اچ‌تی‌ام‌ال۵

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اچ‌تی‌ام‌ال۵
HTML5 logo and wordmark.svg
پسوند فایل .html
نوع مدیا اینترنت text/html
نوع کد TEXT
نوع همگن تشخیص دهنده public.html[۱]
توسعه‌دهنده کنسرسیوم وب جهان‌شمول and WHATWG
نوع فرمت زبان نشانه‌گذاری
ادامه داده شده به XHTML5
XHTML5
پسوند فایل .xhtml, .html
نوع مدیا اینترنت application/xml, application/xhtml+xml
توسعه‌دهنده کنسرسیوم وب جهان‌شمول and WHATWG
نوع فرمت زبان نشانه‌گذاری
شکل گسترش بافته XML, HTML5

HTML5 یا زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی۵ یا اچ‌تی‌ام‌ال۵ (به انگلیسی: HyperText Markup Language5 یا HTML5) زبانی برای ساختن و ارائهٔ محتوا برای شبکه جهانی وب است، این پنجمین تجدید نظر از استاندارد اچ‌تی‌ام‌ال است (در سال ۱۹۹۰ ایجاد و در سال ۱۹۹۷ به عنوان HTML4 استاندارد شده‌است) و تاکنون همچنان در دست توسعه‌است. اهداف اصلی اچ‌تی‌ام‌ال۵ بهبود این زبان به صورتی است که از جدیدترین فناوری‌های چند رسانه‌ای پشتیبانی کند در حالی که هم به راحتی توسط انسان‌ها قابل خواندن باشد وهم به طور مداوم توسط رایانه‌ها و دستگاه‌ها (مرورگرهای وب، تجزیه کننده‌ها و غیره) قابل درک باشد. اچ‌تی‌ام‌ال۵ در نظر دارد نه تنها HTML4 بلکه XHTML۱ و ۲HTML را نیز پشتیبانی کند.
با پیروی از پیشینیان اخیرش اچ‌تی‌ام‌ال۴٫۰۱ و XHTML ۱٫۱، اچ‌تی‌ام‌ال۵ یک پاسخ به استفاده مشترک اچ‌تی‌ام‌ال و XHTML بر روی شبکه جهانی وب، ترکیبی از ویژگی‌های معرفی شده توسط مشخصات مختلف و موارد معرفی شده توسط محصولات نرم‌افزاری مانند مرورگرهای وب است. مواردی که توسط کارهای مشترک ایجاد شده‌است. و هم چنین پاسخی به بسیاری ازخطاهای نحوی در مستندات وب موجود است. همچنین در تلاش است یک زبان نشانه گذاری یکتا تعریف کند که بتواند در دو قالب اچ‌تی‌ام‌ال یا XHTML نوشته شود.
اچ‌تی‌ام‌ال۵ شامل جزئیات مدل‌های پردازش است تا پیاده سازی سازگارتری داشته باشد. اچ‌تی‌ام‌ال۵ نشانه گذاری برای اسناد در دسترس را گسترش می‌دهد، بهبود می‌بخشد و توجیه می‌کند. هم چنین نشانه گذاری و رابط برنامه نویسی کاربردی (APIها) را برای برنامه‌های پیچیده تحت وب معرفی می‌کند. به همین دلیل، HTML5 کاندیدای بالقوه برای برنامه‌های کاربردی تلفن همراه کراس پلت فرم است. بسیاری از ویژگی‌های HTML۵ با در نظر گرفتن توانایی اجرا بر روی دستگاه‌های کم قدرت مانند گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها ساخته شده‌است. در دسامبر ۲۰۱۱، شرکت پژوهش تجزیه و تحلیل استراتژی پیش بینی کرده‌است خرید و فروش گوشی‌های تلفن سازگار با HTML۵ در سال ۲۰۱۳ بالای ۱ میلیارد دلار خواهد شد.
به طور خاص اچ‌تی‌ام‌ال۵ ویژگی‌های نحوی بسیاری را به این زبان اضافه کرده‌است. این ویژگی‌ها عبارتند از عناصری مثل <audio>، <header>، <video> و <canvas>. هم چنین یکپارچه سازی محتوایی گرافیک برداری مقیاس پذیر (SVG) که جایگزین تگ <object> است. این ویژگی‌ها برای این طراحی شدند تا وارد کردن و کار با محتوای چند رسانه‌ای و گرافیکی آسان تر شود و به پلاگین‌های اختصاصی و APIها نیازی نباشد. عناصرجدید دیگر مانند <nav> و <article>، <header>، <section> برای توانمند تر کردن محتوای نحوی اسناد طراحی شده‌اند. صفت‌های جدید دیگری نیز به همین منظور معرفی شده‌اند، در حالی که برخی از عناصر و ویژگی‌ها نیز حذف شده‌اند. بعضی ازعناصر، مانند <a>، <cite> و <menu>تغییر یافته‌اند، دوباره تعریف شده‌اند و یا استاندارد گشتند.APIها و DOMها دیگر چاره اندیشی موقت نیستند بلکه بخش اساسی از خصوصیات HTML5. هستند. هم چنین درHTML5 پردازش‌هایی صورت گرفته‌است که اسناد نامعتبر و خطاهای نحوی آن‌ها برای همه مرورگرها و کاربران یکسان خواهد بود.

