمده در سال ۲۰۰۴ نشان می‌داد که برای تولید رادرفوردیم در یک زنجیرهٔ واپاشی استفاده از ایزوتوپ‌های عناصر سنگین‌تر نیز ممکن است، مانند مسکوویم-۲۸۸[ذ] که ایزوتوپ ۲۶۸Rf در زنجیرهٔ فروپاشی آن مشاهده شد:[۳۴]

اما آخرین گام در این زنجیره نامشخص است. پس از این پنج فروپاشی آلفا که دوبنیم-۲۶۸ را تولید کرد، شکافت‌هایی مشاهده شد که نیمه‌عمرهایی طولانی داشتند. مشخص نیست که آیا این شکافت‌ها به‌علت شکافت خود به خود ۲۶۸Db صورت می‌گیرند یا اینکه ۲۶۸Db با گیراندازی الکترون رادرفوردیم-۲۶۸ با نیمه‌عمری بالا تولید می‌کند.[۳۵] از آن جایی که گیراندازی الکترون ۲۶۸Db تشخیص داده نمی‌شود؛ می‌توان علت این شکافت‌های خود به خود را به این شکل توضیح داد: نیمه‌عمر ۲۶۸Rf که به‌دلیل نیمه‌عمر بسیار کم آن نمی‌تواند بررسی و استخراج شود.[۳۶][۳۷] یک مکانیسم مشابه برای شکل‌گیری ۲۷۰Rf و ایزوتوپ‌های سنگین‌تر از آن به‌عنوان محصول واپاشی عناصری مانند ۲۷۰Db (که در زنجیرهٔ فروپاشی ۲۹۴Ts که برای اولین بار در سال ۲۰۱۰ سنتز شده بود) وجود دارد؛ ولی نیمه‌عمر آنها بسیار کوتاه بوده و خود پس از مدتی، طیِ فرایند شکافت خود به خود تجزیه می‌شود:[۳۸][۳۹]

به‌گفتهٔ گزارشی که در سال ۲۰۰۷ در مورد سنتز نیهونیم[ر] منتشر شد، در آزمایش ایزوتوپ نیهونیم-۲۸۲ مشاهده شد این ایزوتوپ تحت یک فروپاشی مشابه به شکل فروپاشی ۲۶۶Db — که تحت شکافت خود به خودی با نیمه‌عمر ۲۲ دقیقه تجزیه شد — به رونتگنیم تجزیه شد. با توجه به اینکه گیراندازی الکترون ۲۶۶Db تشخیص داده نمی‌شود این شکافت‌های خود به خود ممکن است به دلیل ۲۶۶Rf باشد که به خاطر نیمه‌عمر این ایزوتوپ نمی‌تواند استخراج شود.[۴۰]

ارنست رادرفورد که در نهایت عنصر به افتخار او رادرفوردیم نام گرفت.
ارنست رادرفورد که در نهایت عنصر به افتخار او رادرفوردیم نام گرفت.

اختلاف نظرها در نام‌گذاری[ویرایش]

در دههٔ ۱۹۶۰، مقدار کمی از رادرفوردیم در مؤسسه مشترک تحقیقات هسته‌ای در اتحاد جماهیر شوروی سابق و آزمایشگاه ملی لارنس برکلی در کالیفرنیا تولید شد. اولویت کشف و به همین ترتیب نام‌گذاری این عنصر بین دانشمندان شوروی و آمریکا مورد اختلاف قرار گرفت. اتحاد جماهیر شوروی سابق نام کورچاتوفیم[ز] را به افتخار فیزیکدان هسته‌ای ایگور کورچاتوف پیشنهاد داد،‏ ولی با مخالفت دانشمندان آمریکایی مواجه شدند زیرا آنان نام رادرفوردیم را انتخاب کرده بودند. سپس دانشمندان روسی نام دوبنیم را پیشنهاد کردند ولی همچنان با مخالفت دانشمندان آمریکایی مواجه شدند. در نهایت در سال ۱۹۹۷،‏ اتحادیهٔ بین‌المللی شیمی محض و کاربردی (آیوپاک) نام رسمی این عنصر را انتخاب کرد. نام این عنصر از نام ارنست رادرفورد برندهٔ جایزهٔ نوبل سال ۱۹۰۸ گرفته شد؛ در نهایت عنصر بعدی به خود نام دوبنیم «۱۰۵Db» گرفت و تاکنون عنصری به نام کورچاتوفیم نامگذاری نشده‌است.[۴۱]

رادرفوردیم تنها عنصری نبود که نام‌گذاری آن با اختلاف نظرهایی مواجه شد؛ به غیر از آن شش عنصر دیگر دچار چنین اختلافاتی شدند. این عناصر عبارتند از لارنسیم،‏ رادرفوردیم،‏ دوبنیم،‏ سیبورگیم[ژ]،‏ بوهریم[س]،‏ هاسیم[ش] و در نهایت مایتنریم[ص]؛ این اختلاف نظرها از عنصر مندلیفیم[ض] (عنصر بعد از فرمیم[ط] ۱۰۰Fm) آغاز شد؛ ولی دانشمندان روسی به‌سرعت از موضع خود کناره‌گیری و نام‌گذاری آن را به دانشمندان آمریکایی محول کردند. چنین اتفاقی در مورد نوبلیم نیز رخ داد؛ ولی دانشمندان روسی در مورد لارنسیم[ظ] پافشاری بیشتری کردند. سپس همین روال را در مورد عناصر بعدی یعنی عناصر رادرفوردیم تا مایتنریم هم پیش گرفتند. این اختلافات در سال ۲۰۰۴ به جنگ‌های پسافرمیمی معروف شد.[۴۲][۴۳]

