بریلیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لیتیمبریلیمبور
-

Be

Mg
ظاهر
white-gray metallic
ویژگی‌های کلی
نام، نماد، عدد بریلیم، Be، 4
تلفظ به انگلیسی /bəˈrɪliəm/ bə-RIL-ee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه فلزات قلیایی خاک
گروه، دوره، بلوک ۲۲, s
جرم اتمی استاندارد 9.012182 g·mol−۱
آرایش الکترونی 1s2 2s2
الکترون به لایه 2, 2
ویژگی‌های فیزیکی
حالت جامد
چگالی (نزدیک به دمای اتاق) 1.85 g·cm−۳
چگالی مایع در نقطه ذوب 1.690 g·cm−۳
نقطه ذوب 1560 K, 1287 °C, 2349 °F
نقطه جوش 2742 K, 2469 °C, 4476 °F
گرمای هم‌جوشی 12.2 kJ·mol−1
گرمای تبخیر 297 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی 16.443 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k
دما (کلوین) 1462 1608 1791 2023 2327 2742
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن 2, 1[۱]
(آمفوتر oxide)
الکترونگاتیوی 1.57 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونش
(more)
نخستین: 899.5 kJ·mol−1
دومین: 1757.1 kJ·mol−1
سومین: 14848.7 kJ·mol−1
شعاع اتمی 105[۲] pm
شعاع اتمی محاسبه شده 112 [۳] pm
شعاع کووالانسی 96±3 pm
شعاع واندروالانسی 153 pm
متفرقه
ساختار کریستالی hexagonal
مغناطیس diamagnetic
مقاومت الکتریکی (20 °C) 36 nΩ·m
رسانایی گرمایی (300 K) 200 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی (25 °C) 11.3 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک) (دمای اتاق) 12870[۴] m·s−1
مدول یانگ 287 GPa
مدول برشی 132 GPa
مدول حجمی 130 GPa
نسبت پواسون 0.032
سختی موس 5.5
سختی ویکر 1670 MPa
سختی برینل 600 MPa
عدد کاس 7440-41-7
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های بریلیم
ایزوتوپ NA نیم‌عمر DM DE (MeV) DP
7Be trace 53.12 d ε 0.862 7Li
γ 0.477 -
9Be 100% 9Be ایزوتوپ پایدار است که 5 نوترون دارد
10Be trace 1.36×106 y β 0.556 10B

بریلیم عنصری شیمیایی با عدد اتمی ۴ و نماد Be است. بریلیم یک عنصر نادر در جهان است که معمولا به عنوان یک محصول از برخورد اتم های بزرگتر با پرتوهای کیهانی شناخته می شود. در هسته ستارگان بریلیم وجود دارد که با تخلیه آن عناصر بزرگتری به وجود می آیند. بریلیم عنصری دو ظرفیتی است که به طور طبیعی تنها در ترکیب با عناصر دیگر یافت می شود. سنگ های قیمتی معروفی که بریلیم به همراه دارند عبارتند از: بریل(زمرد)(beryl)، کریزوبریل (chrysoberyl). به عنوان یک عنصر آزاد، یک فلز قلیایی خاکی، خاکستری، قوی، سبک و شکننده است. بریلیم هنگامی که به عنوان عنصر آلیاژی با آلومینیوم، مس (مخصوصا آلیاژ بریلیم-مس)، آهن و نیکل استفاده می شود بسیاری از خواص فیزیکی را بهبود می بخشد. بریلیم هنگامی که به دمای بالا میرسد اکسید تشکیل نمی دهد. ابزار های ساخته شده از آلیاژهای بریلیم-مس بسیار مقاوم و سخت هستند و هنگامی که با سطوح فلزی برخورد می کنند جرقه ایجاد نخواهند کرد.

به خاطر چگالی و جرم اتمی پایین بریلیم در برابر پرتوهای اشعه ایکس و باقی تشعشعاتی یونیزه شفاف است. بنابراین این عنصر به عنوان پرکاربردترین عنصر در ساخت پنجره ی تجهیزات اشعه ایکس شناخته می شود.

هدایت حرارتی بالای بریلیم و اکسید بریلیم باعث شده است که از این عنصر در کاربردهای مدیریت حرارت استفاده شود.

خواص[ویرایش]

بریلیم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۴ در گروه IIA و دوره دوم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی آن ۹٫۰۱۲۱ و ظرفیت آن ۲ است. ایزتوپ پایدار آن ۹ نوترون دارد. در طبیعت به صورت بریل که یکی از سنگ‌های گرانبهاست، یافت می‌شود.

مشخصات[ویرایش]

فلزی است سخت، شکننده، به رنگ سفید خاکستری، دارای جرم حجمی ۱٫۸۵ و نقطه ذوب ۱۲۸۰ است. در اسیدها (به جز اسید نیتریک) و قلیاها محلول است. دربرابر عمل اکسایش در دماهای معمولی مقاوم است. رسانایی گرمایی و ظرفیت گرمایی آن زیاد است. سبک‌ترین فلز شناخته می‌شود. جوشکاری و زردجوش آن مشکل است. نسبت به اشعه ایکس بسیار خوب نفوذپزیر است.

محل یافت کانی اتم[ویرایش]

بریل، کانی بریلیم، عمدتاً در آفریقای جنوبی، زیمبابوه، برزیل، آرژانتین و هندوستان یافت می‌شود. منابع اصلی آن آمریکاست در کانادا نیز یافت می‌شود.

طرز تهیه[ویرایش]

بهترین روش برای تهیه بریلیم تجزیه الکتریکی مخلوط مذاب فلوروپد بریلیم و باریم است. کانی آن را به اکسید یا هیدروکسید و سپس به کلرید یا فلورید تبدیل می‌کنند. هالیدهای آن را می‌توان:

  • به کمک فلز منیزیم در کوره احیا کرد
  • به کمک الکترولیز احیا کرد
  • تقطیر مایع-مایع آن با یک عامل کیلیتی از ترکیبهای آلی فسفات دار

شکلهای قابل دسترس[ویرایش]

سنگ معدن، ورقه، لوله، میله، سیم، گرد، پرس گرم، پرس سرد و قطعه‌ها

کاربرد[ویرایش]

فلز اصلی در صنعت فضایی است، در رآکتورهای هسته‌ای به عنوان کندکننده و منعکس کننده نوترونها به کار می‌رود. هنگامی که باذره‌های آلفا بمباران کنیم منبع نوترونی است پنجره‌های مخصوص برای اشعه ایکس، آلیاژهای آن در صنعت تهیه لامپ چراغ کاربرد دارد. در چرخش ماها، در قسمت‌های مختلف کامپیوتر٬در موشکها

مضرات[ویرایش]

بسیار سمی و سرطان زا و خطرناک

علایم ابتلا به بیماری

زردی پوست ، اسهال ، بی قراری ، سوزش مجاری تنفسی ،سرفه های شدید

منابع[ویرایش]

  • کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم

پانویس[ویرایش]