تاریخچه[ویرایش]

گروه کاری فناوری برنامه کاربردی ابر لینک وب (WHATWG) کار بر روی استاندارد جدید را از سال ۲۰۰۴ شروع کرد. در آن زمان، HTML4 از سال ۲۰۰۰ به روز نشده بود، و کنسرسیوم وب روی تحولات آینده XHTML2 متمرکز شده بود. در سال 2009، W3C اجازه داد که منشور گروه کاری XHTML 2 منقضی شود و تصیمی گرفت که آن را تجدید نکند. W3C و WHATWG در حال حاضر مشترکاً بر روی توسعه HTML5 کار می‌کنند.
در حالی که معمولاً HTML5 با Flash مقایسه می‌شود، این دو فناوری تفاوت‌های زیادی با هم دارند. هر دو ویژگی‌هایی برای اجرای صوت و تصویر در صفحات وب و استفاده از گرافیک برداری مقیاس پذیر، دارند HTML5 به تنهایی نمی‌تواند برای انیمیشن و تعامل کاربر مورد استفاده قرار بگیرد (حتماً باید با CSS3 و Javascript تکمیل شود). Flash ظرفیت‌های زیادی دارد که معادل آن در HTML5 دیده نشده است. مقایسه Flash و HTML5 را ببینید.
اگرچه اچ‌تی‌ام‌ال۵ سالهاست که بین توسعه دهندگان شناخته شده است، از آوریل۲۰۱۰ و بعد از نامه استیو جایز با عنوان "اندیشه‌ای در فلش"، که در آن نتیجه گرفته شده بود که «برای مشاهده ویدئوها یا استفاده از هرگونه محتوی در وب، دیگر نیازی به استفاده از Flash نیست.» و«استانداردهای باز جدید، که در دوره ابزار همراه ایجاد شده‌اند، پیروز خواهند شد.» در جریان رسانه،HTML5 را بر سر زبان‌ها انداخت. این موضوع یک مناظره را در بین حلقات توسعه دهندگی وب برانگیخت، که در آن برخی پیشنهاد دادند که درحین این که HTML5 افزایش عملکرد را فراهم می‌آورد، توسعه دهندگان باید تفاوت پشتیبانی مرورگرها از قسمت‌های مختلف استاندارد را، هم چون دیگر تفاوت‌های عملکرد بین HTML5 و Flash، در نظر بگیرند. در ابتدای نوامبر ۲۰۱۱، شرکت Adobe اعلام کرد که توسعه Flash را برای ابزارهای موبایل قطع می‌کند و تلاش‌های خود را به سمت ابزارهایی که از HTML5 استفاده می‌کنند، خواهد برد.

فرایند استانداردسازی W3C[ویرایش]

در ژوئن ۲۰۰۴ شرکت موزیلا و نرم‌افزار اپرا مقاله‌ای را در کارگاه آموزشی W3C ارائه کردند که روی توسعهٔ تکنولوژی وب تاکید می‌کرد به طوری که با مرورگرهای موجود سازگاری داشته باشند. از جمله خصوصیات پیش نویس اولیه از فرم‌های وب ۲٫۰. نتیجهٔ این کارگاه ۸ رای موافق و ۱۴ رای مخالف برای ادامهٔ کار با HTML بود. کمی بعد در همان ماه آن مقاله به WHATWG ارائه شد. این دو طرح بعدها با هم ادغام شدند و HTML5 را ایجادکردند. این طرح نقطهٔ شروع کار روی اچ تی ام‌ال جدید در W3C در سال ۲۰۰۷ بود. این گروه اولین مستندات را در ژانویه سال ۲۰۰۸ منتشر کرد. این طرح یک کار در حال انجام است و انتظار می‌رود سال‌های زیادی به طول بینجامد، هرچند بخش‌هایی از HTML5 در حال پایان گرفتن و و قبل از وضعیت نهایی در مرورگرها پیاده سازی می‌شود.
مسئول ویرایشگر HTML۵ اعلام کرد فاز اول این پروژه در سال ۲۰۱۲ پایان می‌یابد و پیاده سازی کاملاً سازگار این پروژه احتمالاً تا سال ۲۰۲۲ یا دیرتر ادامه دارد. با این حال بسیاری از قسمت‌های این محصول پایدار هستند و ممکن است پیاده سازی شوند.