ایزوتوپ‌ها[ویرایش]

رادرفوردیم هیچ ایزوتوپ پایداری ندارد و ایزوتوپ‌هایش از ۲۵۳Rf تا ۲۷۰Rf متغیر است و در کل ۱۶ ایزوتوپ پرتوزا دارد و ۴ ایزومر هسته‌ای آن شامل ۲۶۲mRf, ۲۶۱mRf،‏ ۲۵۷mRf، ‏۲۵۳mRf است. حداکثر نیمه‌عمر ۲۶۳Rf حدود ۱۱ دقیقه است و ایزومر ۲۶۱mRf با نیمه‌عمری برابر ۸۱ ثانیه ناپایدارتر است.[۴۴]

ایزومر و ایزوتوپ‌های رادرفوردیم[ویرایش]

راهنمای نشانه‌ها[ویرایش]

رنگ پایداری نسبت به دیگر ایزوتوپ‌ها
ایزوتوپ نسبتاً پایدار (نیمه عمر بیش از ۱ دقیقه)
ایزوتوپ نسبتاً ناپایدار (نیمه عمر بیش از ۱ ثانیه)
ایزوتوپ ناپایدار (نیمه عمر بیش از ۱ میلی ثانیه)
ایزوتوپ به شدت ناپایدار (نیمه عمر بیش از ۱ نانو ثانیه)
ایزوتوپ‌های اصلی رادرفوردیم
ایزوتوپ تعداد پروتون‌ها تعداد نوترون‌ها جرم اتم نیمه‌عمر نوع واپاشی محصول واپاشی اسپین هسته‌ای
و پاریته
سال کشف واکنش شیمیایی منبع
انرژی حالت برانگیختگی
۲۵۳Rf ۱۰۴ ۱۴۹ ۲۵۳٫۱۰۰۴۴(۴۴)؟

[یادداشت ۱]

۱۳(۵) میلی ثانیه

[یادداشت ۲]

(SF (۵۱٪ (نامشخص) (۷٫۲)(+؟) ۱۹۹۴ (۲۰۶Pb(۵۰Ti، ۲n [۴۵]
(α (۴۹٪ ۲۴۹No (۲۰۶Pb(۵۰Ti، ۲n
۲۵۳mRf ۲۰۰(۱۵۰)؟ keV ۲۵۳٫۱۰۰۴۴(۴۴)؟ ۵۲(۱۴)(۴۸(+۱۷−۱۰))

