وب جهانگستر
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| استانداردهای وب |
|---|
وب جهانشمول٬ وب جهانگستر٬ یا به طور ساده وب (World Wide Web - WWW) عمدهترین محیط خدماتی اینترنت است که امکانات چند رسانهای برای دستیابی به دادهها٬ اطلاعات٬ و دانش را در اختیار کاربران قرار میدهد. وب در سال ۱۹۸۹ توسط دانشمند انگلیسی تیم برنرز لی اختراع شد.
وب یک فضای جهانی اطلاعات است که مردم میتوانند توسط اینترنت در آن بخوانند یا بنویسند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] واژهٔ وب
واژهٔ وب (به معنی تار) در بسیاری از ترکیبات «اینترنتی» میآید. کم کم «وب» بهعنوان واژهٔ بینالمللی جا افتاده و به منظورهای مختلفی به کار میرود. این واژه معمولاً به صورت اشتباه به جای اینترنت به کار میرود اما وب در حقیقت یکی از خدماتی است که روی اینترنت ارایه میشود (مانند پست الکترونیکی).
همچنین٬ وب مخفف کلمه وبسایت (website) است. سایت یعنی مکان و منظور از وبسایت صفحات مرتبط است. واژهٔ وبگاه در پارسی گزینه وبسایت شده است.
[ویرایش] تاریخچه
ایده اولیه در مورد وب به سال 1980 برمیگردد. زمانی كه در شهر سرن سوئیس، تیم برنرز لی شبكه ENQUIRE را ساخت (كه به "Enquire Within Upon Everqthing CSS" اشاره داشت و همنام كتابی بود كه وی از جوانی خود به یاد داشت. اگرچه آنچه وی ساخت با وب امروزی تفاوتهای زیادی وارد اما ایده اصلی در آن گنجانده شده است (و حتی برخی از این ایدهها در پروژه بعدی برنرزلی پس از WWW یعنی وب معنایی به كار گرفته شد).
در مارس 1989، برنرزلی یك پیشنهاد را نوشت كه به ENQUIRE اشاره داشت و یك سیستم اطلاعاتی پیشرفته را توصیف میكرد. وی با كمك رابرت كایلا، پیشنهاد طراحی تور جهان گستر را در 12 نوامبر 1990 ارائه كرد. اولین مرور وب جهان توسط برنرزلی با عنوانNEXTcube مورد استفاده قرار گرفت و وی اولین مرورگر وب و تور جهان گستر را در سال 1990 طراحی كرد.
در كریسمس 1990، برنرز لی همه ابزارهای لازم برای كار با وب را فراهم كرد[۱]
در 6 آگوست 1991 وی خلاصهای از پروژه تور جهان گستر را در گروه خبری alt.hypertext پست كرد. در همین روز وب به عنوان یك خدمات عمومی روی اینترنت ارائه شد. مفهوم مهم ابر متن در پروژههای قدیمیتر مربوط به دهه 1960 مانند Project Xanadu مربوط به تد نلسون و NLS (سیستم آنلاین) مربوط به داگلاس انگلبارت مطرح شد.
موفقیت برنرزلی در ایجاد ارتباط بین ابر متن و اینترنت بود. در كتاب "بافتن تور" وی اذعان میكند كه بارها از امكان برقراری ارتباط میان دو تكنولوژی صحبت كرده بود اما چون كسی به حرفهایش توجه نكرد وی خودش دست به كار شد و پروژه را به سرانجام رساند. وی در سیستم خود شاخصهای منحصر به فرد جهانی برای شناسایی منابع موجود روی وب و دیگر مكانها در نظر گرفت و آنها را شناسه منبع یكپارچه نامید.
تور جهان گستر با بقیه سیستمهای ابر متنی موجود تفاوتهایی داشت:
- WWW به لینكهای یك طرفه نیاز داشت و نه دوطرفه بنابراین فرد میتوانست بدون آن كه از جانب مالك منبع واكنشی صورت گیرد به منبع دسترسی پیدا كند. همچنین ابر متن مشكل پیادهسازی سرورهای وب و مرورگرها (در مقایسه با سیستمها قبلی) را برطرف كرد اما در مقابل مشكل زمان در لینكهای قطع شده را ایجاد كرد.