2008- اولین پیش نویس کاری عمومی[ویرایش]

WHATWG اولین پیش نویس کاری عمومی را از مشخصات در ۲۲ ژانویه ۲۰۰۸ منتشر کرد. بخش‌هایی از HTML5 در مرورگرها اجرایی شده بود، با این که تمام مشخصات هنوز وضعیت توصیه نهایی پیدا نکرده بود.

2011- آخرین فراخوان[ویرایش]

در ۱۴ فوریه 2011، W3C منشور گروه کاری HTML خود را با نقاط عطف بدون ابهام برای HTML5، تعمیم داد. در می ۲۰۱۱، گروه کاری HTML5، یک دعوت از تشکل‌های داخل و خارج W3C، برای تایید صحت تکنیکی مشخصات انجام داد. W3C در حال توسعه دادن مجموعه آزمون جامع برای دست یابی به قابلیت همکاری گسترده برای مشخصات کامل در ۲۰۱۴ است، که در حال حاضر تاریخ مورد نظر برای توصیه محسوب می‌شود. در ژانویه 2011، WHATWG استاندارد اچ‌تی‌ام‌ال۵ خود را به HTML تغییر نام داد. با این وجود W3C پروژه خود را برای ارائه نهایی HTML5 ادامه داد.

2012- پیش نویس کاری[ویرایش]

در می ۲۰۱۲، مشخصات به حالت پیش نویس کاری در W3C بازگشت. Ian Hickson از گوگل ویرایشگر HTML5 است. معیاری که باعث می‌شود مشخصات به توصیه W3C برسند، «دپیاده سازی سازکار کامل» است. خیلی از بخش‌های مشخصات قطعی اند و ممکن است در محصولات اجرایی شده باشند.
در ژوئیه 2012، WHATWG و W3C تصمیم بر جدایی دربرخی موارد گرفتند.W3C کار مشخصات اچ‌تی‌ام‌ال۵ را، با تمرکز بر یک استاندارد قطعی یکتا، ادامه خواهد داد. سازمان WHATWG کار خود را با اچ‌تی‌ام‌ال۵ را به عنوان یک استاندارد زنده ادامه خواهد داد. مفهوم استاندارد زنده این است که هیچ وقت تکمیل نمی‌شود و دائماً در حال به روز رسانی و ارتقا خواهد بود.

نقشه 2014[ویرایش]

در سپتامبر 2012، W3C یک نقشه، برای ارائه نهایی توصیه اچ‌تی‌ام‌ال۵ قطعی در اواخر ۲۰۱۴ و توصیه مشخصات اچ‌تی‌ام‌ال۵.۱ در اواخر ۲۰۱۶ مطرح کرد.

مشخصات HTML مرکزی زمان اجرایی تجمیع شده برای HTML5، HTML5.1 و HTML5.2:

۲۰۱۲ ۲۰۱۳ ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶
HTML 5.0 نامزد ضبط فراخوان برای تجدید توصیه
HTML 5.1 اولین پیش نویس کاری آخرین فراخوان نامزد ضبط توصیه
HTML 5.2 اولین پیش نویس کاری

رابط های برنامه نویسی[ویرایش]

رابط های برنامه نویسی (API) اچ‌تی‌ام‌ال۵ [۲]

W3C اتکای بیشتر به ماژولار بودن را به عنوان بخش اصلی نقشه مطرح کرد. برخی فناوری‌ها که اصالتاً در اچ‌تی‌ام‌ال۵ تعریف شده بودند، حالا در مشخصات جداگانه معرفی شده‌اند:

  • گروه کاری HTML - Microdata, HTML Canvas 2D Context
  • گروه کاری برنامه کاربردی وب - انتقال پیام در وب، کارگر وب، ذخیره سازی وب، WebSocket API، Server-Sent Events
  • گروه کاری IETF HyBi – پروتکل WebSocket
  • گروه کاری WebRTC – WebRTC
  • پیگیری متن رسانه وب W3C – WebVTT

برخی مشخصات که در ابتدا به صورت مستقل توسعه داده شده بودند، به عنوان ویژگی‌های HTML5 استفاده شدند: SVG، MathMl، WAI-ARIA.