نانو ثانیه

SF (نامشخص) (۱٫۲)(−؟) ۱۹۹۴ (۲۰۷Pb(۵۰Ti،‏ ۲n [۴۶]
۲۵۴Rf ۱۰۴ ۱۵۰ ۲۵۴٫۱۰۰۰۵(۳۰)؟ ۲۳(۳) نانو ثانیه (SF (۹۹٫۷٪ (نامشخص) ۰+ ۱۹۹۴ (۲۰۸Pb(۵۰Ti،‏ ۲n [۴۷]
(۰٫۳٪) α ۲۵۰No (۲۰۸Pb(۵۰Ti،‏ ۲n
۲۵۵Rf ۱۰۴ ۱۵۱ ۲۵۵٫۱۰۱۲۷(۱۲)؟ ۱٫۶۴(۱۱) ثانیه (SF (۵۲٪ (نامشخص) (۹٫۲−)؟ ۱۹۷۴ (۲۴۹Cf(۱۲C، ۴n [۴۸]
(α (۴۸٪ ۲۵۱No (۲۴۹Cf(۱۲C، ۴n
۲۵۶Rf ۱۰۴ ۱۵۲ ۲۵۶٫۱۰۱۱۵۲(۱۹) ۶٫۴۵(۱۴) میلی ثانیه (SF (۹۶٪ (نامشخص) ۰+ ۱۹۷۴ (۲۴۹Cf(۱۲C،‏ ۴n [۴۹]
(α (۶٪ ۲۵۲No (۲۴۹Cf(۱۲C،‏ ۴n
۲۵۷Rf ۱۰۴ ۱۵۳ ۲۵۷٫۱۰۲۹۱۸(۱۲)؟ ۴٫۷(۳) ثانیه (α (۷۹٪ ۲۵۳No (۱٫۲+) ۱۹۶۹ (۲۴۹Cf(۱۳C،‏ ۴n [۵۰]
(β+ (۱۸٪ ۲۵۷Lr (۲۴۹Cf(۱۳C،‏ ۴n
(SF (۲٫۴٪ (نامشخص) (۲۴۹Cf(۱۳C، ۴n
۲۵۷mRf ۱۱۴(۱۷) keV ۲۵۷٫۱۰۲۹۱۸(۱۲)؟ ۳٫۹(۴) ثانیه (SF (۲٫۴٪ (نامشخص) (۱۱٫۲−) ۱۹۶۹ (۲۴۹Cf(۱۳C،‏ ۴n [۵۱]
۲۵۸Rf ۱۰۴ ۱۵۴ ۲۵۸٫۱۰۳۴۳(۳) ۱۲(۲) میلی ثانیه (SF (۸۷٪ (نامشخص) ۰+ ۱۹۶۹ (۲۴۹Cf(۱۳C،‏ ۳n [۵۲]
(α (۱۳٪ ۲۵۴No (۲۴۹Cf(۱۳C،‏ ۳n
۲۵۹Rf ۱۰۴ ۱۵۵ ۲۵۹٫۱۰۵۶۰(۸)؟ ۲٫۸(۴) ثانیه (α (۹۳٪ ۲۵۵No ۷٫۲+؟ ۱۹۶۹ (۲۴۸Cm(۱۶O،‏ ۴n [۵۳]
(SF (۷٪ (نامشخص) (۲۴۸Cm(۱۶O،‏ ۴n
(β+ (۰٫۳٪ ۲۵۹Lr (۲۴۸Cm(۱۶O،‏ ۴n
۲۶۰Rf ۱۰۴ ۱۵۶ ۲۶۰٫۱۰۶۴۴(۲۲)؟ ۲۱(۱) میلی ثانیه (SF (۹۸٪ (نامشخص) ۰+ ۱۹۶۹ (۲۴۴Pu(۲۲Ne،‏ ۵n [۵۴]
(α (۲٪ ۲۵۶No (۲۴۴Pu(۲۲Ne،‏ ۵n
۲۶۱Rf ۱۰۴ ۱۵۷ ۲۶۱٫۱۰۸۷۷(۵) ۶۸ ثانیه (α (۷۶٪ ۲۵۷No ۹٫۲+؟ ۱۹۷۰ (۲۴۴Pu(۲۲Ne،‏ ۴n [۵۵][۵۶][۵۷]
(β+ (۱۴٪ ۲۶۱Lr (۲۴۴Pu(۲۲Ne،‏ ۴n
(SF (۱۰٪ (نامشخص) (۲۴۴Pu(۲۲Ne، ۴n
۲۶۱mRf ۷۰(۱۰۰)؟ keV ۲۶۱٫۱۰۸۷۷(۵) ۱٫۹(۴) ثانیه (SF (۷۳٪ (نامشخص) ٫۲+؟ ۲۰۰۱ [۵۸]
(α (۲۷٪ ۲۵۷No
۲۶۲Rf ۱۰۴ ۱۵۸ ۲۶۲٫۱۰۹۹۳(۲۴)؟ ۲٫۳(۴) ثانیه (SF (۹۹٫۲٪ (نامشخص) ۰+ ۱۹۹۶ (۲۶۳Db(e، νe [۵۹]
(α (۰٫۸٪ ۲۵۸No (۲۶۳Db(e، νe
۲۶۲mRf ۶۰۰(۴۰۰)؟ keV ۲۶۲٫۱۰۹۹۳(۲۴)؟ ۴۷(۵) میلی ثانیه SF (نامشخص) بسیار زیاد [۶۰]
۲۶۳Rf ۱۰۴ ۱۵۹ ۲۶۳٫۱۱۲۵(۲)؟ ۱۱(۳) دقیقه (SF (۷۰٪ (نامشخص) ۳٫۲+؟ ۱۹۹۹ (۲۶۳Db(e، νe [۶۱][۶۲]
(α (۳۰٪ ۲۵۹No (۲۶۳Db(e، νe
۲۶۵Rf ۱۰۴ ۱۶۱ ۲۶۵٫۱۱۶۶۸(۳۹)؟ ۱٫۰ دقیقه SF (نامشخص) ۲۰۱۰ (۲۶۹Sg(—، α [۶۳]
۲۶۶Rf ۱۰۴ ۱۶۲ ۲۶۶٫۱۱۸۱۷(۵۰)؟ ۲۳ ثانیه؟ SF (نامشخص) ۰+ ۲۰۰۷ (۲۶۶Db(e، νe [۶۴]
۲۶۷Rf ۱۰۴ ۱۶۳ ۲۶۷٫۱۲۱۷۹(۶۲)؟ ۱٫۳ ساعت SF (نامشخص) ۱۳٫۲−؟ ۲۰۰۴ (۲۷۱Sg(—، α) [۶۵]
۲۶۸Rf ۱۰۴ ۱۶۴ ۲۶۸٫۱۲۳۹۷(۷۷)؟ ۱٫۴ ثانیه؟ SF (نامشخص) ۰+ ۲۰۰۴ (۲۶۸Db(e، νe [۶۶]
۲۷۰Rf ۱۰۴ ۱۶۶ ۲۶۸٫۱۲۳۹۷(۷۷)؟ ۱٫۴ ثانیه؟ SF (نامشخص) ۰+ ۲۰۱۰ (۲۶۸Db(e، νe [۶۷]

طول عمر ایزوتوپ‌ها[ویرایش]

روند تجزیه رادرفوردیم - ۲۵۷
روند تجزیه رادرفوردیم-۲۵۷

در بین تمامی ایزوتوپ‌ها،‏ ایزوتوپ‌های سبک‌تر نیمه‌عمر‌های نسبتاً کوتاه‌تری دارند، برای مثال ۲۵۳Rf و ۲۵۴Rf نیمه‌عمری کمتر از ۵۰ میکروثانیه دارند. ۲۵۶Rf،‏ ۲۵۸Rf, ۲۶۰Rf پایدارتر و نیمه‌عمری حدود ۱۰٬۰۰۰ میکروثانیه یا ۱۰ میلی ثانیه دارند. ۲۵۵Rf،‏ ۲۵۷Rf، ‏۲۵۹Rf, ۲۶۲Rf به‌نسبت عمرهای بیشتر و نیمه‌عمر آنها از یک تا پنج ثانیه متغیر دارند. ۲۶۱Rf،‏ ۲۶۵Rf ,۲۶۳Rf در بهترین شرایط،‏ از دو تا سه دقیقه عمر دارند و این رقم گاهی به ۱۰ دقیقه هم می‌رسد. طولانی‌ترین نیمه‌عمر بین ایزوتوپ‌های رادرفوردیم متعلق است به یکی از سنگین‌ترین این ایزوتوپ‌ها؛ این ایزوتوپ ۲۶۷Rf است که نیمه‌عمری حدود ۱٫۳ ساعت دارد. نیمه‌عمر ۲۶۹Rf و ۲۷۱Rf ناشناخته است و از آن‌ها اطلاعاتی در دست نیست.[۶۸][۶۹]

