انقلاب کوبا

انقلاب کوبا
رهبران انقلاب کوبا یعنی فیدل کاسترو و ارنستو چگوارا
تاریخ ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳ – ۱ ژانویه ۱۹۵۹ (۵ سال، ۵ ماه و ۶ روز) موقعیت کوبا نتایج پیروزی جنبش ۲۶ ژوئیه سرنگونی دولت فولخنسیو باتیستا تأسیس یک دولت انقلابی توسط فیدل کاسترو تحریم آمریکا علیه کوبا شورش اسکامبری عملیات خلیج خوک‌ها
طرف‌های درگیر
جنبش ۲۶ ژوئیه پشتیبانی توسط: ایالات متحده آمریکا (۱۹۵۷–۱۹۵۸) جبهه ملی دوم اسکامبری ریاست انقلاب دانشجویی	جمهوری کوبا (۱۹۵۹-۱۹۰۲) پشتیبانی توسط: جمهوری دومینیکن ایالات متحده آمریکا (۱۹۵۸)
فرماندهان و رهبران
فیدل کاسترو چه گوارا رائول کاسترو آبل سانتاماریا  کامیلو سینفوئگوس هوبر ماتوس خوان آلمیدا فرانک پایس † رنه راموس لاتور † روبرتو رودریگز † رولاندو کوبلا سکادس هامبرتو سوری مارین آلفونسو پرز لئون الوی گوتیرز مینویو ویلیام الکساندر مورگان خوزه آنتونیو اچوریا † رینول گارسیا	فولخنثیو باتیستا ثالدیوار یولوجیو کانتیلو خوزه کوودو آلبرتو دل ریو چاویانو خواکین کاسیاس  کورنلیو روخاس  فرناندز سوئرو کاندیدو هرناندز آلفردو آبن لی
تلفات و خسارات
بیش از ۵۰۰۰ کشته ناشی از جنگ؛ هزاران شخص ناشناس که توسط دولت باتیستا دستگیر و به قتل رسیده‌اند و تعداد نامعلومی از افراد اعدام شده توسط ارتش شورشی

انقلاب کوبا (به اسپانیایی: Revolución cubana) جنبش نظامی و سیاسی بود که به سرنگونی دیکتاتوری فولخنسیو باتیستا انجامید. انقلاب پس از کودتای ۱۹۵۲ آغاز شد؛ کودتایی که طی آن باتیستا دموکراسی نوپای کوبا را برانداخت و قدرت را در دست گرفت. از مخالفان این کودتا فیدل کاسترو، وکیل جوان آن زمان، بود که ابتدا تلاش کرد از راه‌های قانونی در دادگاه‌های کوبا با این اقدام مقابله کند. پس از ناکامی این تلاش‌ها، فیدل و برادرش رائول کاسترو در ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳ حملهٔ مسلحانه‌ای را به پادگان مونکادا، یکی از پایگاه‌های نظامی کوبا، رهبری کردند.

پس از شکست حمله، فیدل کاسترو و همدستانش دستگیر شدند و در زندان جنبش ۲۶ ژوئیه را تشکیل دادند. کاسترو در دادگاه سخنرانی دو ساعته‌ای ایراد کرد که او را به شهرت ملی رساند و در آن به بیان اعتراضات خود علیه دیکتاتوری باتیستا پرداخت. باتیستا برای جلب حمایت عمومی، به بازماندگان حملهٔ مونکادا عفو داد و کاستروها به تبعید رفتند. آن‌ها در مکزیک استراتژی خود را سامان دادند و در سال ۱۹۵۶ همراه با چه گوارا که در مکزیک با او آشنا شده بودند، دوباره وارد کوبا شدند.

کاستروها، گوارا و دیگر یارانشان با گرانما به کوبا بازگشتند و با آتش نیروهای باتیستا روبه‌رو شدند. شورشیان به کوه‌های سیرا مائسترا گریختند و در آنجا نیروهای جنبش ۲۶ ژوئیه دوباره سازماندهی شدند، به خرابکاری شهری و جذب مخفی نیرو پرداختند. به مرور، حزب سوسیالیست مردمی که زمانی بزرگ‌ترین مخالف باتیستا بود، نفوذ خود را از دست داد و جای خود را به جنبش ۲۶ ژوئیه داد. با شدت گرفتن جنگ نامنظم علیه باتیستا، شورشیان از جنگجویان چریکی پراکنده به نیرویی منسجم بدل شدند که توان مقابلهٔ مستقیم با ارتش باتیستا را داشتند. در نهایت انقلاب توسط ائتلافی میان حزب سوسیالیست مردمی، جنبش ۲۶ ژوئیه و مدیریت انقلابی ۱۳ مارس پیش برده شد.

شورشیان به رهبری جنبش ۲۶ ژوئیه در ۳۱ دسامبر ۱۹۵۸ سرانجام باتیستا را سرنگون کردند و او از کشور گریخت. دولت باتیستا فروپاشید و کاسترو به برجسته‌ترین رهبر نیروهای انقلابی بدل شد. اندکی بعد، جنبش ۲۶ ژوئیه به‌عنوان دولت امر واقع مستقر شد. هرچند کاسترو بلافاصله پس از سقوط باتیستا محبوبیت فراوانی داشت، اما به سرعت قدرت را در دست گرفت که به تنش‌های داخلی و بین‌المللی انجامید. روز ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳ در کوبا به‌عنوان روز انقلاب (Día de la Revolución) جشن گرفته می‌شود. جنبش ۲۶ ژوئیه بعدها بر اساس خطوط مارکسیستی–لنینیستی بازسازی شد و در اکتبر ۱۹۶۵ به حزب کمونیست کوبا تبدیل گردید.