ویژگی‌ها[ویرایش]

زبان نشانه گذاری[ویرایش]

اچ‌تی‌ام‌ال۵ تعدادی از عناصر و صفت‌های جدید را معرفی می‌کند که منعکس کننده استفاده‌های معمول بر روی وب سایت‌های مدرن هستند. برخی از آن‌ها جایگزین نحوی برای استفادهٔ معمول از بلوک عمومی div و عنصر درون آن یعنی SPAN هستند. برای مثال <nav> مربوط به بلوک راهبری وب سایت است، <footer> معمولاً مربوط به پایین صفحه وب و یا آخرین خطوط کد است، و یا <audio> و <video> جای <object> را گرفته‌است. برخی از از HTML ۴٫۰۱ حذف شده‌اند از جمله عناصر صرفاً نمایشی مانند font و center که با شیوه نامه‌های آبشاری (CSS) قابل انجام هستند. هم چنین بر اهمیت برنامه نویسی DOMبه عنوان مثال، جاوا اسکریپت نیز مجدداً تاکید شده‌است.
نحو HTML5 است برخلاف شباهت در نشانه گذاری دیگر بر پایهٔ SGML نیست با این حال، طوری طراحی شده‌است که با نسخه‌های قدیمی تر HTMLسازگار است. با یک خط جدید معرفی کننده شروع می‌شود که به نظر می‌رسد مانند SGML است<!DOCTYPE HTML>. این زبان هم چنین شامل وب ۲٫۰ هم می‌باشد.

APIهای جدید[ویرایش]

علاوه بر تعیین نشانه گذاری، اچ‌تی‌ام‌ال۵ رابط‌های برنامه نویسی کاربردی، APIها را نیز مشخص می‌کند. رابط‌های موجود مدل شیئ سند(DOM) گسترش یافتند و مشخصات مستندسازی شده‌اند. هم چنین APIهای جدیدی نیز وجود دارند، مثل:

APIهای مرتبط HTML5.[۳]
  • عنصر بوم برای نقاشی فوری حالت دو بعدی
  • پخش بهنگام رسانه
  • برنامه‌های کاربردی وب به صورت آفلاین
  • ویرایش اسناد
  • کشیدن و رها کردن
  • پیام رسانی Cross-document
  • مدیریت تاریخچهٔ مرورگرها
  • نوع MIME و ثبت کنترل پروتکل
  • Microdata

ذخیره سازی وب، یک فریم ورک برای دخیره سازی جفت بین کلید و ارزش، که رفتاری مشابه کوکی‌ها را، البته با ظرفیت ذخیره بیشتر و API بهبود یافته، فراهم می‌آورد.
همه فناوری‌های بالا در مشخصات W3C برای HTML5 شامل نشده است، ولی آن‌ها در مشخصات WHATWG برای HTML وجود دارد. برخی فناوری‌های مرتبط، که نه در مشخصات W3Cو نه در WHATWG برای HTML هستند، به شرح زیراند. W3C مشخصات این‌ها را جداگانه منتشر کرده است:

  • منطقه جغرافیایی
  • پایگاه داده SQL، یک پایگاه دادهٔ محلی و ایندکس گذاری شده که به صورت کلیدهای سلسله مراتبی ذخیره می‌شود.
  • فایل‌ها، دستگیره‌هایی برای آپلود و تغییرات در فایل‌ها
  • دایرکتوری‌ها و سیستم‌ها. این API برای موارد ذخیره سازی سمت سرویس گیرنده‌ای که با پایگاه داده برطرف نمی‌شوند در نظر گرفته شده‌است.
  • نوشتن فایل‌ها از برنامه‌های کاربردی وب

اچ‌تی‌ام‌ال۵ به تنهایی نمی‌تواند انیمیشن در درون صفحات وب را فراهم کند و جاوا اسکریپت یا CSS3 برای این کار لازم است.

منابع[ویرایش]

  1. "Mac Developer Library: System-Declared Uniform Type Identifiers". Apple. 2009-11-17. 
  2. Sergey Mavrody "Sergey's HTML5 & CSS3 Quick Reference. 2nd Edition". Belisso Corp., 2012. ISBN 978-0-9833867-2-8
  3. Sergey Mavrody "Sergey's HTML5 & CSS3 Quick Reference. 2nd Edition". Belisso Corp.، 2012. ISBN 978-0-9833867-2-8
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اچ‌تی‌ام‌ال۵ موجود است.