تنها ایزوتوپی از رادرفوردیم که از طریق همجوشی هسته‌ای تشکیل شده،‏ ۲۶۲Rf است. ایزوتوپ‌های سنگین‌تری هم وجود دارند ولی به‌سرعت تجزیه می‌شوند. به‌جز ۲۶۲Rf تنها موردی که تأیید شده ۲۶۷Rf است، ولی در مورد آن ابهاماتی وجود دارد. دو ایزوتوپ ۲۶۶Rf و ۲۶۸Rf به‌عنوان محصول واپاشی دوبنیم (دو ایزوتوپ ۲۶۶Db و ۲۶۸Db) در حال گیراندازی الکترون دیده شده‌اند که نیمه‌عمر آن‌ها نسبت به شکافت خود به خود را اندکی بیشتر می‌سازد. به‌نظر می‌رسد که ۲۷۰Rf محصول واپاشی دوبنیم ۲۷۰Db است. هرچند که ۲۶۴Rf دیده نشده ولی نیمه‌عمر آن حدود ۵ ثانیه پیش‌بینی شده‌است.[۷۰]

در سال ۱۹۹۹ دانشمندان آمریکایی در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی در کالیفرنیا اعلام کردند که موفق به دستیابی به ۳ اتم ۲۹۳Og[ع] شده‌اند ولی بعدها در سال ۲۰۰۱ مشخص شد که این ۳ اتم ۲۶۵Rf بوده، زیرا نیمه‌عمر آن‌ها با ۲۹۳Og مطابقت نداشته‌است.[۷۱]

کاربردهای احتمالی[ویرایش]

رادرفوردیم به علت ناپایداری و کمیاب بودن،[۷۲][۷۳] کاربرد تجاری ندارد؛[۷۴] هرچند که نسبت به دیگر عناصر سنگین بسیار پایدارتر است. در واقع در بین عناصر پسافرمیمی، تنها عنصری که از رادرفوردیم پایدارتر است دوبنیم می‌باشد. از رادرفوردیم می‌توان به‌دلیل پایداری ۲۶۷Rf در نیروگاه‌های هسته‌ای و سیکلوترون‌ها به‌عنوان هدف برای بمباران نوترونی برای کشف عناصر جدید استفاده کرد؛[۷۵] یا برخی ایزوتوپ‌های آن با نیمه‌عمرهای نسبتاً کمتر همچون ‏۲۶۳Rf در پزشکی هسته‌ای مورد استفاده قرار بگیرد.[۷۶]

تأثیر بر سلامتی[ویرایش]

رادرفوردیم پرتوزا است و قرار گرفتن در معرض پرتوهای آن سبب افزایش احتمال گسترش برخی بیماری‌های عمده مانند سرطان‌ها، تومورها و آسیب‌های ژنتیکی می‌شود؛[۷۷] با اینکه نیمه‌عمر رادرفوردیم بسیار کوتاه است و به عنصری دیگر تبدیل می‌شود ولی محصولات واپاشی آن که عمدتاً نوبلیم و لارنسیم است نیز پرتوزایند.

مسمومیت با رادرفوردیم می‌تواند به موارد زیر منجر شود:

خواص پیش‌بینی‌شده[ویرایش]

لایه‌های الکترونی رادرفوردیم

خواص شیمیایی[ویرایش]

رادرفوردیم اولین فلز واسطه دورهٔ هفتم و دومین عضو سری ۶d در بین فلزات واسطه است. محاسبات انرژی یونشی، شعاع اتمی،‏ اوربیتال اتمی و حالت پایه آن شبیه هافنیم است و شباهت چندانی به سرب ندارد. (علت مقایسهٔ خواص رادرفوردیم با این دو فلز آن است که رادرفوردیم در زیر هافنیم و دیگر عناصر گروه ۴ یعنی تیتانیم (Ti) و زیرکونیم[غ] (Zr) جای دارد؛ و سرب هم که در سمت راست رادرفوردیم در جدول تناوبی قرار دارد فلزی پایه با خواص شیمیایی ثابت و عادی است.) پیش‌بینی‌های ابتدایی در مورد خواص شیمیایی رادرفوردیم، محاسباتی بودند که نشان می‌دادند انرژی مدار ۷p کمتر از انرژی مدار ۶d آن خواهد بود. طبق این محاسبات لایهٔ الکترونی آخر رادرفوردیم به شکل ۶d۱، ۷s۲، ۷p۱ و یا حتی ۷s۲، ۷p۲ باشد؛ و این بدان معنا بود که رادرفوردیم بیشتر مانند سرب رفتار می‌کند تا هافنیم. بعدها با محاسباتی دقیق‌تر ثابت شد که این ادعا مردود است و رادرفوردیم مانند سایر اعضای گروه ۴ رفتار می‌کند. ازاین‌رو می‌توان گفت که خصوصیات رادرفوردیم با عناصر گروه ۴ جدول تناوبی یعنی تیتانیم، زیرکونیم و هافنیم مطابقت دارد. در عین حال برخی از خواص رادرفوردیم تنها در حالت گازی و محلول‌های آبی آن مشخص می‌شود مانند عدد اکسایش آن که برابر با ۴+ بوده و پتانسیل اکسید و احیا آن، که پیش‌بینی می‌شود که بیش از ۱٫۷ ولت باشد.[۷۹]