- تور جهان گستر بر خلاف سیستمهای قبلی مانند ابر كارت غیر انحصاری بود و این امكان را فراهم میكرد كه سرورها و مرورگرهای مستقلی را ایجاد كرده و بدون هیچ محدودیتی آنها را به شبكه وصل كرد.
در 30 آوریل سال 1993، CERN اعلام كرد كه تور جهان گستر به صورت رایگان برای همه افراد قابل دسترسی است. این موضوع دو ماه پس از اعلام رایگان نبودن پروتكل گوفر مطرح میشد و در نتیجه تمایل به وب به شدت افزایش یافت. قبل از آن مرورگر وب معروفی به نامViolaWWW وجود داشت كه بر اساس ابر كارت كار میكرد. نسخه گرافیكی تور جهان گستر با نام مرورگر وب موزائیك در سال 1993 توسط مركز ملی برنامههای سوپركامپیوتر كه توسط مارك اندرسن راه اندازی شده بود مورد انتقاد شدید قرار گرفت. قبل از عرضه موزائیك، گرافیك و متن در صفحات وب از یكدیگر جدا بودند و در پروتكلهای اینترنتی قبلی مانند پروتكل گوفر و مرور اطلاعات ناحیه وسیع گرافیك كاربرد زیادی نداشت. واسط كاربر گرافیكی موزائیك وب را به مشهورترین پروتكل اینترنتی تبدیل كرد.
[ویرایش] اجزاء وب
تور جهان گستر تركیبی از چهار عنصر اصلی است:
- hypertext یا ابر متن: فرمتی از اطلاعات كه به افراد اجازه می دهد تا در محیط كامپیوتر با استفاده از ارتباط داخلی موجود میان دو متن از بخشی از سند به بخش دیگری از آن یا حتی سند دیگری مراجعه كنند و به اطلاعات جدیدی دسترسی پیدا كند.
- URL: شناسه های منحصر به فردی كه برای مشخص كردن محل حضور اطلاعات موجود روی شبكه (فایل كامپیوتری ، سند یا منابع دیگر) به كار می روند.
- مدل Client-Server یا مشتری-خدمتگزار: سیستمی كه در آن نرمافزار یا كامپیوتر مشتری از نرمافزار یا كامپیوتر خدمتگزار تقاضای دریافت منابع اطلاعاتی مانند داده یا فایل می كند.
- markup language یازبان علامتگذاری: كاراكترها یا كدهای موجود در متن كه ساختار متن وب معنایی را مشخص می كنند.
[ویرایش] وب چگونه عمل میكند
برای مشاهده یك صفحه وب یا دیگر منابع اطلاعاتی روی تور جهان گستر معمولا URL صفحه را در یك مرورگر وب وارد میكنیم و یا لینك ابر متن مربوط با آن صفحه یا منبع را انتخاب میكنیم. اولین گام كه در پشت پرده انجام میشود اختصاص یك آدرس IP به بخش سرور URL است كه توسط پایگاه داده توزیع شده اینترنت صورت میگیرد كه به آن DNS میگویند.
در مرحله بعد یك درخواست HTTP به مرور وب در آن آدرس IP ارسال میشود و درخواست مشاهده صفحه ارائه میگردد. در صورتی كه یك صفحه معمولی در خواست شده باشد متن HTML ، تصاویر گرافیكی یا هر فایل دیگری كه مربوط به آن صفحه است در اختیار مشتری (مرورگر وب) قرار میگیرد. سپس مرورگر وب صفحه HTML، و دیگر فایلهای دریافت شده را ترجمه میكند. در نهایت "صفحه" مورد نظر مشتری در اختیار وی قرار میگیرد.