انقلاب کوبا پیامدهای داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای داشت، به‌ویژه در روابط کوبا و ایالات متحده که به‌شدت آسیب دید و با وجود تلاش‌هایی برای آشتی، همچون «گرم‌شدن روابط کوبا» در دهه‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰، همچنان پرتنش باقی مانده است. افزون بر این، انقلاب کوبا تأثیرات عمیقی بر بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین گذاشت؛ نه تنها به‌عنوان نماد مقاومت بلکه به‌عنوان الگویی برای یک انقلاب موفق. به گفتهٔ تاریخ‌نگار هال برندز، کوبا به قلب ایدئولوژیک و راهبردی چیزی بدل شد که او آن را «جنگ سرد آمریکای لاتین» می‌نامد. همزمان، رژیم‌های محافظه‌کار در قاره تلاش کردند با سرکوب این الهام تازه از نافرمانی، از تکرار «یک کوبای دیگر» جلوگیری کنند. برندز یادآور می‌شود که انقلاب کوبا شکاف سیاسی منطقه را عمیق‌تر کرد و به خشونت‌های جنگ سرد دامن زد.

در پی انقلاب، دولت کاسترو برنامهٔ ملی‌سازی را آغاز کرد، رسانه‌ها را متمرکز ساخت و قدرت سیاسی را تثبیت نمود؛ اقدامی که اقتصاد و جامعهٔ مدنی کوبا را دگرگون کرد و موجب بیگانگی بخشی از مردم کوبا و ایالات متحده شد. اقتدارگرایی کاسترو همراه با مشکلات اقتصادی به مهاجرت گستردهٔ کوبایی‌ها به ایالات متحده انجامید. انقلاب همچنین آغازگر مداخلات کوبا در درگیری‌های خارجی بود؛ از جمله در آفریقا، قارهٔ آمریکا، جنوب‌شرقی آسیا و خاورمیانه. بین سال‌های ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۵ چندین شورش، عمدتاً در کوه‌های اسکامبری، رخ داد که توسط دولت انقلابی سرکوب شد.

ریشه تاریخی جنبش ۲۶ ژوئیه

این جنبش نام خود را از واقعه حمله نافرجام به پادگان مونکادا در شهر سانتیاگو در کوبا در ۲۶ ژوئیه ۱۹۵۳ گرفته است. حمله به پادگان مونکادا با فرماندهی فیدل کاسترو به منظور سرنگونی فلوخنسیو باتیستا، دیکتاتور وقت کوبا انجام گرفت.

در این حمله گروهی از جوانان نیز مشارکت داشتند. این حمله اگرچه نافرجام ماند اما آغازگر جنبش ۲۶ ژوئیه شد که در سال ۱۹۵۵ و با مشارکت ۸۲ تبعیدی از جمله فیدل کاسترو، برادرش رائول کاسترو، کامیلو سینفوئگوس و چه گوارا مجدداً در مکزیک سازماندهی شد.

۲۶ ژوئیه در انقلاب کوبا

در اواخر سال ۱۹۵۶ این ۸۲ مرد تبعیدی، سوار بر قایق تفریحی شده و بندر توکسپان در ایالت ورزاکروز، مکزیک را ترک کردند. آن‌ها در ۲ دسامبر ۱۹۵۶ برای قیام علیه باتیستا، مجدداً پا بر خاک کوبا گذاشتند اما علائم اولیه نویدگر آینده‌ای خوش نبود، زیرا تبعیدیان در روز روشن پا به خشکی گذاشتند و توسط نیروی هوایی ارتش کوبا مورد حمله قرار گرفتند.

اغلب تبعیدیان در این حمله جان خود را از دست دادند. پس از حمله گروه دوپاره شد و اعضا، دو روز سرگردان بود، تبعیدیان بیشتر آذوقه‌ای را که همراه خود آورده بودند نیز در ساحل رها کردند، در نهایت ۱۶ نفر از اعضای این گروه توانستند در کوه‌های سیرا مائسترا گرد هم آیند. در کوهای سیرا مائسترا، تبعیدیان مجدداً به نیروهای ارتش کوبا برخوردند.

در جریان نبرد سیرا مائسترا، چه گوارا از ناحیه گردن و سینه مورد اصابت گلوله قرار گرفت اما جراحت شدیدی برنداشت. چه گوارا که در اصل پزشک بود به مجروح بودن خود توجهی نکرد و پس از نبرد به مداوای دیگر مجروحان پرداخت. نبرد سیرا مائسترا اولین مرحله نبرد انقلابیون بود. انقلاب کوبا دو سال بعد و طی نبردهای متعدد دیگری در ژانویه ۱۹۵۹، به پیروزی رسید.

پس از سال ۱۹۵۹

در سال ۱۹۶۵ جنبش ۲۶ ژوئیه با نهضت‌های انقلابی دیگر در قالب یک حکومت کمونیستی به رهبری فیدل کاسترو، دبیرکل حزب کمونیست کوبا ادغام شد. پرچم جنبش ۲۶ ژوئیه اما همچنان به عنوان نماد انقلاب کوبا حفظ شده است.

جستارهای وابسته

• حزب کمونیست کوبا
• آبل سانتاماریا
• کودتا

منابع

• انقلاب کوبا، اثر ارل رایس، ترجمه مهدی حقیقت خواه

پیوند به بیرون

• انقلاب کوبا و پیروزی کمونیست‌ها در آمریکای جنوبی. رویداد۲۴