امروز پیش‌بینی می‌شود که آرایش الکترونی رادرفوردیم به این شکل باشد:

۱s۲ ۲s۲ ۲p۶ ۳s۲ ۳p۶ ۳d۱۰ ۴s۲ ۴p۶ ۴d۱۰ ۴f۱۴ ۵s۲ ۵p۴ ۵d۱۰ ۵f۱۴ ۶s۲ ۶p۶ ۶d۲ ۷s۲

درست مانند زیرکونیم و هافنیم، پیش‌بینی شده که اکسید رادرفوردیم (RfO۲) دیرگدازی پایدار باشد که با هالوژن‌ها واکنش دهد و Rf۴ تولید می‌کند (هالوژن مورد نظر است) که در تماس با آب به شکل RfO۲ به‌دست می‌آید. (یعنی با اکسیژن موجود در آب واکنش می‌دهد و ترکیب می‌شود) این مسئله پیشنهاد می‌دهد که رادرفوردیم،‏ جامدی فرّار است و مونومر آن در فاز گازی آن به شکل چهاروجهی موجود است.[۸۰] در فاز آبی هم،‏ یون+Rf۴ از تیتانیم (IV) به‌مقدار کمتر هیدرولیز می‌شود هرچند که مقادیر آن تا حدودی به زیرکونیم و هافنیم شبیه است؛ در نتیجه یون +RfO۲ تولید خواهد شد. واکنش هالیدها با یون‌های هالید تشکیل یون‌های پیچیده و کمپلکس‌ها را ممکن می‌سازد. استفاده از یون‌های کلرید و برمید؛ تولید هگزاهالیدهایی همچون و را ممکن می‌سازد. زیرکونیم و هافنیم برای تشکیل کمپلکس‌های فلوئور، تمایل دارند که به شکل -هپتا و -اکتا کمپلکس تشکیل دهند؛ بنابراین تولید یون رادرفوردیم در مقیاس‌های بزرگ‌تر با کمپلکس‌های ،‏ و امکان‌پذیر خواهد بود.[۸۱]

خواص فیزیکی و اتمی[ویرایش]

پیش‌بینی می‌شود رادرفوردیم در شرایط عادی جامد بوده و فلزی بسیار سنگین با چگالی ۲۳٫۲ گرم بر سانتی‌متر مکعب باشد. این رقم در مقابل اُسمیم[ف] (۷۶Os،‏ سنگین‌ترین عنصری که چگالی آن اندازه‌گیری شده و چگالی‌اش برابر با ۲۲٫۶۱ گرم بر سانتی‌متر مکعب است) اندکی بیشتر است. شعاع اتمی رادرفوردیم نزدیک ۱۵۰ پیکومتر تخمین زده شده‌است. در بین ایزوتوپ‌هایش ایزوتوپ‌های سنگین‌تر نیمه‌عمرهایی به‌نسبت کمتر نیز دارند به غیر از ۲۶۷Rf که به دلیل اثرات نسبیتی پایدارترین ایزوتوپ است و نیمه‌عمری بیش از ۱ ساعت دارد.[۸۲] تثبیت نسبیتی مدار ۷s و بی‌ثبات شدن مدار ۶d موجب می‌شود که دو یون +Rf و +Rf۲ تشکیل شود و الکترون‌های ظرفیت خود را جایگزین الکترون‌های لایهٔ ۷d کند،‏ که این ویژگی رادرفوردیم، برعکس رفتار هافنیم است.[۸۳]

شیمی آزمایشگاهی[ویرایش]

خلاصه‌ای از ترکیبات پیچیده و یون‌های رادرفوردیم
فرمول نام
RfCl۴ رادرفوردیم تتراکلرید،‏ کلرید رادرفوردیم (IV)
RfBr۴ رادرفوردیم تترابرمید،‏ برمید رادرفوردیم (IV)
RfOCl۲ رادرفوردیم اکسی کلرید،‏ رادرفوردیل (IV) کلرید
رادرفوردیم (IV) دی کلرید اکسید
RfCl۶]۲] هگزاکلرید رادرفوردات (IV)
RfF۶]۲] هگزافلوئورید رادرفوردات (IV)
[K۲[RfCl۶ پتاسیم هگزاکلرید رادرفوردات (IV)

فاز گازی[ویرایش]

