آرایش الکترونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اوربیتال‌های اتمی

آرایش الکترونی نحوه چنیش الکترون‌ها در اوربیتال‌ها اطراف هسته اتم را نشان می‌دهد؛ و شیوه پر شدن زیر لایه‌ها به ترتیب زیر است:

۱s 2s ۲p 3s ۳p 4s ۳d 4p ۵s 4d ۵p 6s ۴f 5d ۶p 7s ۵f 6d ۷p

در s حدأکثر ۲ الکترون در p حدأکثر ۶ الکترون در d حدأکثر ۱۰ و در f حدأکثر ۱۴ الکترون قرار می‌گیرد. به طور مثال آرایش الکترونی گالیوم که ۳۱ الکترون دارد به صورت زیر نوشته می‌شود:

۱s(۲)۲s(۲)۲p(۶)۳s(۲)۳p(۶)۴s(۲)۳d(۱۰)۴p(۱)

که البته به صورت مرتب شده و به شکل زیر نوشته می‌شود

۱s(۲)۲s(۲)۲p(۶)۳s(۲)۳p(۶)۳D(۱۰)۴s(۲)۴p(۱)

اصل آفبا[ویرایش]

اصل آفبا (به آلمانی: Aufbau)، به معنی ساختن یکی از اصول آرایش الکترونی است که می‌گوید:

در پرشدن اوربیتال‌ها ابتدا اوربیتال‌های با انرژی پایینتر پر می‌شوند و سپس اوربیتال‌های با انرژی بالاتر.

این اصل برای ۱۸ عنصر اول به خوبی صدق می‌کند. اما اصل مادلونگ که در سال ۱۹۳۶ و توسط آروین مادلونگ ارائه شد به خوبی تا ۱۰۰ عنصر اول صدق می‌کند[۱]

  1. Orbitals are filled in the order of increasing n+l;
  2. Where two orbitals have the same value of n+l, they are filled in order of increasing n.

از طریق این اصل ترتیب پرشدن اوربیتال‌ها بدین گونه است:

1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7p

استثناها[ویرایش]

دوره ۵   دوره ۶   دوره ۷
عنصر Z آرایش الکترونی   عنصر Z آرایش الکترونی   عنصر Z آرایش الکترونی
ایتریوم ۳۹ [Kr] 5s2 4d1   لانتان ۵۷ [Xe] 6s2 5d1   آکتینیوم ۸۹ [Rn] 7s2 6d1
    سریوم ۵۸ [Xe] 6s2 4f1 5d1   توریوم ۹۰ [Rn] 7s2 6d2
    پرازئودیمیوم ۵۹ [Xe] 6s2 4f3   پروتاکتینیوم ۹۱ [Rn] 7s2 5f2 6d1
    نئودیمیوم ۶۰ [Xe] 6s2 4f4   اورانیوم ۹۲ [Rn] 7s2 5f3 6d1
    پرومتیوم ۶۱ [Xe] 6s2 4f5   نپتونیوم ۹۳ [Rn] 7s2 5f4 6d1
    ساماریوم ۶۲ [Xe] 6s2 4f6   پلوتونیوم ۹۴ [Rn] 7s2 5f6
    یوروپیم ۶۳ [Xe] 6s2 4f7   امریسیم ۹۵ [Rn] 7s2 5f7
    گادولینیوم ۶۴ [Xe] 6s2 4f7 5d1   کوریوم ۹۶ [Rn] 7s2 5f7 6d1
    تربیوم ۶۵ [Xe] 6s2 4f9   برکلیوم ۹۷ [Rn] 7s2 5f9
         
زیرکونیوم ۴۰ [Kr] 5s2 4d2   هافنیوم ۷۲ [Xe] 6s2 4f14 5d2    
نیوبیوم ۴۱ [Kr] 5s1 4d4   تانتال ۷۳ [Xe] 6s2 4f14 5d3    
مولیبدن ۴۲ [Kr] 5s1 4d5   تنگستن ۷۴ [Xe] 6s2 4f14 5d4    
تکنسیوم ۴۳ [Kr] 5s2 4d5   رنیوم ۷۵ [Xe] 6s2 4f14 5d5    
روتنیوم ۴۴ [Kr] 5s1 4d7   اسمیوم ۷۶ [Xe] 6s2 4f14 5d6    
رودیوم ۴۵ [Kr] 5s1 4d8   ایریدیوم ۷۷ [Xe] 6s2 4f14 5d7    
پالادیوم ۴۶ [Kr] 4d10   پلاتین ۷۸ [Xe] 6s1 4f14 5d9    
نقره ۴۷ [Kr] 5s1 4d10   طلا ۷۹ [Xe] 6s1 4f14 5d10    
کادمیوم ۴۸ [Kr] 5s2 4d10   جیوه ۸۰ [Xe] 6s2 4f14 5d10    
ایندیم ۴۹ [Kr] 5s2 4d10 5p1   تالیوم ۸۱ [Xe] 6s2 4f14 5d10 6p1    

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Madelung's rule is sometimes known as Klechkowski's rule, especially in French-speaking countries.

پیوند به بیرون[ویرایش]