آکتینیدها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

۱۵ عنصر فلزی از اکتینیم (با عدد اتمی ۸۹) تا لورنسیم (با عدد اتمی ۱۰۳) واقع در دورهٔ هفتم جدول تناوبی را اکتینیدها می‌گویند. این نام از نام عنصر اکتینیم گرفته شده‌است. خواص شیمیایی این عناصر شبیه به عنصر اکتینیم است. همهٔ این عنصرها به جز لورنسیم جزو بلوک اف هستند. لورنسیم جزو بلوک دی است اما خواص شیمیایی‌اش مشابه با چهارده‌تای دیگر است. برعکس عنصرهای لانتانید، تنها سه عنصر اول این ردیف (توریم، پروتاکتینیوم و اورانیوم) در طبیعت یافت می‌شوند. از عنصر چهارم این سری به بعد که عنصرهای ترانس اورانیوم نام دارند، در طبیعت یافت نمی‌شوند و همگی رادیواکتیو هستند. در این عنصرها ساختارهسته نسبت به آرایش الکترونی از اهمیت کاربردی بیش تری برخوردار است. همه اکتینیدها هسته ناپایداری دارند، به این علت که ازجمله عنصرهای پرتوزا به شمار می‌آیند. شاید مشهورترین اکتینید، اورانیوم باشد که از فروپاشی هسته آن انرژی لازم برای تولید برق در نیروگاه‌ها، زیر دریایی‌ها و ناوهای هواپیمابر فراهم می‌شود.

89Ac 90Th 91Pa 92U 93Np 94Pu 95Am 96Cm 97Bk 98Cf 99Es 100Fm 101Md 102No 103Lr

خواص[ویرایش]

خواص اکتینیدها (the mass of the most long-lived isotope is in square brackets)[۱][۲]
Property Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Core charge ۸۹ ۹۰ ۹۱ ۹۲ ۹۳ ۹۴ ۹۵ ۹۶ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۱۰۰ ۱۰۱ ۱۰۲ ۱۰۳
جرم اتمی [۲۲۷] ۲۳۲٫۰۳۸۱ ۲۳۱٫۰۳۵۸۸ ۲۳۸٫۰۲۸۹۱ [۲۳۷] [۲۴۴] [۲۴۳] [۲۴۷] [۲۴۷] [۲۵۱] [۲۵۲] [۲۵۷] [۲۵۸] [۲۵۹] [۲۶۲]
تعداد ایزوتوپ‌های طبیعی ۳ ۱ ۲ ۳ ۱ ۲
Longest-lived isotope ۲۲۷ ۲۳۲ ۲۳۱ ۲۳۸ ۲۳۷ ۲۴۴ ۲۴۳ ۲۴۷ ۲۴۷ ۲۵۱ ۲۵۲ ۲۵۷ ۲۵۸ ۲۵۹ ۲۶۲
نیمه‌عمر of the longest-lived isotope 21.8 years 14 billion years ۳۲٬500 years 4.47 billion years 2.14 million years 80.8 million years ۷٬370 years 15.6 million years ۱٬400 years 900 years 1.29 years 100.5 days 52 days 58 min 261 min
Electronic configuration in the ground state 6d17s2 6d27s2 5f26d17s2or 5f16d27s2 5f36d17s2 5f46d17s2or 5f57s2 5f67s2 5f77s2 5f76d17s2 5f97s2or 5f86d17s2 5f107s2 5f117s2 5f127s2 5f137s2 5f147s2 5f147s27p1
Oxidation state ۳ ۳، ۴ ۳، ۴، ۵ ۳، ۴، ۵، ۶ ۳، ۴، ۵، ۶، ۷ ۳، ۴، ۵، ۶، ۷ ۲، ۳، ۴ ۳، ۴ ۳، ۴ ۲، ۳ ۲، ۳ ۲، ۳ ۲، ۳ ۲، ۳ ۳
Metallic radius, nm ۰٫۲۰۳ ۰٫۱۸۰ ۰٫۱۶۲ ۰٫۱۵۳ ۰٫۱۵۰ ۰٫۱۶۲ ۰٫۱۷۳ ۰٫۱۷۴ ۰٫۱۷۰ ۰٫۱۸۶ ۰٫۱۸۶
Ionic radius, nm:
An4+
An3+