مطالعات اولیه در خصوص خواص شیمیایی رادرفوردیم بر روی کروماتوگرافی گازی متمرکز شده بود که در تلاش برای تأکید مجدد بر کشف این عنصر در دوبنا صورت گرفت. اکتشافات اخیر نسبت به اکتشافات قدیمی در مورد شناسایی ترکیبات اصلی رادرفوردیم قابل اعتمادتر هستند و در این مطالعات از ایزوتوپ پرتوزای ۲۶۱mRf استفاده شده‌است.[۸۴] هرچند که نیمه‌عمر طولانی ایزوتوپ ۲۶۷Rf(تولید شده در فروپاشی زنجیره‌ای از ۲۹۱Lv، ۲۸۷Fl و ۲۸۳Cn) ممکن بود برای آزمایش مفیدتر باشد.[۸۵] آزمایش‌ها متکی بر این فرضیه بودند که رادرفوردیم آغازگر سری ۶d خواهد شد و یک مولکول چهاروجهی،‏ با یک تتراکلرید فرار دارد.[۸۶][۸۷][۸۸] مولکولِ کلرید رادرفوردیم (IV) از کلرید هافنیم (HfCl۴) (IV) فرارتر است زیرا پیوندهای کووالانسی آن قوی‌تر هستند. یک سری از آزمایش‌ها نیز تأیید کردند که رادرفوردیم به‌عنوان یک عضو معمولی از گروه ۴ رفتار خواهدکرد و یک کلرید (RfCl۴)، برمید (RfBr۴) و همچنین یک اکسی کلرید (RfOCl۲) تشکیل خواهد داد. هنگامی که پتاسیم کلرید[ق] در فاز جامد به جای گاز با RfCl۴ ترکیب شد کاهش نوساناتی مشاهده شد که به‌شدت نشان‌دهندهٔ شکل‌گیری K۲RfCl۶ است.[۸۹]

فاز مایع[ویرایش]

انتظار می‌رود که آرایش الکترونی رادرفوردیم به شکل Rn] ۵f۱۴ ۶d۲ ۷s۲] باشد و در نتیجه رفتاری شبیه به هافنیم با آرایش الکترونیXe] ۴f۱۴ ۵d۲ ۶s۲] در گروه ۴ جدول تناوبی داشته باشد؛ بنابراین هیدرات یون+Rf۴ باید به‌آسانی در یک محلول اسیدی قوی تولید شود؛ به شکلی که در اسیدهایی مانند هیدروکلریک اسید[ک]،‏ هیدروبرومیک اسید[گ] یا اسید هیدروفلوئوریک[ل] بتواند کمپلکس شیمیایی تشکیل دهد.[۹۰]

قطعی‌ترین مطالعات شیمیایی دربارهٔ خواص رادرفوردیم توسط تیمی ژاپنی در موسسهٔ انرژی اتمی ژاپن با استفاده از ایزوتوپ ۲۶۱mRf صورت گرفته‌است. آزمایش‌هایی مبنی بر استخراج رادرفوردیم از محلول‌های هیدروکلریک اسید حاوی توریم[م] و عناصر گروه ۴ یعنی رادرفوردیم،‏ هافنیم،‏ زیرکونیم و تیتانیم؛ و درنهایت ثابت کردند که رادرفوردیم مانند آکتینیدها[ن] رفتار نمی‌کند. یک مقایسه با عناصر سبک‌تر گروه ۴،‏ آن را دقیقاً در همین گروه قرار داد. همچنین تشکیل کمپلکس هگزاکلرید رادرفوردات در محلول‌های کلریدی، هم اطمینان بیشتری به تیم تحقیقاتی دربارهٔ شباهت رادرفوردیم به هافنیم و زیرکونیم داد.[۹۱]

زمانی که آزمایش با اسید هیدروفلوئوریک انجام شد نتایجی بسیار مشابه به‌دست آمد. تفاوت‌ها در استخراج به‌عنوان ضعفِ میلِ ترکیب شدن برای یون فلوئور تفسیر شد که تولید یون هگزافلوئورید رادرفوردات را توضیح می‌دهد:[۹۲]

در اینجا انرژی تغییرات پیچیدهٔ شکل‌گیری واکنش‌های مشخص‌شده،‏ به اثرات نسبیتی تابع محاسبات چگالی هیدرات و هیدرولیز کمپلکس‌های فلوئور زیرکونیم،‏ هافنیم و رادرفوردیم بستگی دارد. آنیون فلوئور بررسی‌شده مخلوط هافنیم و اسید نیتریک[و] بوده که در آن ثابت تفکیک (Kd) زیرکونیم و هافنیم یکسان است و مقدار ثابت تفکیک رادرفوردیم از آن دو کمتر بوده‌است.[۹۳]

واژه‌نامه[ویرایش]

  1. Plutonium
  2. Zirconium tetrachloride
  3. Californium
  4. Hafnium
  5. Curium
  6. Berkelium
  7. Nobelium
  8. Titanium
  9. Dubnium
  10. Flerovium
  11. Moscovium
  12. Nihonium
  13. Kurchatovium
  14. Seaborgium
  15. Bohrium
  16. Hassium
  17. Meitnerium
  18. Mendelevium
  19. Fermium
  20. Lawrencium
  21. Oganesson
  22. Zirconium
  23. Osmium
  24. Potassium chloride
  25. Hydrochloric acid
  26. Hydrobromic acid
  27. Hydrofluoric acid
  28. Thorium
  29. Actinides
  30. Nitric acid