در تور جهان گستر، یك برنامه مشتری كه عامل كاربر نام دارد منابع اطلاعاتی مانند صفحات وب یا فایلهای كامپیوتری را با استفاده از URL از وب در خواست میكند. اگر عامل كاربر نوعی مرورگر وب باشد، اطلاعات را روی مانیتور نشان میدهد. كاربر میتواند با دنبال كردن لینكهای موجود در صفحه وب به بقیه منابع موجود روی تور جهان گستر دسترسی پیدا كند. همچنین میتوان با پركردن فرمهای HTML و تحویل این فرمهای وب میتوان اطلاعات را بر اساس پروتكل انتقال ابرمتن به سرور وب برگرداند تا از آن ذخیره شده یا پردازش شوند. صفحات وب در كنار هم قرار گرفته و وبسایتها را می سازند. عمل دنبال كردن ابرلینك از یك وب سایت به وب سایت دیگر را "مرور وب" یا " گشت و گذار" وب مینامند.
اصطلاح "گشت و گذار در اینترنت" اولین بار توسط جین آرمور پولی كه یك كتابدار بود در مقاله یا به نام "Surfing the INTERNET" مطرح شد كه ژوئن سال 1992 در "بولتن كتابخانه ویلسن" در دانشگاه مینوستا چاپ شد. اگر چه پولی مستقلاً از این كلمه استفاده كرد اما در یوزنتهای مربوط به سالهای 1991 و 1992 این كلمه دیده میشود و حتی عدهای میگویند كه این كلمه در مجمع هكرها در دو سال قبل از آن به صورت شفاهی عنوان شده بود. پولی در تاریخ اینترنت به مادر اینترنت معروف است.
اغلب صفحات وب شامل ابر لینكهایی هستند كه به صفحات و منابع اطلاعاتی مرتبط با آنها مانند صفحات دانلود، اسناد منابع، تعاریف و غیره منتهی میشوند. چنین مجموعهای از منابع مفید و مرتبط با هم توسط لینكهای ابر متن به یكدیگر متصل شدهاند را "وب" اطلاعات مینامند. قرار دادن این مجموعه منابع روی اینترنت شبكهای را تولید كرد كه در اوایل دهه 1990 توسط تیم برنرز لی، " تور جهان گستر" نامیده شد.[۲][۳]
[ویرایش] كاشه (cache)
اگر كاربر پس از مدت زمان اندكی به سرعت به صفحه وب برگردد احتمال دارد كه اطلاعات از سرور وب اصلی بازیابی نشوند. به طور پیش فرض، مرورگرهای همه منابع وب را روی هارد كامپیوتر مشتری، مخفی (كاشه) میكنند. مرورگر درخواست HTML را تنها در صورتی كه نیاز به روزآوری دادههای قبلی وجود داشته باشد ارسال میكند. در غیر این صورت از دادههای كاشه استفاده میشود.
این عمل باعث كاهش ترافیك شبكه اینترنت میشود. تصمیمگیری در مورد انقضای زمان استفاده از منبع تصویر، CSS، فایل جاوا اسكریپت و همچنین HTML به صورت مستقل انجام میگیرد. بنابراین حتی در برخی از سایتهای با محتوای پویا، بسیاری از منابع اطلاعاتی اصلی فقط در هر بار مراجعه عرضه میشوند. بهتر است طراحان وب سایت همه فایلهای جاوا اسكریپت و CSS را درون تعدادی فایل سایت جمعآوری كنند تا كاشههای كاربران بتوانند از آنها استفاده كنند و بدین ترتیب زمان دانلود شدن صفحه و تعداد مراجعات به سرور كاهش یابد.
همچنین بخشهای دیگری از اینترنت میتوانند محتوای وب را كاشه (مخفی) كنند. یكی از بهترین این اجزاء دیوارهای آتش است كه در شركتها و محیطهای دانشگاهی كاربرد دارد و منابع وب درخواست شده توسط یك كاربر را برای همه كاربران كاشه میكند. با وجود آن كه این قابلیتها در اغلب مرورگرهای وب دیده میشود طراحان صفحات وب میتوانند عناوین HTTP كه توسط كاربر درخواست شده را كنترل كنند تا صفحات در مواردی كه لازم نیست در كاشه ذخیره نشوند؛ مثلاً صفحات خبری و بانكها.