۰٫۱۲۶

۰٫۱۱۴

۰٫۱۰۴
۰٫۱۱۸

۰٫۱۰۳
۰٫۱۱۸

۰٫۱۰۱
۰٫۱۱۶

۰٫۱۰۰
۰٫۱۱۵

۰٫۰۹۹
۰٫۱۱۴

۰٫۰۹۹
۰٫۱۱۲

۰٫۰۹۷
۰٫۱۱۰

۰٫۰۹۶
۰٫۱۰۹

۰٫۰۸۵
۰٫۰۹۸

۰٫۰۸۴
۰٫۰۹۱

۰٫۰۸۴
۰٫۰۹۰

۰٫۰۸۴
۰٫۰۹۵

۰٫۰۸۳
۰٫۰۸۸
Temperature, °C:
melting
boiling

۱۰۵۰
۳۳۰۰

۱۷۵۰
۴۸۰۰

۱۵۷۲
۴۴۰۰

۱۱۳۰
۳۸۰۰

۶۴۰
۳۹۰۰

۶۴۰
۳۲۳۰

۱۱۷۶
۲۶۱۰

۱۳۴۰

۱۰۵۰

۹۰۰

۸۶۰

۱۵۳۰

۸۳۰

۸۳۰

۱۶۳۰
Density, g/cm3 ۱۰٫۰۷ ۱۱٫۷۸ ۱۵٫۳۷ ۱۹٫۰۶ ۲۰٫۲۵ ۱۹٫۸۴ ۱۱٫۷ ۱۳٫۵۱ ۱۴٫۷۸
Standard electrode potential, V:
E° (An4+/An0)
E° (An3+/An0)


−۲٫۱۳

−۱٫۸۳

−۱٫۴۷

−۱٫۳۸
−۱٫۶۶

−۱٫۳۰
−۱٫۷۹

−۱٫۲۵
−۲٫۰۰

−۰٫۹۰
−۲٫۰۷

−۰٫۷۵
−۲٫۰۶

−۰٫۵۵
−۱٫۹۶

−۰٫۵۹
−۱٫۹۷

−۰٫۳۶
−۱٫۹۸

−۰٫۲۹
−۱٫۹۶


−۱٫۷۴


−۱٫۲۰

-
−۲٫۱۰
Color
[M(H2O)n]4+
[M(H2O)n]3+


Colorless

Colorless
Blue

Yellow
Dark blue

Green
Purple

Yellow-green
Purple

Brown
Violet

Red
Rose

Yellow
Colorless

نخودی
Yellow-green

سبز
سبز


Pink








خواص فیزیکی
ACTIION.PNG
Major crystal structures of some actinides vs. temperature Metallic and ionic radii of actinides[۲]
238PuO2
کالیفرنیم

ترکیب‌ها[ویرایش]

اکسیدها و هیدروکسیدها
An – اکتینید
**بسته به ایزوتوپ‌ها
نمک‌ها
*An – اکتینید
**بسته به ایزوتوپ‌ها
اینشتینیم تری یدید در تاریکی می‌درخشد.

کاربردها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Yu.D. Tretyakov, ed. (2007). Non-organic chemistry in three volumes. Chemistry of transition elements 3. Moscow: Academy. ISBN 5-7695-2533-9. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Greenwood, p. 1263
  3. Greenwood, p. 1265
  4. Myasoedov, pp. 30–31
  5. Z. K. Karalova, B. Myasoedov (1982). Actinium. Analytical chemistry items. Moscow: Nauka. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ V.A. Mikhailov, ed. (1971). Analytical chemistry of neptunium. Moscow: Nauka. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ E.S. Palshin (1968). Analytical chemistry of protactinium. Moscow: Nauka. 
  8. Myasoedov, p. 88
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "Таблица Inorganic and Coordination compounds" (in Russian). Retrieved 2010-07-11.  Unknown parameter |description= ignored (help)
  10. According to other sources, cubic sesquioxide of curium is olive-green. See "Соединения curium site XuMuK.ru" (in Russian). Retrieved 2010-07-11. 
  11. The atmosphere during the synthesis affects the lattice parameters, which might be due to non-stoichiometry as a result of oxidation or reduction of the trivalent californium. Main form is the cubic oxide of californium(III).
  12. Greenwood, p. 1268
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ "Information from webelements.com". 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Greenwood, p. 1270
  15. Myasoedov, pp. 96–99
  16. F. Weigel; J. Katz; G. Seaborg (1997). The Chemistry of the Actinide Elements 2. Moscow: Mir. ISBN 5-03-001885-9. 
  17. Nave, S.; Haire, R.; Huray, Paul (1983). "Magnetic properties of actinide elements having the 5f^{6} and 5f^{7} electronic configurations". Physical Review B 28: 2317. Bibcode:1983PhRvB..28.2317N. doi:10.1103/PhysRevB.28.2317 Check |doi= value (help). 
  • دانشنامه رشد

پیوند به بیرون[ویرایش]