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. «؟» نشانگر این است که چندین رقم برای موضوع مطرح شده و ارقام با یکدیگر اختلاف دارند. در اینجا رقمی که دفعات بیشتری تکرار شده یا دقیق تر بوده قرار داده شده‌است.
  2. اعداد داخل پرانتز میزان خطای اعداد می‌باشد. برای مثال در «۱۳‎(۵) میلی ثانیه» خطای نیمه‌عمر باعث می‌شود که میزان نیمه‌عمر از ۸ تا ۱۸ متغیر باشد و در «۲٫۸‎(۴)‎ ثانیه» میزان نیمه‌عمر از ۲٫۴ تا ۳٫۲ متغیر می‌باشد.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Rutherfordium". Royal Chemical Society. Retrieved 2019-09-21. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «rsc-Rf» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Haire وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  3. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  4. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  5. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام BFricke وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  7. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  8. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  9. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  10. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  11. Sonzogni, Interactive Chart of Nuclides.
  12. Sonzogni, Interactive Chart of Nuclides.
  13. Ellison, New Superheavy Element Isotopes, 3–2.
  14. Oganessian, Synthesis of the isotope Nihonium-282 in the Np237+Ca48 fusion reaction.
  15. Sonzogni, Interactive Chart of Nuclides.
  16. Stock, Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications.
  17. Royal Chemical Society, Chemical data of the element rutherfordium.
  18. Barber, Discovery profiles of the transfermium elements, 1757–1814.
  19. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  20. Bemis, X-Ray Identification of Element 104, 647–650.
  21. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  22. Bemis, X-Ray Identification of Element 104, 647–650.
  23. Kratz, Critical evaluation of the chemical properties of the transactinide.
  24. Moody, The Chemistry of Superheavy Elements, 24–8.
  25. Stock, Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications.
  26. Türler, Evidence for relativistic effects in the chemistry of element 104, 272.
  27. Kratz, An EC-branch in the decay of 27-s 263Db: Evidence for the new isotope 263Rf, 61–62.
  28. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  29. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  30. Oganessian, Measurements of cross sections ....
  31. Oganessian, Heaviest nuclei from 48Ca induced reactions.
  32. Kratz, An EC-branch in the decay of 27-s 263Db: Evidence for the new isotope 263Rf, 60.
  33. Ellison, New Superheavy Element Isotopes, 3.
  34. Ellison, New Superheavy Element Isotopes, 1-3.
  35. Oganessian, Superheavy elements in D I Mendeleev's Periodic Table, 1077–1087.
  36. Dmitriev, Chemical Identification of Dubnium as a Decay Product of Element 115.
  37. Krebs, The history and use of our earth's chemical elements, 344.
  38. Oganessian, Synthesis of the isotope Nihonium-282 in the Np237+Ca48 fusion reaction.
  39. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  40. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  41. IUPAC, Names and symbols of transfermium elements (IUPAC Recommendations 1997), 2471–2474.
  42. Barber, Discovery profiles of the transfermium elements, 1757–1814.
  43. Ghiorso, Discovery of the transfermium elements, 1818–1817.
  44. Six New Isotopes of the Superheavy Elements Discovered Center.
  45. Heßberger, Spontaneous fission and alpha-decay properties of neutron deficient isotopes 104257−253 and 106258, 415–425.
  46. Heßberger, Spontaneous fission and alpha-decay properties of neutron deficient isotopes 104257−253 and 106258, 415–425.
  47. Heßberger, Spontaneous fission and alpha-decay properties of neutron deficient isotopes 104257−253 and 106258, 415–425.
  48. Heßberger, Spontaneous fission and alpha-decay properties of neutron deficient isotopes 104257−253 and 106258, 415–425.
  49. Heßberger, Spontaneous fission and alpha-decay properties of neutron deficient isotopes 104257−253 and 106258, 415–425.
  50. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  51. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  52. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  53. Ghiorso, Positive Identification of Two Alpha-Particle-Emitting Isotopes of Element 104, 1317–1320.
  54. Barber, Discovery profiles of the transfermium elements, 1757–1814.
  55. Kratz, An EC-branch in the decay of 27-s 263Db: Evidence for the new isotope 263Rf, 59–62.
  56. Lane, Spontaneous fission properties of rutherfordium, 2893–2899.
  57. Kratz, An EC-branch in the decay of 27-s 263Db: Evidence for the new isotope 263Rf, 59–62.
  58. Lane, Spontaneous fission properties of rutherfordium, 2893–2899.
  59. Lane, Spontaneous fission properties of rutherfordium, 2893–2899.
  60. Lane, Spontaneous fission properties of rutherfordium, 2893–2899.
  61. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  62. Oganessian, Synthesis of the isotope Nihonium-282 in the Np237+Ca48 fusion reaction.
  63. Dmitriev, Chemical Identification of Dubnium as a Decay Product of Element 115.
  64. Oganessian, Synthesis of the isotope Nihonium-282 in the Np237+Ca48 fusion reaction.
  65. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  66. Stock, Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications.
  67. Stock, Encyclopedia of Nuclear Physics and its Applications.
  68. Kratz, Critical evaluation of the chemical properties of the transactinide.
  69. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  70. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  71. Kratz, An EC-branch in the decay of 27-s 263Db: Evidence for the new isotope 263Rf, 59.
  72. Kratz, Critical evaluation of the chemical properties of the transactinide.
  73. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  74. Study.com، Rutherfordium: Uses, Facts & History.
  75. Study.com، Rutherfordium: Uses, Facts & History.
  76. Study.com، Rutherfordium: Uses, Facts & History.
  77. Centers for Disease Control and Prevention, Acute Radiation Syndrome.
  78. Donnelly, Acute radiation syndrome: assessment and management, 541–546.
  79. Kratz, Critical evaluation of the chemical properties of the transactinide.
  80. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  81. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  82. Nagame, Chemical studies on Rutherfordium at JAERI.
  83. Hofmann, The Euroschool Lectures on Physics with Exotic Beams, 203–252.
  84. Nagame, Chemical studies on Rutherfordium at JAERI.
  85. Moody, The Chemistry of Superheavy Elements, 24–8.
  86. Türler, Evidence for relativistic effects in the chemistry of element 104, 271–273.
  87. Nagame, Chemical studies on Rutherfordium at JAERI.
  88. Oganessian, Superheavy elements in D I Mendeleev's Periodic Table, 1077–1087.
  89. Gäggeler, Lecture Course Texas A&M: Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements.
  90. Nagame, Chemical studies on Rutherfordium at JAERI.
  91. Nagame, Chemical studies on Rutherfordium at JAERI.
  92. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.
  93. Nagame, Chemical properties of Rutherfordium (Rf) and Dubnium (Db) in the aqueous phase.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد رادرفوردیم اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wiktionary در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
Search Wikibooks در میان کتاب‌ها از ویکی‌کتاب
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
گروه → ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ‍۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸
↓ دوره
۱ H
۱٫۰۰۸

