شهرستان قدس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان قدس
تصویری از شهرستان قدس
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان تهران
مردم
زبان‌های گفتاری فارسی
مذهب شیعه
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی ۰۲۱
وب‌گاه فرمانداری قدس

شهرستان قدس ، یکی از شهرستانهای استان تهران است و در غرب شهر تهران و همسایگی استان البرز قرار دارد [۱].

تقسیمات کشوری[ویرایش]

بخش‌ها[ویرایش]

شهرها[ویرایش]

میدان قدس

دهستان‌ها[ویرایش]

روستاها[ویرایش]

  • شهرک دانش
  • هفت جوی
  • زرنان بالا
  • زرنان پایین

فرمانداران[ویرایش]

  • علی جهانبخشی (از بدو تاسیس فروردین ۸۸ تا دی ماه ۹۱)
  • حسن موسوی (از دی ماه ۹۱ تا اردیبهشت ۹۲)
  • ناصر آذریفر (از اردیبهشت ۹۲ تا آذر ۹۲)
  • نورمحمد فردی بیرانوند (از آذر ۹۲ تا کنون)

تاریخچه[ویرایش]

مرکزیت شهرستان قدس ، در ابتدا روستایی با نام قلعه حسن خان از بخش کن بود که در اوایل انقلاب با نام شهرک حسن خان به شهرستان شهریار سپرده شد. نام آن به شهرک قدس تغییر پیدا کرد و بعدها با اضافه شدن چند روستا و دهکده و تصویب نخست وزیر وقت به شهرقدس [۲] تبدیل شد. دراردیبهشت ۱۳۸۸ هیئت وزیران بنا به پیشنهاد وزارت کشور با ایجاد شهرستان قدس به مرکزیت شهر قدس که با ساختار تقسیماتی بخش مرکزی شامل دهستان‌های هفت جوی و دانش با درجه تراکمی زیاد، در غرب شهر تهران و کیلومتر ۲۰بزرگراه فتح و مجاورت استان البرز و راه آهن تهران ـ تبریز قرار گرفته است موافقت کرد.[۳]

پیشینه[ویرایش]

در اواخر سلطنت قاجاریه واوایل سلطنت رضا خان قلدر شخصی بنام امیرتومان که میرشکار (سردسته شکارچیان ) دربار بود اراضی این منطقه را به تصرف خود دراورد ودر آن زمان این منطقه بسیار دور از پایتخت بودوکسانی که درتهران به سوی کرج حرکت می کردند معمولا اولین اتراقگاه آنان در نزدیکی همین اراضی بود. امیرتومان با فراهم کردن امکانات وآوردن عده ای از اهالی خمسه به این منطقه ،آرام آرام زمینهای بایر را به زمین های کشاورزی تبدیل نمود ومنطقه رنگی از زندگی جدید به خود گرفت.

می گویند نام اولیه این محل پیش از آنکه امیر تومان آنرا تصاحب کند سبزه الماس بوده وامیرتومان آنجا را به نام فرزند ارشدش که نام او حسن خان بود "قلعه حسن خان "نامید. اولین مغازه در قلعه حسن خان را شخصی بنام مشهدی حسین معروف به کلاه حسین به معنای کوتاه قد که اهل یزد بود باز کرده که محل فعلی آن نیز مغازه لبنیاتی جعفری روبروی مسجد جامع شهر است.

اولین وسیله نقلیه که وانت بار وشبیه به کامیون بوده توسط شخصی بنام حمید شهباز یاردلی فرزند کریم خان آورده که روزی دوبار صبح وعصر این وسیله به شهر تردد داشته ومردم از آن استفاده می کردند. تنها امامزاده این شهر امامزاده ابوالحسن وابوالحسین از نوادگان امام موسی کاظم (ع) بوده وسابقه آن به چند صد سال برمی گردد وامروزه هم این امامزاده ها زیارتگاه اهل ایمان است.

اولین مسجد شهر مسجد جامع می باشد که چندین بار بازسازی شده است. آموزش وتربیت درقالب مکتب خانه در شهر قدس توسط شخصی بنام شیخ مرتضی که روحانی بود شکل گرفته واولین مدرسه دولتی شهر درسال ۱۳۴۱ به نام دبستان صادقی ساخته شده است. اولین حمام محل واقع در خیابان امام (ره ) روبروی کوچه میثم بوده که چون از وضعیت مناسبی برخوردار نبوده مالکین با کمک وهمیاری مالی جهانشاه خان که یکی از سران بزرگ خمسه درآن زمان وازمخالفان رضاشاه قلدر بود وپس از شکست از ایشان به قلعه حسن خان آمده بود سرمایه ساخت حمام جدیدی بنام "خزینه در" روبروی مسجدجامع داخل کوچه احداث که این حمام به سال ۱۲۴۰ تا ۱۲۵۰ ه.ش برمی گرددومعمار آن شخصی بنام استادکریم بوده است.

