کیلان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کیلان
کِلون
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان دماوند
بخش بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۲۹۸۱ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۷۱ متر
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر کیلان خوش آمدید

کیلان نام شهر کوچکی است واقع در بخش مرکزی شهرستان دماوند در استان تهران ایران.

کیلان در دوازده کیلومتری جنوب شرقی شهر دماوند و ۸۶ کیلومتری شرق تهران در دره‌ای واقع در حاشیه رودخانه جمع‌آبرود شکل گرفته است.

اکثر مردم کیلان باغدار هستند. خرده مالکی ویژگی مشخص این شهر و روستاهای پیرامون آن است.

مهمترین ساختمان موجود در شهر، ساختمان مسجد جامع می‌باشد که در فهرست میراث فرهنگی ثبت شده است.

در پیرامون کیلان چندین غار و زاغه قدیمی از جمله در مناطق پشته‌بند، و برنهشت و اطراف قلعه‌های «عسگر» و «حصارک» دیده می‌شود

چندین دژ کهن نیز با نام‌هایی مانند «قلعه مزدک»، «قلعه سپید» و «قلعه دیو» در پیرامون کیلان دیده می‌شود.

لهجه کیلانی گویشی از زبان مازندرانی(طبری) است که به زبان فارسی بسیار نزدیک شده‌است. این گویش در آستانه فراموشی است و جای خود را به فارسی معیار داده‌است. به باور مردم محل، نام کیلان از دو جزء کی+لان تشکیل شده و به معنای «جایگاه شاهان» است. کی، در زبان ایرانی به معنای شاه است (کی‌کاوس، کی‌خسرو ...) و پسوند لان/ران به معنای جایگاه است (این پسوند به شکل -ران در نام تهران و شمیران نیز دیده می‌شود)

از خوراک‌های آشپزی محلی کیلان می‌توان به غذاهایی چون کالگوشتی (پلو ته چین محلی که با گوشت گوسفند پخته می‌شود)، آش لَقچَک، خورش لَته سیب (برگه سیب)، خورش جوز اشاره کرد. شیرینی‌ها و تنقلات کیلانی عبارتند از: پاکَن، حلوا جوز، نونِ کِلونی، سِمنو و آبنبات کِلونی.

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهر براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۲۹۸۱ نفر (۹۰۲ خانوار) شامل ۱۵۴۴ مرد و ۱۴۳۷ زن می‌باشد[۱] جمعیت کیلان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۳۰۳۸ نفر بوده است.

جغرافیا[ویرایش]

کیلان در دامنه کوه قره‌آقاج قرار دارد. رودخانه جمع‌آبرود از وسط کیلان می‌گذرد. قیسی، زردآلو، سیب، گلابی، گردو، انار، انجیر، آلبالو و گیلاس از محصولات کشاورزی کیلان هستند. امروزه به دلیل حفر چاه‌های عمیق کشاورزی در بالادست کیلان به‌ویژه در منطقه باغداری هومند و آبسردآب این رودخانه بسیار کم آب گردیده‌است و به همین دلیل شاهد کم شدن درختان در این منطقه میباشیم ولی با کمک شهرداری و کمک مردم دلسوز کیلان وحفر چاه های عمیق این معضل در حال برطرف شدن میباشد

این شهر از یک سو در نزدیکی کویر ایوانکی قرار گرفته و از طرف دیگر در نزدیکی رشته‌کوه‌های البرز، همین عامل سبب شده که اختلاف دما در نقاط مختلف این شهر بسته به ارتفاع زمین به ۲ تا ۶ درجه برسد. برای مثال مشاهده می شود هنگامی که در محله اتحاد (گاراژ) در شمال این شهر دمای هوا در ساعات میانی روز ۲۸ درجه سانتیگراد است در همان ساعت در مرکز شهر کیلان به دلیل قرارگرفتن در داخل دره (قرار گرفتن در ارتفاعی پایین‌تر) دمای هوا به ۳۰ الی ۳۲ درجه سانتیگراد می‌رسد .باوجوداین در نقاطی که درختان وجود دارد هنوز لطافت بهاری را میتوان حس کرد.کیلان از نظر آب وهوایی جزو مناطق خوش آب و هوای منطقه به شمار میرود .شاهد این مدعا ویلاهای فراوان در کیلان است که برای گذران از سختی شهر نشینی در کیلان ساخته شده ومورد استفاده قرار میگیرد.ودر ایام تعطیل در طول سال درشهر کیلان به علت هجوم مردم طبیعت دوست , مردم کیلان شاهد ترافیک در این شهر کوچک میباشند.

محله‌ها[ویرایش]

محله‌های کیلان عبارتند از:

  • آسیاب بالا (تخت اسیو بالا)، نام قدیم: کلباغ شکر
  • اتحاد (گاراژ)
  • ارجمال
  • پاباغ
  • تخت پَلَگ
  • حصارک
  • در مازِرون
  • رعیت طایفه (رع طیفه)
  • سرسیه
  • سیدهای زرگر
  • شرف دین
  • شمس
  • عمادین
  • قلعه عسگر
  • کردر
  • کوهان
  • گله‌بار

پانویس[ویرایش]

  1. ننایج سرشماری ۱۳۹۰ وبگاه مرکز آمار ایران

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
  • مختصات و ارتفاع