دشت بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۲°۷′۱۰″ شمالی ۴۸°۵۵′۱۸″ شرقی / ۳۲٫۱۱۹۴۴°شمالی ۴۸٫۹۲۱۶۷°شرقی / 32.11944; 48.92167[۱]

روستای تاریخی دشت بزرگ که از روستاهای باستانی می‌باشد در ۱۷ کیلومتری شهرستان شوشتر و ۲۷ کیلومتری شهرستان گتوند واقع شده. بزرگان و ریش سفیدان روستا در مورد قدمت آن عقیده داشتند که برای ساختن شهر شوشتر از گچ حاصله از کوره‌های این روستا استفاده شده‌است. البته شاید این کلام مبالغه‌آمیز باشد اما وجود آثار باستانی دوره ساسانی در این روستا به خصوص (بند بهمن) بر روی آب شور و آسیاب‌های قدیمی آبی از جمله آسیابی که بر اساس فرسایش و سیل سال ۵۸ از زیر تپه‌ای قدیمی از خاک درآمده‌است و قبرستان‌های متعدد در فواصل مختلف در اطراف روستانشینان از دیرنگی و قدمت تاریخی دشت بزرگ نشان دارد. استاد احمد اقتداری در کتاب دیار شهریاران در وجه تسمیه این روستا می‌گوید: «دشت بزرگ نام آبادی نسبتاً بزرگی است که در منتهی‌الیه بلوک عقیلی در نزدیکی رودخانه‌ای که از کوهستان به طرف رود کارون جاری است قرار دارد». در کتاب جغرافیای ایران جلد ششم آمده‌است که: دشت بزرگ دهی است از دهستان عقیلی بخش شوشتر که بیش از ۱۱۰۰ سکنه دارد. این تعداد در آن زمان نشان از یک روستای با عظمت دارد. مکان اولیهٔ دشت بزرگ در نزدیکی تنگ عقیلی بوده که آثار زیادی از دوره‌های هخامنشی و ساسانی در این مکان وجود دارد؛ که نیاز به توجه مسئولین میراث فرهنگی استان خوزستان و کشور را دارد. آثاری که بر اثر بی‌توجهی و حفاری غیرمجاز رو به نابودی است. این روستا در مختصات جغرافیایی ۴۸:۵۵ درجه طول شرقی و ۳۲:۰۷ درجه عرض شمالی در ارتفاع ۷۰ متر از سطح دریا واقع است.[۲]


برخی آداب و رسوم مردم روستای دشت بزرگ در ایام ماه محرم:

*آیین و رسوم مردم روستای دشت بزرگ در ایام عزاداری امام حسین (ع) در ماه محرم الحرام*:

همزمان با آغاز ماه محرم، مردم روستای دشت بزرگ همانند دیگر شیعیان دلسوخته و عزاداران سراسر جهان  بر پایه سنت دیرینه مذهبی با برپایی محافل عزاداری و سوگواری در مسجدها و منازل ضمن حضور  در این محافل ارادت قلبی خود را به خاندان اهل بیت عصمت و طهارت و شهدای کربلا نشان می دهند.

در روستای دشت بزرگ عزاداری سومین امام شیعیان با آداب و رسوم خاصی که از گذشتگان به یادگار مانده، همراه است.

مراسم آذین بندی مساجد و سردر منازل روستا،  علم گردانی،  گردش هیئت ها در روستا در عصر تاسوعا و روز عاشورا ،برگزاری مراسم شبیه خوانی در روز عاشورا ،سفره حضرت قاسم وبرگزاری مراسم شام غریبان برخی از سنت های  مردم این منطقه است که از دیرباز تاکنون در این روستا برپا می شود.

با آغاز محرم روستای دشت بزرگ غرق عزا و ماتم می شود و از کوچه پس کوچه ها صدای یاحسین به گوش می رسد، گویا مردم این روستا ناله های زینب را می شنوند که اینگونه بانگ لبیک یا حسین سر می دهند.

*آذین بندی مساجد روستا*

آذین بندی مساجد و سردربهای منازل روستای دشت بزرگ با بیرق عزا با نام سرور و سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین(ع) یکی از رسومات رایج بین ساکنین از قدیم الایام بوده  و با شروع ماه محرم پرچم هایی را در سردرب منازل به اهتزاز در می آورند ، به گونه ای که از هر طرف روستا این نماد عزا را می توان مشاهده کرد و این پرچم ها تا پایان ماه صفر می ماند و در سال بعد با آغاز ماه محرم مجددا نصب می شوند.