بدین ترتیب میتوانیم بین اعمال "دریافت" و "ارسال" HTTP تفاوت قائل شویم. در صورتی كه همه شرایط محقق شود، دادههایی كه توسط فرمان دریافت (GET) درخواست شدهاند میتوانند در كاشه ذخیره شوند در حالی كه دادههای به دست آمده پس از ارسال (posting) اطلاعات به سرور در كاشه ذخیره نمیشوند.
[ویرایش] جاوا و جاوا اسكریپت
این سیستم به سرورهای وب امكان میدهد تا برنامههای كوچكی (كه اپلت (applet) نامیده میشوند) را مستقیماً در شبكه اطلاعات بازیابی شده قرار دهند و این اپلتها كه در كامپیوتر كاربر اجرا میشوند تعامل كاربر با اینترنت را سرعت میبخشد. در نهایت این سیستم به عنوان ابزاری برای تولید محتویات پیچیده طرف سرور مورد استفاده قرار گرفت. شركت سان تلاش میكرد جاوا را به عنوان یك پلاتفرم برای اپلتهای طرف مشتری مطرح كند اما به دلایلی مانند عدم وجود یكپارچگی با محتوا (اپلتها به جعبههای كوچكی محدود میشدند كه درون صفحه قرار داشتند) و عملكرد ضعیف (مخصوصاً شروع با تأخیر) ماشین مجازی بر روی سختافزارهای PCهای آن زمان این امر هرگز محقق نشد.
با این وجود، جاوا اسكریپت یك زبان برنامهنویسی اسكریپتی است كه برای صفحات وب طراحی شده است. نسخه استاندارد آن ECMAScript نام دارد. اگر چه نام آن شبیه جاوا است اما توسط شركت ارتباطات نت اسكیپ (Netscape) طراحی شده است و تقریباً هیچ ارتباطی با جاوا كه ساخت شركت میكروسیستمهای سان است ندارد. تنها شباهت آن با جاوا در این است كه نحوه نگارش آن از زبان برنامه نویسی C گرفته شده است. جاوا اسكریپت مانند جاوا برنامه نویسی شیءگرا است اما شبیه سی پلاس پلاس و بر خلاف جاوا امكان استفاده از كدهای درهم (مخلوط) یعنی استفاده هم زمان از زبان برنامهنویسی شیء گرا و برنامهنویسی رویهای را فراهم میآورد. جاوا اسكریپت در كنار مدل شیء سند به زبان برنامهنویسی بسیار قویای تبدیل شده كه حتی طراحان آن چنین تصوری از موفقیت آن نداشتند. گاهی اوقات در مورد آن از كلمه HTML پویا (DHTML) استفاده میشود تا گذر از صفحات HTML "ایستا" بیشتر حس میشود.
(برنامهنویسی) آجاكس یك فناوری مبتنی بر جاوا اسكریپت است كه تأثیر زیادی بر شكلگیری تور جهان گستر داشته است. در این روش در زمانهای لازم، تنها بخشی از صفحه وب كه مورد نیاز كاربر است به روز میشود تا سرعت كاربر بالاتر برود. آجاكس یكی از جنبههای مهم وب 2.0 محسوب میشود.
[ویرایش] تأثیر بر روابط اجتماعی
وب در دنیای امروزی تبادل اطلاعات بین افراد در سراسر جهان را بسیار ساده و آسان نموده است و این امر با این حجم وسیع هرگز در تاریخ بشر سابقه نداشته است. افرادی كه در گوشه و كنار جهان قرار دارند و هزاران كیلومتر از یكدیگر فاصله میتوانند افكار خود را به راحتی مبادله كنند و یا از روحیات و خط مشی زندگی خود با دیگران صحبت كنند. تجربههای عاطفی، عقاید سیاسی، رسومات فرهنگی، ضربالمثلهای ریتمدار، پندهای تجاری، كارهای هنری، تصاویر و عكسها، قطعات ادبی بدون هیچ سرمایهگذاری از جانب كاربر به راحتی در اختیار وی قرار میگیرد. اگر چه كارایی وب به فناوری مادی آن وابسته است اطلاعات موجود روی آن به شیوه كتابخانه و یا مطبوعات به صورت فیزیكی ارائه نمیشوند. بنابراین انتشارات اطلاعات از طریق وب اینترنت به كتابها و مجلههای فیزیكی و مادی محدود نمیشود و نیاز به كپی كردن فیزیكی اطلاعات وجود ندارد. اطلاعات موجود روی وب به صورت دیجیتال ارائه میشوند و بنابراین جستجو در آنها به سرعت زیادی صورت میگیرد. كه بسیار سریعتر از جستجو در كتابخانه است و حتی فردی كه در اینترنت جستجو میكند نسبت به فردی كه از پست نامه، تلفن، تلگراف و یا وسایل ارتباطی دیگر استفاده میكند با سرعت بیشتری اطلاعات را بازیابی میكند.
