رضا پهلوی (دوم)

با رضاشاه پهلوی اشتباه نشود.

رضا پهلوی

شناسنامه
نام کامل	رضا پهلوی
معروف به	شاهزاده
زادروز	۹ آبان ۱۳۳۹ ۳۱ اکتبر ۱۹۶۰(۱۹۶۰-10-۳۱) ‏(۵۲ سال)
زادگاه	تهران، ایران
همسر(ان)	یاسمین اعتماد امینی
فرزندان	نور پهلوی (۱۴ فروردین ۱۳۷۱) ایمان پهلوی (۲۱ شهریور ۱۳۷۲) فرح پهلوی (۲۷ دی ۱۳۸۲)
دین	اسلام شیعه
اطلاعات سیاسی
سمت‌های پیشین	ولیعهد ایران
فعالیت‌ها	فعال حقوق بشر، نویسنده و سیاست‌مدار.
وب‌گاه رسمی	www.rezapahlavi.org

رضا پهلوی (زادهٔ ۹ آبان ۱۳۳۹ در تهران) آخرین ولیعهد دولت شاهنشاهی ایران و رییس کنونی دودمان پهلوی است. او فرزند محمدرضا شاه پهلوی، آخرین پادشاه ایران، و فرح دیبا است.

نگارخانه رضا پهلوی

کوشک احمدشاهی، محل اقامت رضا پهلوی در باغ نیاوران در دوران ولیعهدی

رضا پهلوی، یک روز پس از مرگ پدرش در قاهره و در حال یادکرد قسم به قانون اساسی مشروطه مبنی بر «مبارزه با حکومت سید روح‌الله خمینی» و آغاز فعالیت‌های سیاسی^{[نیازمند منبع]}

رضا پهلوی فرزند محمدرضا پهلوی آخرین پادشاه ایران است. او در سن ۷ سالگی، تاج ولیعهدی را بر سر او نهاد و با این کار، او رسماً بر اساس قانون اساسی مشروطه ولیعهد ایران شد. از زمان پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، و خلع پدر او از سلطنت، رضا پهلوی مجبور به زندگی در خارج از ایران است. او از فعالان سیاسی و از مخالفان جدی نظام جمهوری اسلامی است. به عقیده وی انتخاب محتوای نظام آینده کشور و نهایتا شکلش باید به دست مردم ایران و نمایندگان منتخب مردم ایران باشد.

خانواده

رضا پهلوی، حاصل ازدواج محمدرضا پهلوی با فرح پهلوی است. او نخستین فرزند پسر محمدرضا پهلوی و مطابق قانون اساسی مشروطه ولیعهد ایران بوده‌است.

از آنجایی که شاه ایران، در پی دو ازدواج قبلیش، نتوانسته بود مطابق قانون اساسی مشروطه فرزند پسر و ولیعهد مورد نیاز برای نهادینه کردن سلطنت پهلوی در ایران را به بار آورد، تولد رضا پهلوی برای دربار سلطنتی ایران اتفاق بسیار مهمی تلقی می‌شد و سالروز تولد او تا پایان دوره پهلوی توسط حکومت وقت گرامی داشته می‌شد.

او برادر بزرگ‌تر علی‌رضا، فرحناز و لیلا و برادر ناتنی شهناز پهلوی است، که حاصل ازدواج محمدرضا پهلوی با فوزیه است. در سال ۲۰۰۱ میلادی، لیلا پهلوی، جوان‌ترین خواهر رضا پهلوی، در لندن، پادشاهی متحد درگذشت. در سال ۲۰۱۱ میلادی، علی‌رضا برادر کوچک‌تر رضا پهلوی در بوستون، آمریکا در آپارتمان شخصی خود خودکشی نمود.

رضا پهلوی هم‌چنین پدرخوانده غیر رسمی لوئیز، نوه آلبرت دوم پادشاه بلژیک است.

رضا پهلوی در روز ۲۲ خرداد ۱۳۶۵ با دختری ایرانی به نام یاسمین اعتماد امینی ازدواج کرد و اکنون صاحب سه دختر از او به نام‌های نور (۱۴ فروردین ۱۳۷۱)، ایمان (۲۱ شهریور ۱۳۷۲) و فرح (۲۷ دی ۱۳۸۲) است.

کودکی و ولیعهدی

رضا پهلوی فقط شش سال داشت که به کاخ اختصاصی خود راه یافت. کاخ وی، بنای قدیمی و کوچک کوشک احمدشاهی واقع در مجموعه باغ نیاوران بود که پیش از نقل مکان رضا پهلوی کاملاً بازسازی شد. در آن جا وی تحت نظر یک معلم فرانسوی به نام مادمازل ژوئل فوبه قرار گرفت و چند نفر از آجودان‌های شاه نیز به انجام امور مختلف وی گمارده شدند.