*مراسم جمع آوری پارچه علم و علم گردانی* از مراسم های قدیمی وسنتی در روستای دشت بزرگ بوده، که از زمان قدیم در این روستا مرسوم بوده که قبل از شروع ماه محرم تعدادی از جوانان مذهبی روستا به محلات مختلف سرزده و مردم پارچه هایی را به نیت  توسل به قمر بنی هاشم(ع)جهت نصب به علم عاریه می دهند.  پس از جمع آوری پارچه های مذکور علم بزرگی درست شده که اکثر مردم روستا در آن مشارکت داشته و جلوی دسته جات عزاداری به یادبود علم حضرت عباس (ع) توسط جوانان زورمند روستا حمل می شود.

*برپایی موکب چای و شربت* از دیگر سنت هایی است که به وسیله جوانان هم دل روستا ،در مسیرهای تردد ،گلزار شهدا و در روز عاشورا در اطراف میدان شبیه خوانی با نیت پذیرایی از عزاداران حسینی ایجاد می شود.

*گردش اهالی روستا در بعداز ظهر تاسوعا*

علاوه بر برگزاری ۱۰شب مراسم عزاداری در مساجد روستا هیئت‌عزاداری این روستا با گردش در کوچه های این روستا ارادت قلبی خود را به خاندان اهل بیت عصمت نشان می دهند عزادارن حسینی کوچه به کوچه و خانه به خانه محله ها را طی می کنند و ضمن عزاداری و سینه زنی  در اقدامی پسندیده جلوی منزل خانواده ای که در سال گذشته عزیزی را از دست داده توقف نموده و همزمان با نوحه خوانی و  پذیرایی از طرف خانواده متوفی برای آن مرحوم طلب مغفرت و رحمت می نمایند  و برای اهل خانه دعای خیر و طلب عفو و بخشش می‌کنند در این سنت نیک زنان روستا نیز هم پای مردان بصورت فعالی حضور دارند.

*سینی یا سفره حضرت قاسم* با نیت رفع گرفتاری ویا گرفتن حاجت با توسل به حضرت قاسم،سنت دیگری است که بیشتر جنبه زنانه داشته و زنان روستای دشت بزرگ معمولا با سلیقه خاصی در ایام ماه محرم و صفر سفره ای را تزیین و پهن می‌کنند.و بعد از روضه خوانی ومداحی یکی ازخانم ها ، نذورات آن به نیت شفا در بین حضار توزیع می گردد.

سنت نیک دیگر توزیع چای ،شیر ،خرما،شله زرد ، شربت و آش در بین عزاداران و نیز برپایی سفره های شام در دهه اول و نیز نهار در روز عاشورا می باشد که همه این نذورات بهانه‌ای  برای عرض ارادت مردم متدین دشت بزرگ به خاندان اهل بیت (ع) است.

شبیه خوانی از دیگر سنت های قدیمی و یک میراث معنوی روستای دشت بزرگ است که مورد توجه خیل زیادی از عزاداران و یا گردشگران نیز می باشد.این مراسم سنتی با مشارکت فعال پیران و جوانان روستا در ایفای نقش و نیز پشتیبانی بخشی از واقعه ظهر عاشورا و شهادت تعدادی از یاران امام حسین (ع)را به تصویر می کشد.

با توجه به  وسعت واقعه هرساله از چندین روز قبل دوستداران اهل البیت جهت فضاسازی و صحنه سازی و تهیه ابزار و وسایل صحنه  آستین بالازده تا بتوانند روایتگر خوبی برای واقعه عظیم عاشورا باشند.

هرچند که از قدیم الایام مراسم شام غریبان در مسجد روستا برگزار می شده ولیکن چندسالی است که با حضور دوشهید گمنام در روستا  شام غریبان مزار نورانی اشان میزبان عزاداران حسینی شده و با روشن شدن شمع در اطراف مزار  شهدا مراسم سوگواری با نوحه خوانی و زنجیر زنی تا پاسی از شب بطول می انجامد.

*تجمع شیرخوارگان حسینی* هرچند که سنتی جدید بوده ولیکن باتوجه به شور و شعوری که در  این سنت وجود دارد مورد استقبال اهالی روستا واقع شده و هرساله همزمان با سراسر کشور این اجتماع نیز در روستا شکل گرفته و

زنان عزادار با عزاداری و بالا بردن فرزند خود بر روی دستشان یاد حضرت علی اصغر(ع) را تداعی می کنند و اشک می ریزند.

*تعدد سنت ها و رسوم از یک طرف وزیبایی همدلی و صفای مردم دشت بزرگ باعث آن شده که سالیانه تعداد زیادی از‌ مسافرین خصوصا در روز تاسوعا و عاشورا جهت مشارکت در این مراسمات به این روستا سفر کنند.*

*انجمن دوستداران میراث فرهنگی دشت بزرگ*

---[۱]-[۲]

وب سایت :http://www.dashtebozorg.ir

منابع[ویرایش]