کوکی اچ‌تی‌تی‌پی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کلوچک[۱] یا کوکیِ اچ‌تی‌تی‌پی (به انگلیسی: HTTP Cookie) بسته‌ای از اطلاعات است که توسط سرور وب سایت مورد نظر یا جاری به مرورگرهای اینترنتی فرستاده می‌شود و در صورت لزوم نیز از مرورگرهای کاربران به سرور باز می‌گردد. ایجاد کنندگان وب‌گاه‌ها کوکی‌ها را می سازند تا امکان دسترسی بهتر به سایتشان را فراهم کنند. لو مونتولی (Lou Montulli) یکی از کارمندان شرکت نت‌اسکیپ کامیونیکیشنز (Netscape Communications) اولین کسی بود که تکنیک کوکی را به اجرا در آورد.

شیوه کار[ویرایش]

HTTP یک پروتکل فراموشکار است و در شرایط طبیعی هرگز گذشته‌اش را به خاطر نمی‌آورد. یعنی اگر شما دهها فرمان HTTP به سوی سرویس دهنده بفرستید هیچ ارتباط منطقی بین آن ها تشخیص نخواهد داد. کلید حل این مسئله بهره گیری از مکانیزمی برای ایجاد یک نشست بین مرورگر و سرویس دهنده ی وب است.

در تمام برنامه های کاربردی وب برای ایجاد یک نشست با کاربر، اطلاعات مختصری از اولین درخواستِ کاربر(که عموماً با فرایند احراز هویت آغاز می شود) بر روی سرویس دهنده ذخیره و نگهداری می شود و در ازای آن یک شناسه ی یکتا به نام Session ID (شناسه نشست) به مرورگر برگردانده می‌شود. در ارسال درخواست های بعدی مرورگر باید با ارسال Session ID به یاد سرویس دهنده ی وب بیاورد که "کیست" ، "چه کار دارد" و "قبلاً چه کارهایی انجام داده است" . در گذشته Session ID در لابلای برچسب های صفحه ی وب جاسازی و پنهان می شد ولی امروزه مهمترین روش پیاده سازی مکانیزم Session ID استفاده از کلوچک است که در پروتکل HTTP/1.1 (در سرایند درخواست و پاسخ) از آن پشتیبانی شده است. کوکی معمولاً یک فایل کوچک (حداکثر 4KB ) یا یک رشته متنی است. مرورگر این کوکی ها را در یک دایرکتوری خاص روی کامپیوتر کاربر ذخیره می کند. کاربر می تواند مانع ذخیره دائم کوکی روی دیسک سختش شود؛ در این حالت کوکی در حافظه موقت مرورگر ذخیره می شود و تا موقعی که مرورگر فعال است امکان دنبال کردن یک نشست وجود دارد.[۲]

فیلدهای اطلاعاتی کوکی[ویرایش]

در یک کوکی چندین فیلد اطلاعاتی درج می شود:

  1. Domain وب سایتی که کوکی را ایجاد کرده مشخص می‌کند.
  2. Path مسیر دایرکتورهایی که اطلاعات وضعیت در آن جا ذخیره شده را مشخص می کند.
  3. Content تمام اطلاعات مورد نیاز سرویس دهنده را برای حفظ حالت نشست و یادآوری گذشته ی آن شامل می شود.
  4. Expire تاریخ انقضای کوکی را مشخص می‌کند. بعد از آن اطلاعات وضعیت پاک می شود و نشستی در کار نخواهد بود.
  5. Secure به خاطر حساس بودن اطلاعات کوکی باید برای یک سرویس دهنده ی امن (Secure Server) فرستاده شود. [۳]

کاربرد[ویرایش]

معمولاً کوکی‌ها کاربردهای زیر را دارند:

  1. معرفی و شناسایی کاربران ثبت شده یک وب‌گاه (بنابراین کاربران وب‌گاه‌ها در صورتی که قبلاً به وب‌گاه وارد شده باشند، لازم نیست دوباره به وب‌گاه وارد شوند)
  2. برخی از اطلاعات کاربران مثل سبد خرید که در صفحات مختلف قابل دسترسی است
  3. رفت‌وآمدهای کاربران به داخل وب‌گاه
  4. شخصی سازی سایت‌ها
  5. امکان ردگیری فعالیت‌های کاربران

انواع کوکی[ویرایش]

کوکی‌ها دو نوع هستند : کوکی‌های موقت و کوکی‌های ماندگار . کوکی‌های موقت با بسته شدن سایت از بین می‌روند و برای حرکت بین صفحات استفاده می‌شوند و کوکی‌های ماندگار تاریخ انقضا دارند و تا آن تاریخ بر روی رایانه فرد می‌مانند. محل ذخیره شدن کوکی‌ها به مرورگری که استفاده می کنید بستگی دارد. اطلاعات ذخیره شده در کوکی‌ها ثابت نیست و برنامه نویسان صفحات وب برای کاربردهای مختلف از آن استفاده می‌کنند. کوکی‌ها ممکن است ناقض حقوق شخصی کاربران بوده و سبب کاهش امنیت سیستم‌های آنها شوند. می توانید با تنظیماتی که در مرورگر خود انجام می دهید، از ورود کوکی‌ها مطلع شوید یا جلوی ورود آنها را بگیرید. در غیر این صورت آنها بدون هیچ نشانی وارد دیسک سیستم شما می‌شوند. سپس می‌توانند بدون اطلاع شما برای کارهای خاصی که ممکن است مطلوب شما نباشد استفاده شوند(مثل هدف قرار دادن برای اعمال تبلیغاتی).

منابع[ویرایش]

کتاب اصول مهندسی اینترنت دکتر ملکیان

  1. «کلوچک» [رایانه] هم‌ارزِ «کوکی» (به انگلیسی: cookie)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر حسن حبیبی، «فارسی (ز-ی)»، در (۱۳۷۶-۱۳۸۵)، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۷-۱ (ذیل سرواژهٔ کلوچک) 
  2. اصول مهندسی اینترنت دکتر احسان ملکیان،ویراست دوم، چاپ سی و نهم
  3. اصول مهندسی اینترنت دکتر احسان ملکیان،ویراست دوم، چاپ سی و نهم