تنها یک سال بعد و در سن ۷ سالگی، محمدرضا پهلوی تاج ولیعهدی را بر سر او نهاد. با این کار، او رسماً بر اساس قانون اساسی مشروطه ولیعهد ایران شد و می‌توانست مقام سلطنت را پس از پدرش بر عهده بگیرد. مراسم تاجگذاری در کاخ گلستان برگزار گردید.

هنگامی که رضا پهلوی به سیزده‌سالگی رسید، محمدرضا پهلوی شخصاً پرواز را به او آموخت.

نوجوانی و تحصیلات

در جریان انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، رضا پهلوی ۱۸ سال داشت و به تازگی موفق به اخذ دیپلم متوسطه شده بود و در حال انجام دوره آموزش پرواز جنگنده در ایالات متحده بود. با وقوع انقلاب، رضا پهلوی دیگر نتوانست به ایران بازگردد.

در آمریکا او به تحصیل در رشته خلبانی هواپیمای جنگنده پرداخت.

پس از درگذشت محمدرضا پهلوی در رشته علوم سیاسی از دانشگاه جنوب کالیفرنیا در ایالات متحده، به تحصیل پرداخت و مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم سیاسی دریافت کرد. وی همچنین حرفه عکاسی را به طور تخصصی آموخت و هنوز آن را به شکل ذوقی دنبال می‌نماید.

جنگ ایران و عراق

او در آغاز جنگ ایران و عراق طی نامه‌ای به نیروی هوایی ایران، پیشنهاد کرد تا به عنوان خلبان جنگنده در جنگ ایران و عراق شرکت کند، که این تقاضا توسط مقامات وقت ایران بی‌پاسخ ماند.

فعالیت‌های سیاسی

نشست شاهزاده رضا پهلوی با ایرانیان مقیم هلند، می ۲۰۱۲

رضا پهلوی، فعالیت‌های سیاسی خود را بلافاصله پس از مرگ پدرش آغاز نمود. او مدتی به مراکش رفت. سپس در سال ۱۹۸۴ به آمریکا عزیمت کرد. رضا پهلوی به عنوان یکی از رهبران اپوزیسیون ایران شناخته می‌شود.

او با کمک مالی به رادیو نجات ایران (در قاهره) شروع به فعالیت علیه نظام تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی کرد.

با ترور ارتشبد غلامعلی اویسی در سال ۱۳۶۲، فعالیت رضا پهلوی نیز برای مدتی رو به کاهش گذاشت و وی با ترک مراکش به ایالات متحده آمریکا رفت.^{[نیازمند منبع]} رضا پهلوی در کتابی که در سال ۲۰۰۲ با نام نسیم دگرگونی و به زبان انگلیسی منتشر کرد دیدگاه‌های خود را در زمینه حمایت از جنبش‌های «ناآرامی‌های مدنی و قیام‌های بدون خشونت» مطرح کرد که این کتاب هم اکنون به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است. سایر کتاب‌های وی میثاق با مردم و آزادی برای هم‌میهنانم نام دارند که هر دو به فارسی نیز برگردانده شده‌اند. همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، کتابی از رضا پهلوی به نام ساعت انتخاب به زبان فرانسه منتشر شد.

رضا پهلوی، مهم‌ترین هدف از فعالیت‌های سیاسی خود را «برپایی نظامی سکولار و مردم‌سالار در ایران» می‌داند. وی همواره تأکید دارد که «مسألهٔ اصلی رژیم جمهوری اسلامی است و مادام که این رژیم بر سر کار است، مردم ایران فرصت پیشرفت و آزادی را نخواهند یافت».

رضا پهلوی مخالف هر گونه حمله نظامی کشورهای خارجی به ایران است. رضا پهلوی معتقد به تغییر حکومت ایران از طریق رأی مردم و همه‌پرسی است

در راستای رویدادهای پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم، رضا پهلوی از جامعهٔ جهانی خواست تا «از جنبش نافرمانی مدنی مردم ایران» در مقابل حکومت مذهبی این کشور پشتیبانی کنند.

او معتقد است حکومت دوره پدرش را نمی توان حکومت توتالیتر دانست و ایرادی که به حکومت در آن دوره وارد می داند نبود فضای آزاد سیاسی است، در عین حال می‌گوید که منتقد سرکوب‌ها و محدودیت‌های سیاسی در دوران سلطنت پدرش است. رضا پهلوی هم چنین در ۲۶ اسفند ۱۳۸۹ در مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی صدای آمریکا گفت: «در صورت توافق در ایجاد حکومتی سکولار، با میرحسین موسوی و مهدی کروبی، با کمال میل با ایشان همکاری خواهم کرد».