He
۴٫۰۰۳
۲ Li
۶٫۹۴۱
Be
۹٫۰۱۲

B
۱۰٫۸۱
C
۱۲٫۰۱
N
۱۴٫۰۱
O
۱۶٫۰۰
F
۱۹٫۰۰
Ne
۲۰٫۱۸
۳ Na
۲۲٫۹۹
Mg
۲۴٫۳۱

Al
۲۶٫۹۸
Si
۲۸٫۰۹
P
۳۰٫۹۷
S
۳۲٫۰۷
Cl
۳۵٫۴۵
Ar
۳۹٫۹۵
۴ K
۳۹٫۱۰
Ca
۴۰٫۰۸
Sc
۴۴٫۹۶
Ti
۴۷٫۸۷
V
۵۰٫۹۴
Cr
۵۲٫۰۰
Mn
۵۴٫۹۴
Fe
۵۵٫۸۴
Co
۵۸٫۹۳
Ni
۵۸٫۶۹
Cu
۶۳٫۵۵
Zn
۶۵٫۳۹
Ga
۶۹٫۷۲
Ge
۷۲٫۶۳
As
۷۴٫۹۲
Se
۷۸٫۹۶
Br
۷۹٫۹۰
Kr
۸۳٫۸۰
۵ Rb
۸۵٫۴۷
Sr
۸۷٫۶۲
Y
۸۸٫۹۱
Zr
۹۱٫۲۲
Nb
۹۲٫۹۱
Mo
۹۵٫۹۴
Tc
[۹۸]
Ru
۱۰۱٫۰۷
Rh
۱۰۲٫۹۱
Pd
۱۰۶٫۴۲
Ag
۱۰۷٫۸۷
Cd
۱۱۲٫۴۱
In
۱۱۴٫۸۲
Sn
۱۱۸٫۷۱
Sb
۱۲۱٫۷۶
Te
۱۲۷٫۶۰
I
۱۲۶٫۹۰
Xe
۱۳۱٫۲۹
۶ Cs
۱۳۲٫۹۱
Ba
۱۳۷٫۳۳
1 asterisk Hf
۱۷۸٫۴۹
Ta
۱۸۰٫۹۵
W
۱۸۳٫۸۴
Re
۱۸۶٫۲۱
Os
۱۹۰٫۲۳
Ir
۱۹۲٫۲۲
Pt
۱۹۵٫۰۸
Au
۱۹۶٫۹۷
Hg
۲۰۰٫۵۹
Tl
۲۰۴٫۳۸
Pb
۲۰۷٫۲
Bi
۲۰۸٫۹۸
Po
[۲۱۰]
At
[۲۱۰]
Rn
[۲۲۲]
۷ Fr
[۲۲۳]
Ra
[۲۲۶]
1 asterisk Rf
[۲۶۷]
Db
[۲۶۸]
Sg
[۲۶۹]
Bh
[۲۷۰]
Hs
[۲۶۹]
Mt
[۲۷۸]
Ds
[۲۸۱]
Rg
[۲۸۱]
Cn
[۲۸۵]
Nh
[۲۸۶]
Fl
[۲۸۹]
Mc
[۲۸۹]
Lv
[۲۹۳]
Ts
[۲۹۴]
Og
[۲۹۴]

لانتانیدها  La
۱۳۸٫۹۱
Ce
۱۴۰٫۱۲
Pr
۱۴۰٫۹۱
Nd
۱۴۴٫۲۴
Pm
[۱۴۵]
Sm
۱۵۰٫۳۶
Eu
۱۵۱٫۹۶
Gd
۱۵۷٫۲۵
Tb
۱۵۸٫۹۳
Dy
۱۶۲٫۵۰
Ho
۱۶۴٫۹۳
Er
۱۶۷٫۲۶
Tm
۱۶۸٫۹۳
Yb
۱۷۳٫۰۴
Lu
۱۷۴٫۹۷
**  آکتینیدها  Ac
[۲۲۷]
Th
۲۳۲٫۰۴
Pa
۲۳۱٫۰۴
U
۲۳۸٫۰۳
Np
[۲۳۷]
Pu
[۲۴۴]
Am
[۲۴۳]
Cm
[۲۴۷]
Bk
[۲۴۷]
Cf
[۲۵۱]
Es
[۲۵۲]
Fm
[۲۵۷]
Md
[۲۵۸]
No
[۲۵۹]
Lr
[۲۶۲]
رنگ عدد اتمی فاز ماده را نشان می‌دهد.
(در شرایط استاندارد دما و فشار: 0 °C و ۱ اتمسفر):
سیاه=جامد سبز=مایع قرمز=گاز خاکستری=ناشناخته
حاشیه خانه‌های جدول فراوانی طبیعی را نشان می‌دهد:
 
دیرینه از واپاشی مصنوعی