وب مهمترین ابزار تبادل اطلاعات است كه در كره زمین رونق فراوانی یافته است. این قابلیت به كاربران اجازه میدهد تا با افراد و گروههای مختلفی كه در سراسر جهان پراكنده هستند و در فضا و مكان متفاوتی قرار دارند ارتباط برقرار كنند و نیاز به برقراری ارتباط فیزیكی میان افراد را مرتفع میسازد.
از آنجا كه وب در سراسر جهان فعال است، عدهای آن را عامل ایجاد تفاهم میان افراد ساكن در سراسر جهان میدانند. وب پتانسیل فراوانی برای ایجاد روابط اجتماعی دارد و میتواند حس نوعدوستی و درك متقابل را افزایش دهد و یا حتی باعث شو كه خشونت به صورت وسیعی رواج یابد و یا رژیمهای ظالم و عوام فریب به خواستههای خود كه در طول تاریخ از دستیابی به آنها عاجز بودند بترسند.
امروزه در وب انواع مختلف اطلاعات را میتوان یافت و افرادی كه تمایل دارند با جوامع و فرهنگهای مختلف آشنا شدند مراجعه به وب سادهترین راه است. اگر بخواهیم به شهری دور دست سفر كنید، وب بهترین مرجع ممكن برای یافتن اطلاعات مربوط به آن شهر است مخصوصاً اگر شهر مورد نظرتان در یكی از كشورهای توسعه نیافته قرار داشته باشد. روزنامههای محلی، مطبوعات دولتی و غیره از طریق اینترنت به راحتی قابل دسترسی هستند و به همین دلیل است كه كاربران اینترنت روز به روز افزایش مییابند.
[ویرایش] انتشار صفحات وب
صفحات وب در دسترس همه رسانههای جمعی قرار دارد. برای آنكه بتوانید یك صفحه وب را "منتشر" كنید لازم نیست به سراغ یك ناشر یا مؤسسه رسانهای كه در سرتاسر جهان مشاهده میشوند بروید. ابر متن، برخلاف كتاب و اسناد، دارای یك نظم خطی از ابتدا تا انتها نیست. ابر متن به بخشهای فصل، زیر فصل و عناوین كه در كتابها دیده میشود تقسیمبندی نمیشود.
اگر چه برخی از وب سایتها به چند زبان عرضه میشوند بسیاری از آنها فقط به یك زبان ارائه میشوند. همه برنامههای كامپیوتری همه كاراكترهای خاص و متون دو سویه RTL را در بر نمیگیرند. این عوامل این ادعا را كه تور جهان گستر، جهان را به سمت یكپارچه شدن پیش میبرد به چالش میكشد. فرصت مناسب برای انتشار اطلاعات در صفحات وب شخصی و همچنین صفحات خانوادگی تجارتهای خرد و غیره توسط خدمات رایگان میزبانی وب به اوج خود رسیده است.
[ویرایش] سرعت در وب
نگرانی موجود در مورد ازدحام اطلاعات روی زیر ساختار اینترنت و تأخیر زیاد در دسترسی به دادهها به باعث شده است كه نام World Wide Web به "World Wide Wait" تغییر كند! افزایش سرعت اینترنت مسألهای مهم در بحثهای مربوط به استفاده از همتا سازی و كیفیت خدمات (QOS) است. راه حلهای ممكن برای كاهش انتظار برای مشاهده صفحات وب در سایت W3C ارائه شده است.