درحال حاضر شهر قدس از لحاظ اشتغال در غرب استان تهران به عنوان یکی از مراکز بزرگ صنعتی محیط کارگری مناسبی را فراهم نموده است واکثر ساکنین بعنوان کارگر دراین مراکز مشغول به کارند بعد از اشتغال به کشاورزی ،کارمندان دولت درصدی از اشتغال را به خود اختصاص می دهند.

از نظر اجتماعی[ویرایش]

از نظر اجتماعی درحال حاضر شهر قدس با وسعتی در حدود ۲۴۰ کیلومتر مربع یا به عبارتی ۷۰۰/۲ هکتار جمعیتی بالغ بر ۰۰۰/۳۵۰ نفر از نقطه نظر وسعت وجمعیت یکی از شهرهای پرجمعیت ومتراکم در کشور محسوب می گردد.جمعیتی از نوع بسیار پراکنده با فرهنگهای مختلف وآداب وسنن متفاوت وناهمگون. از لحاظ کشاورزی شهر قدس به لحاظ موقعیت جغرافیایی از نوع خاک مرغوب وآب در حد کفایت در سطح شهر ومنطقه از کشاورزی مطلوبی برخوردار است . از مهمترین محصولات آن بعنوان نمونه :غلات :گندم ،جو،ذرت از صیفی جات :گوجه ،خیار باغات میوه: سیب ،آلو ،گیلاس وآلبالو می باشد. سطح زیر کشت در حوزه قدس وشهرکهای اطراف آن ۱۵۰۰ هکتار است

از لحاظ تاریخی[ویرایش]

از لحاظ تاریخی بخش قدس همان منطقه‌ای است که در گذشته «قلعه حسن خان» نامیده می‌شد. درباره ساخت قلعه مذکور و وجه تسمیه آن گفته می‌شود که در اواخر دوران قاجار یکی از میرشکاران که لقب «امیرتومان» را داشت طی سفری از تهران به کرج منطقه‌ای مستعد و آماده برای عمران و آبادانی را شناسایی کرده و آن را به تصرف خود در آورد. او با اجیر کردن و کوچ مردمانی از اهالی خمسه این سرزمین را در اندک زمانی به منطقه‌ای آباد و سرسبز تبدیل می‌کند و قلعه‌ای مستحکم نیز برپا می‌دارد.

امیرتومان به دلیل علاقه به فرزند ارشدش «حسن خان» قلعه مذکور را «قلعه حسن خان» می‌نامد. امیرتومان صاحب چند فرزند به نام‌های: رضاخان، حسن خان، آقابزرگ خان، موتمرالدوله و سالار همایون بود که آنان پس از مرگ پدر، قلعه حسن خان را بین خود تقسیم کردند و به هر یک از برادران نزدیک یک دانگ رسید. در آن زمان تمام اراضی این قلعه و اطراف آن قابل کشت و زرع بود و کلاً به نواحی: چمن الماس خان، ورامینک، میاندوآب، قلعه سون، اکبر نایب، چنارسوخته و... که مجموعاً ده قطعه بوده تقسیم می‌شد.

هر یک از نواحی دارای قلعه‌ای خاص بود. برسی مدارک تاریخی نشان می‌دهد که در میاندوآب عده‌ای از اعراب ساکن بوده و به پرورش گاومیش اشتغال داشته‌اند. اراضی قلعه توسط سه قنات بزرگ آبیاری و پرآب آبیاری می‌شد. یکی از آن‌ها قنات بزرگ نام داشت. و مبدا آن تپه و رودخانه‌ای به نام قروق که شاخه‌ای از رود کرج بود. گویا یکی از قنات‌ها که قنات بزرگ نام داشت از تپه‌های سرخه حصار سرچشمه گرفته به سوی قلعه امتداد می‌یافت. آب این قنات حتی به مناطق جنوبی تری چون ورامینک نیز می‌رسید.

علاوه بر فعالیت‌های کشاورزی و باغداری، بخش دیگری از اقتصاد اهالی قلعه حسن خان بر دامپروری استوار بوده‌است. به دنبال تحولات اجتماعی و سیاسی دهه‌های اخیر، افزایش جمعیت و رشد مهاجرت به سوی تهران، امروزه قلعه حسن خان به یکی از مناطق پر جمعیت و متراکم مسکونی حومه تهران تبدیل شده‌است.