در تاریخ ۱۸ فوریه ۲۰۱۳ میلادی، مصاحبه تلویزیون دولتی چین با رضا پهلوی با واکنش حکومت جمهوری اسلامی روبرو شد. سفارت جمهوری اسلامی در پکن طی بيانيه‌ای شديد‌الحن، آن‌را «بی‌سابقه، معنا دار و دارای تبعات» و «مداخله آشکار در امور داخلی ايران» خواند. در مصاحبه با تلویزیون دولتی چین، رضا پهلوی از «انتخابات آزاد» سخن‌گفته و خواهان تغییر «سیاست‌های قدرت‌های غربی در قبال حکومت جمهوری اسلامی» شده‌بود.

شکایت از سیدعلی خامنه‌ای به اتهام نقض حقوق بشر

رضا پهلوی در آذرماه ۱۳۹۰، خواهان محاکمه علی خامنه‌ای، به اتهام ارتکاب جنایت علیه بشریت در دیوان بین‌المللی کیفری شد. رضا پهلوی، در خردادماه ۱۳۹۱ در سفر به هلند در دیدار با لوئیس مورنو اوکامپو، دادستان دادگاه بین المللی لاهه شکایت خود را از رهبر جمهوری اسلامی ایران به اتهام «جنایت علیه بشریت» به دادگاه بین المللی کیفری تسلیم کرد.

از آن‌جا که ایران از امضاکنندگان اساس‌نامه دیوان بین‌المللی کیفری نیست، این دادگاه علی‌القائده نمی‌تواند علیه مقام‌های این کشور کیفرخواست صادر نماید. صدور کیفرخواست علیه مقامات ایران توسط دادگاه بین‌المللی لاهه، تنها در صورتی امکان‌پذیر است که (همانند آنچه در سال ۲۰۱۱ برای کشور لیبی اتفاق افتاد) شورای امنیت سازمان ملل متحد پرونده آن را به دیوان بین‌المللی کیفری ارجاع بدهد.

اتهامات

دریافت کمک مالی از دولت آمریکا

نشریه نیویورکر در گزارشی نوشت که رضا پهلوی در سال‌های دهه هشتاد میلادی از کمک مالی آمریکا برخوردار بوده‌است، اما میزان این کمک‌ها پس از ماجرای ایران-کنترا کاهش یافت. همچنین این نشریه از دیدارهای وی با رهبران و شیوخ عرب حاشیه خلیج فارس خبر داده بود.

دفتر رضا پهلوی ادعاهای نشریه نیویورکر را تکذیب کرده‌است. رضا پهلوی در مصاحبه‌ای با روزنامه نیویورک تایمز، این ادعا را که وی از دولت آمریکا کمک‌هایی را دریافت کرده‌است را «کاملً نادرست» خواند و افزود که تنها منبع کمک‌های مالی دریافتی دفتر ایشان از سوی ایرانیانی که برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی ایران در تلاش هستند، تأمین می‌شود.

همچنین، وی در مصاحبه‌ای که دی‌ماه ۱۳۹۰ با وب‎گاه صبح امروز انجام داد در پاسخ به اتهامات مالی که مخالفان وی در مورد او عنوان می‌کنند حق شکایت از کسانی که چنین اتهاماتی را به وی، پدرش و خانواده‌اش وارد می‌کنند را برای خود محفوظ دانست.

جستارهای وابسته

• خط جانشینی برای تاج و تخت سابق ایران

منابع و پیوند به بیرون

• وب‌گاه شخصی رضا پهلوی
• بیانیهٔ رضا پهلوی در مورد تحولات اخیر ایران (۲۵ خرداد ۱۳۸۸)
• بیانیه رضا پهلوی در مورد قتل اکبر محمدی در زندان
• مصاحبهٔ رضا پهلوی با بنگاه خبری آسوشیتد پرس به مناسبت بیست و پنجمین سالگرد انقلاب اسلامی در ایران (انگلیسی)
• نظرات رضا پهلوی از رهبران اصلی اپوزسیون ایران در مورد دمکراسی (انگلیسی)
• یک شاه جدید برای ایران (انگلیسی)
• سخنرانی رضا پهلوی در جمع اساتید و دانشجویان دانشگاه جرج تان (انگلیسی)
• رضا پهلوی برای همدردی با زندانیان سیاسی و دانشجویان ایرانی اعتصاب غذا کرد (انگلیسی)
• پیام رضا پهلوی به مناسبت نوروز ۱۳۸۵ و آغاز سال نو خورشیدی
• متن مصاحبهٔ مطبوعاتی رضا پهلوی در کلوب ملی مطبوعات آمریکا (انگلیسی و فارسی)
• گفت‌وگوی تفصیلی رضا پهلوی با وب‌سایت صبح امروز بخش اول | بخش دوم
• ویدئوی سخنان رضا پهلوی در برابر دادگاه کیفری لاهه و نشست رسانه‌ای در این شهر (شبکه ایرانیان هلند)

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رضا پهلوی (دوم) موجود است.