راهنمای استانداردهای موجود برای پاسخ زمانی ایدهآل صفحات وب (مطابق كتاب نیلسن، چاپ 1999، صفحه 42) عبارتند از:
- 1/0 ثانیه (یك دهم ثانیه). زمان ایدهآل پاسخ كاربر هیچ گونه تأخیری را حس نمیكند.
- 1 ثانیه. حداكثر زمان قابل قبول. زمان دانلود بیش از 1 ثانیه كاربر را خسته میكند.
- 10 ثانیه. زمان غیر قابل قبول. كاربر خسته شده و دوست دارد سایت را ترك كند. این اعداد برای طراحی ظرفیت سرور كاربرد زیادی دارند.
[ویرایش] www در نامهای وبسایتها
از لحاظ فنی هیچ دلیلی وجود ندارد كه نام سایت حتماً با www آغاز شود و اولین سرور وب در "info.cern.ch" قرار داشت. استفاده از پیشوند www یك توافق است كه بین سازمانهای ارائه دهنده خدمات وب انجام شده است تا تمامی نامهای میزبان از یك پروتكل تبعیت كنند؛ برای مثال ، بسیاری از سازمانها نام سرور اصلی پروتكل گوفر خرد را به صورت gopher.wherever.edu تعریف میكنند و از پیشوندهای دیگری استفاده میكنند تا بتوان از چندین سرور وب استفاده كنند. برخی از مرورگرها به صورت خودكار www را به ابتدا و ".com" را به انتهای URL تایپ شده اضافه میكنند. در مرورگرهای Internet Explorer و Mozilla Firefox با فشردن همزمان كلیدهای ctrl و Enter پیشوند "http://www." و پسوند "com." به انتهای URL اضافه میشوند.
[ویرایش] تلفظ "www"
در زبان انگلیسی، WWW طولانیترین تلفظ ممكن تور جهان گستر است كه یك سرواژه سه حرفی است كه به نه سیلاب نیاز دارد. داگلاس آدامز اظهار داشت: World Wide Web تنها عبارتی است كه تلفظ شكل مختصر آن سه برابر بیشتر از تلفظ خود آن طول میكشد.
نسخههای كوتاهتر عبارتنداز "triple double 'u'"، "triple dub"، "dub dub dub"، "wuh wuh wuh" و "all the 'double u's". در زبانهای دیگر "WWW" را اغلب "VVV" تلفظ میكنند. در زبان چینی، World Wide Web را به صورت wàn wéi wǎng تلفظ میكنند (به چینی: 万维网) كه به معنای "شبكه ده هزار بعدی" است.
[ویرایش] وب ۲٫۰
مقالهٔ اصلی: وب ۲٫۰
در وب ۲٫۰، کاربران قادرند خود به ایجاد و خلق محتوا در فضای اینترنت پرداخته، و دیگران را در داشتهها و اطّلاعات خود شریک سازند، و یا کارهای موجود از ناحیه دیگران را به صورتی مستقیم و بی واسطه مورد نقد و تغییر قرار دهند.
[ویرایش] وب معانینگر
مقالهٔ اصلی: وب معانینگر
[ویرایش] پیوندهای بیرونی
- پژوهشهای مربوط به وب معانینگر در آزمایشگاههای مؤسسه اچپی
- مروری بر وب1 با نگاهی به وب2،محمدکریم صابری، و حسن صدیقی
- Open Directory — کامپیوتر، اینترنت، طراحی وب و ایجاد آن
- WWW-Virtual Library: History of the Internet & W3
- Early archive of the first web site
- Internet Statistics: Growth and Usage of the Web and the Internet
- تاریخچه وب
- Webology
- وب سایت: کتابخانه مجازی تور جهان گستر
- تاریخچه جامع مشاهیر و سخنان آنها
- Article Directoryمقالاتی راجع به تور جهان گستر
[ویرایش] منابع
- اینترنت و وب جهانشمول: چگونه (آنرا) برنامهنویسی کنیم (چاپ چهارم) (انگلیسی)
- اینترنت و وب جهانشمول: چگونه (آنرا) برنامهنویسی کنیم (چاپ سوم) (انگلیسی)
[ویرایش] جستارهای وابسته