شهر قدس[ویرایش]

شهرقدس از رشد روستای قلعه حسن خان وادغام آن با نقاط دیگری مانند سرخ حصار کاووسیه و شهرک بهشتی بوجود آمده‌است. ازاینرو می‌توان دو دوره متمایز را برای تحول کالبدی شهر متصور گردید: الف- ایجاد بناها ورشد قلعه حسن خان بصورت یک روستا ب- رشد سریع و بدون وقفه شهر در دو سه دهه اخیر در مرحله اول قلعه حسن خان از دوقلعه اربابی تشکیل گردیده که بنام مالک آن(حسن خان) نا میده شده‌است وهردو قلعه دروازه بوده‌است (یکی ازدروازه‌های نزدیک مسجد جامع فعلی و دیگر نزدیک میدان اصلی موجود شهر قرار داشته‌است). قُدس یکی از شهرهای استان تهران ودارای بیشترین تراکم جمعیتی در ایران است. این شهر مرکز بخش قدس شهرستان شهریار قرار دارد.

شهر قدس (قلعه حسن خان) یکی از شهر‌های قدیمی استان تهران می‌باشد که با قرار گرفتن این شهر در مسیر جاده قدیم کرج (کیلومتر ۱۷) و موقعیت خوب جغرافیایی و اب و هوای خوب کوهپایه‌ای در این چند سال اخیر میزبان سکونت مهاجرین بسیاری از سایر شهرهای کشور بوده‌است لازم به ذکر است این شهر با دارا بودن معادن و مزارع باغ‌ها و مجتمع‌های صنعتی و قهرمانان ورزشی یکی از شهر‌های مهم کشور به شمار می‌آید. شهرقدس که تا قبل ازتاسیس شهرداری درسال ۱۳۶۸ که تا آن تاریخ ۵ سالی بود که از جمعیت شهری عبور کرده بود تحت نام قلعه حسن خان شناخته می‌شد روستای کوچک و قلعه مانندی در حاشیه جنوب غربی تهران و همجواری شهرداری منطقه ۹ و ۱۸ بود. جبهه آن کاووسیه و جبهه غربی آن سرخ حصار قرار داشت. درسال ۱۳۶۸ مجموعه سه روستای مذکور تحت پوشش خدمات شهرداری قرار گرفت و به نام شهرقدس نام گذاری شد. شهرقدس در فروردین ۸۸ با تصویب به دولت به شهرستان ارتقا یافت. تهران بالاترین سهم مهاجران شهرقدس را داراست.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • کتاب: راهنمای همشهری|راهنمای مشاغل شهرستان قدس، نوشته: تحریریه همشهری، با همکاری روابط عمومی شهرداری قدس، صفحه ۶۴و۶۵، چاپ اول۱۳۸۹.
پرچم ایران

بخش‌ها و دهستان‌های استان تهران

بخش‌ها شهرستان اسلام‌شهر
مرکزی

ده عباس | احمدآباد مستوفی

چهاردانگه

فیروزبهرام | چهاردانگه

بخش‌ها شهرستان پاکدشت
مرکزی

حصارامیر | فرون‌آباد | فیلستان

شریف‌آباد

شریف‌آباد | جمال‌آباد | کریم‌آباد

بخش‌ها شهرستان تهران
مرکزی و کن

سولقان | سیاه‌رود

بخش آفتاب

آفتاب | خلازیر

بخش‌ها شهرستان دماوند
مرکزی

ابرشیوه | تاررود | جمع‌آبرود

رودهن

آبعلی | مهرآباد

بخش‌ها شهرستان رباط‌کریم
مرکزی

وهن‌آباد | منجیل‌آباد | امام‌زاده ابوطالب

گلستان

صالح‌آباد | میمنت

بوستان

همدانک | اسماعیل‌آباد

بخش‌ها شهرستان ری
مرکزی

عظیمیه | غنی‌آباد

بخش فشاپویه

حسن‌آباد | کلین

کهریزک

قلعه‌نو | کهریزک

بخش‌ها شهرستان شمیرانات
رودبار قصران

رودبار قصران

لواسانات

لواسان بزرگ | لواسان کوچک

بخش‌ها شهرستان شهریار
مرکزی

جوقین | رزکان | فردوس | قائم‌آباد | مویز | سعیدآباد

بخش‌ها شهرستان فیروزکوه
مرکزی

حبل‌رود | پشت‌کوه | شهرآباد

ارجمند

قزقانچای | دوبلوک

بخش‌ها شهرستان قدس
مرکزی

دانش | هفت جوی

بخش‌ها شهرستان نظرآباد
مرکزی

احمدآباد | جمال‌الدین

تنکمان

تنکمان | نجم‌آباد

بخش‌ها شهرستان ورامین
مرکزی

بهنام پازوکی جنوبی | بهنام وسط شمالی

جوادآباد

بهنام عرب جنوبی | بهنام وسط جنوبی

پیشوا

بهنام سوخته جنوبی | عسگریه

قرچک

قشلاق جیتو | ولی‌آباد

فهرست روستاهای استان تهران