از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ایجاد فنّ‌آوری اکس‌ام‌ال یا زبان نشانه‌گذاری امتدادپذیر (eXtensible Markup Language) را باید بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین گامهایی به حساب آورد که در مسیر حلّ مشکل مقیاس‌پذیری^[۱] در اینترنت مدرن برداشته شده‌است. پس از ایجاد اکس‌ام‌ال توسّط کنسرسیوم وب جهان‌شمول (W3C) در سال ۱۹۹۶ (میلادی)، دست‌اندرکاران بسیاری از پروژه‌های محاسبات گسترده^[۲] به استفادهٔ گسترده از آن روی آوردند.

در حال حاضر، گوناگونی، میزان، و ابعاد فراوان به‌کارگیری اکس‌ام‌ال در اغلب زمینه‌ها و ساختارهای اینترنت امروزین به راستی شگفت‌آور است. فقط به عنوان نمونه، باید یادآور شد که تقریباً تمامی فنّ‌آوری‌های خدمات وب^[۳] ، گرافیک برداری مقیاس‌پذیر^[۴]، آردی‌اف^[۵]، و بسیاری از موارد دیگر، تنها با اکس‌ام‌ال انجام‌پذیر است.

چرایی و چگونگی این امر برای فهم آسانتر و درک همه جانبه‌تر اینترنت در حال حاضر، و به ویژه، جهت آشنایی با تدابیری که بشر برای هموار نمودن راه‌های امتداد و گسترش آن در آینده اتّخاذ خواهد کرد، از اهمّیّت بالایی برخوردار است.

فهرست مندرجات

۱ انگیزه‌ها و چرایی‌ها
- ۱.۱ آفرینش و نمایش دانش
۲ تجربهٔ اوّل
۳ فضای نام‌های اکس‌ام‌ال
۴ تعریف انواع در سندها
۵ شمای اکس‌ام‌ال و اعتبار سنجی
۶ مدل اشیاءنگر سند
۷ اِی‌پی‌آی ساده برای اکس‌ام‌ال
۸ = شمای اکس‌ام‌ال

[ویرایش] انگیزه‌ها و چرایی‌ها

مقالهٔ اصلی: چرا اینترنت، چرا حالا

بسیاری از پرسش‌های عمده پیرامون پدیده‌های نوین جهانی، و به ویژه موهبت عالم‌گیر اینترنت را ساده‌تر و منطقی‌تر است که با مطالعه و شناخت هر چه واقعی‌تر و همه‌جانبه‌تر تاریخ و فلسفه علوم، مخصوصا، از ابتدای دوران تولد دوباره تا به امروز پاسخ داد.

[ویرایش] آفرینش و نمایش دانش

اصلی‌ترین و ذاتی‌ترین وظیفهٔ زبان اکس‌ام‌ال بیان، نمایش، و تحت سیطره در آوردن داده‌ها ست. وقتی از داده‌ها اسم می‌بریم، در واقع، اطلاعات و دانش هم گفته‌ایم.

تبیین نقش و اهمیت اکس‌ام‌ال در خلق و نمایش انعطاف‌پذیر، قابل گسترش، و مقیاس‌یاب دانش را بهتر است با اشاره‌ای گذرا بر نقش عنصر خط در هنر نقاشی آغاز کنیم. در نقاشی، استفاده از خط نقطهٔ آغاز و شروع خلق و آفرینش هنری هم هست. در واقع، پیش از کشیدن اولین خط فقط یک‌نواختی، بی‌دانشی، بی‌نظمی، و بی‌ساختاری مطلق بر تمامی فضا حاکم است.

خوب که بیندیشیم، زبان اکس‌ام‌ال درست همین کار را با برچسب زدن^[۶]، نام‌گذاشتن، و صفات^[۷] برای نام‌ها تعریف کردن در مورد داده‌های بی‌ساختار انجام می‌دهد.

[ویرایش] تجربهٔ اوّل

به عنوان نمونه‌ای بسیار ساده از یک سند اکس‌ام‌ال می‌توان به بررسی مورد زیر پرداخت:

‎

<University>	
<Department>Mathematics</Department>      
<Department>Biology</Department>  
</University>

بر خلاف سندهای اچ‌تی‌ام‌ال و اکس‌اچ‌تی‌ام‌ال که در آن‌ها از عناصر و برچسب‌های از پیش تعبیه یافته استفاده می‌کنیم، در سندهای اکس‌ام‌ال تمامی برچسب‌ها را خود نام‌گذاری و انتخاب می‌نماییم.

اگر چه برچسب‌های (tags) متعدّدی می‌تواند در هر سند موجود باشد، فقط یکی از آنها - و همواره یکی از آنها (در اینجا University) - نقش ریشه و در خودگیرندهٔ سایر برچسب‌ها را برعهده دارد.

چنانچه نمونهٔ اکس‌ام‌ال داده‌شده در بالا را، عیناً، در فایلی که با xml. ختم می‌شود ذخیره کنیم، می‌توانیم با یکی از متن‌شکن‌های اکس‌ام‌ال^[۸] شروع به شکستن و پردازش آن بنماییم. از آن‌جا که شرکت مایکروسافت یکی از متن‌شکن‌های اکس‌ام‌ال، موسوم به ام‌اس‌اکس‌ام‌ال^[۹] را، در درون مرورگر خود یعنی آی‌ای (IE) تعبیه نموده‌است، فقط کافی‌ست سند اکس‌ام‌ال خود را با آی‌ای باز کنیم.

در اینجا، برای مثال بالا صفت خصوصی بودن برای نام یا مفهوم دانشگاه تعیین شده‌است:

‎

<University Category = "Private">	
<Department>Mathematics</Department>      
<Department>Biology</Department>  
</University>

صفات مورد نظر برای هریک از عناصر اکس‌ام‌ال می‌تواند به هر تعداد باشد، و به هر ترتیبی بیاید، ولی، همواره باید آن‌ها را فقط در درون بر چسب شروع جای داد، و نه هیچ کجای دیگر.

[ویرایش] فضای نام‌های اکس‌ام‌ال

مقالهٔ اصلی: فضای نام‌های اکس‌ام‌ال

[ویرایش] تعریف انواع در سندها

مقالهٔ اصلی: تعریف انواع در سندها

با کمک تعریف انواع در سندها یا دی‌تی‌دی^[۱۰] می‌توانیم به تعریف و شرح انواع گوناگون عناصر و المان‌های مورد استفاده در یک سند اکس‌ام‌ال و نیز بیان صفات و شناسه‌های مختلف آن‌ها مبادرت نماییم.