قلعه حسن خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دیگرکاربردها شهرقدس، سبزه الماس

قلعه حسن خان نام پیشین شهرقدس امروزی در غرب شهر تهران می‌باشد. اما امروزه تنها نام محله ای است در قلب شهرقدس که بیشتر به قلعه یا میدان قدس معروف است و این مقاله در مورد همین محله قدیمی است.

میدان قدس ، جایی که قبلاً دروازه اصلی قلعه حسن خان در آن قرار داشت و قلعه پشت آن بود

تغییر نام[ویرایش]

شهر قدس که تا قبل از تاسیس شهرداری در سال ۱۳۶۸ تحت نام قلعه حسن خان شناخته می‌شد، روستایی کوچک و قلعه مانند در حاشیه غربی تهران و پائین روستای وردآورد و کارواسرا سنگی بود. در جبهه شمالی آن کاووسیه ، در جبهه غربی سرخ حصار ، در جبهه شرقی اسماعیل آباد و در جبهه جنوبی آن ورامینک قرار داشت.

در سال۱۳۶۸/۰۴/۰۳[۱] شهر قدس از رشد روستای قلعه حسن خان و ادغام آن با نقاط دیگری مانند سرخ حصار، کاووسیه، اسماعیل آباد و شهرک بهشتی به وجود آمده‌است.

نام[ویرایش]

نام قلعه حسن خان را امیرتومان (میرشکار قاجار) با علاقه ای که به پسر خود داشت با ساخت قلعه ای روی این منطقه نهاد.


محله[ویرایش]

محله قلعه شاید بتوان گفت اولین محله مسکونی شهرقدس امروزی است که بین میدان قدس تا عمارت ، حول مسجد جامع واقع شده است.البته در گذشته دور در کاووسیه ، سرخ حصار ، وارمینک ، چمن ، امامزاده و اسماعیل آباد سکونت هایی جریان داشته که در مقاطعی خالی از سکنه شده است. قلعه پس از استقرار اولین مهاجرین خمسه و کاشی که برای همیشه ماندگار شدند ساخته شد. امروزه هم کاشی ها بیشتر در همین محله و امامزاده ساکن هستند. محله قلعه برج و بارو و دروازه ای داشته که شبها در آن بسته می شد و هنوز بین قدیمی ها مرسوم است که می گویند اگر دیر بیایی در قلعه (یا به لفظ عامه قعله) بسته می شود.

هنوز می توان آثار دیوارهای کاهگلی آن را در کوچه های پشت مسجد جامع دید. در این محله اولین حمام که امروزه ثبت میراث فرهنگی شده است قرار دارد. محله قلعه چسبیده به چمن سبزه الماس و عمارت محله اعیانی خوانین قلعه می باشد. کوچه های باریک اولین خصیصه این محله است که به کوچه های بن بست ختم می شود که امروزه با تخریب و ساخت باغ و باغچه های اطرافش در جنوب و شمال به اطراف راه پیدا کرده وگرنه در گذشته تنها از شرق به میدان قدس (لاله) و در غرب به عمارت و میدان آزادی (سرقنات، منبع آب) راه داشت.

مردم[ویرایش]

مردم قدیم قلعه از مهاجرین خمسه و کاشی که در گذشته رعیت امیرتومان بوده‌اند شکل گرفته و بعدها اقوام مهاجر دیگری به آنجا کوچ کرده‌اند. اقوام اولیه در زمان قاجار برای کار کشاورزی و دامداری به این منطقه کوچ کردند اما در زمان پهلوی مردم جهت اسکان و کار در کارخانجات اطراف آنجا به قلعه مهاجرت کردند. محله‌ای ارزان که نزدیک به شهر تهران بود. زنان کاشی این محله در قدیم به فرش بافی معروف بودند. مردان قدیم این محله در گذشته کشاورز و باغدار بودند که با پیشرفت قلعه به شهر، و فروش زمینها و باغات به منافع اقتصادی رسیدند.[نیازمند منبع]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منبع[ویرایش]

  • کتاب: راهنمای همشهری|راهنمای مشاغل شهرستان قدس، نوشته: تحریریه همشهری، با همکاری روابط عمومی شهرداری قدس، صفحه ۶۴و۶۵، چاپ اول۱۳۸۹.


جستارهای وابسته[ویرایش]